Orzeczenie · 2025-01-16

I ACA 1549/23Abuzywność umowy kredytu frankowego i ustalenie nieistnienia stosunku prawnego

Sąd

Sąd Apelacyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2025-01-16

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt frankowyabuzywnośćklauzula niedozwolonaochrona konsumentaCHFwaloryzacjapotrącenieustalenie nieistnienia stosunku prawnego

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał sprawę z powództwa M. K. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę i ustalenie, dotyczącą umowy kredytu z 2008 roku. Sąd pierwszej instancji zasądził od banku na rzecz powódki kwoty w PLN i CHF z odsetkami oraz ustalił nieistnienie stosunku prawnego kredytu. Powódka zaskarżyła wyrok w części dotyczącej odsetek za okres od czerwca 2020 r. do marca 2023 r., a pozwany bank w pozostałej części. Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację powódki i częściowo apelację pozwanego, zmieniając zaskarżony wyrok. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było złożenie przez powódkę oświadczenia o potrąceniu wierzytelności, które doprowadziło do umorzenia części zasądzonych kwot. Sąd Apelacyjny uznał umowę za abuzywną, wskazując na klauzule dotyczące waloryzacji kursu CHF, które dawały bankowi uprawnienie do jednostronnego kształtowania kursu i nakładały na konsumenta nieograniczone ryzyko. Sąd podkreślił, że bank nie wykazał, iż abuzywne postanowienia zostały indywidualnie uzgodnione z powódką. W konsekwencji, sąd zasądził odsetki za opóźnienie od kwot pierwotnie zasądzonych przez sąd okręgowy za okres od czerwca 2020 r. do marca 2023 r. oraz ustalił nieistnienie stosunku prawnego kredytu. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych kursem CHF, zasady ustalania nieistnienia stosunku prawnego w przypadku abuzywności umowy, skutki potrącenia wierzytelności.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konstrukcji umowy kredytowej. Konieczność indywidualnej oceny każdej umowy pod kątem abuzywności.

Zagadnienia prawne (4)

Czy postanowienia umowy kredytu dotyczące waloryzacji kursu waluty obcej (CHF) są abuzywne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia umowy dotyczące waloryzacji kursu CHF, które dawały bankowi uprawnienie do jednostronnego kształtowania kursu i nakładały na konsumenta nieograniczone ryzyko, są abuzywne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że bank jednostronnie ustalał kursy CHF, stosując dwa różne mierniki (kupna i sprzedaży), co premiowało bank kosztem konsumenta i nakładało nieograniczone ryzyko walutowe. Bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia tych klauzul z konsumentem.

Czy istnieje stosunek prawny kredytu wynikający z umowy zawartej między powódką a bankiem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, stosunek prawny kredytu wynikający z umowy nie istnieje z uwagi na abuzywność jej postanowień.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, uznając umowę za abuzywną i nieprzewidującą możliwości jej modyfikacji w sposób zgodny z prawem i interesami obu stron, ustalił nieistnienie stosunku prawnego kredytu.

Czy złożone przez powódkę oświadczenie o potrąceniu było skuteczne i doprowadziło do umorzenia wierzytelności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, złożone przez powódkę oświadczenie o potrąceniu było skuteczne i doprowadziło do umorzenia wierzytelności stron w zakresie, w jakim się wzajemnie pokrywały.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uwzględnił fakt złożenia przez powódkę oświadczenia o potrąceniu, które objęło wierzytelności powódki (w tym zasądzone kwoty) z wierzytelnością banku z tytułu zwrotu kapitału. Potrącenie doprowadziło do częściowego umorzenia zasądzonych kwot.

Czy bank ponosi odpowiedzialność za skonstruowanie produktu finansowego obarczonego abuzywnymi postanowieniami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bank ponosi pełną odpowiedzialność za wprowadzenie do obrotu produktu finansowego o cechach abuzywności.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że bank, jako wyspecjalizowany przedsiębiorca, wprowadził na rynek produkt finansowy w postaci wzorca umowy, który nie mógł być negocjowany, a zawierał klauzule abuzywne, stwarzając nadmierne ryzyko dla konsumenta.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Strona wygrywająca

powódka M. K.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. K.	osoba_fizyczna	powódka
Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.	spółka	pozwana

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1 i 3

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy kredytu dotyczące waloryzacji kursu CHF, które dawały bankowi uprawnienie do jednostronnego kształtowania kursu i nakładały na konsumenta nieograniczone ryzyko, zostały uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne).

Pomocnicze

k.c. art. 385²

Kodeks cywilny

Sąd ocenił, które postanowienia umowy miały decydujący wpływ na jej treść i interesy stron, uznając klauzule waloryzacyjne za takie, które określały główne świadczenia stron.

k.c. art. 189

Kodeks cywilny

Potwierdzono interes prawny kredytobiorcy w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z abuzywnej umowy.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Podstawa prawna dla roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia w związku z nieważnością umowy kredytu.

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa prawna dla roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia w związku z nieważnością umowy kredytu.

k.c. art. 498 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Podstawa prawna dla potrącenia wierzytelności.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Określenie terminu spełnienia świadczenia i momentu popadnięcia w opóźnienie.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa prawna do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 98 § § 1, 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul waloryzacyjnych umowy kredytu. • Brak indywidualnego uzgodnienia abuzywnych postanowień z konsumentem. • Skuteczne potrącenie wierzytelności przez powódkę. • Interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego.

Odrzucone argumenty

Ważność umowy kredytu i brak abuzywności jej postanowień. • Brak podstaw do zasądzenia odsetek za okres od czerwca 2020 r. do marca 2023 r. (przez sąd okręgowy). • Zarzut zatrzymania przez bank. • Argumenty banku dotyczące księgowania i finansowania kredytu.

Godne uwagi sformułowania

Bank zawarł z nią umowę kredytu w walucie polskiej (224.523 zł), w którym zarówno kwota przekazanego kapitału, jak i kwoty poszczególnych rat spłaty kredytu były przedmiotem waloryzacji (nazwanej w Umowie „indeksacją”) • Taka metoda waloryzowania świadczeń obu stron jednocześnie wypaczała istotę waloryzacji, ponieważ przewidywała dwa różniące się od siebie sposobem wyliczania mierniki waloryzacji, których stosowanie zawsze działało na niekorzyść konsumenta. • Zastosowanie wzorca umowy, który nie przewidywał mechanizmu ograniczenia skutków waloryzacji, stając się z jednej strony źródłem nieuprawnionych zysków Banku, a z drugiej zagrażający ekonomicznej sytuacji kredytobiorcy, powoduje, że sporządzona w oparciu o wzorzec Umowa, cechuje się abuzywnością. • Po uzyskaniu informacji o zakwalifikowaniu wyżej opisanych postanowień Umowy, jako niedozwolonych postanowień umownych, oraz po zapoznaniu się z możliwymi konsekwencjami stwierdzenia nieważności umowy, powódka nie wyraziła zgody na związanie jej postanowieniami oraz zażądała wydania przez stronę pozwaną równowartości dokonanych przez siebie świadczeń, jako nienależnych.

Skład orzekający

Rafał Dzyr

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów indeksowanych kursem CHF, zasady ustalania nieistnienia stosunku prawnego w przypadku abuzywności umowy, skutki potrącenia wierzytelności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konstrukcji umowy kredytowej. Konieczność indywidualnej oceny każdej umowy pod kątem abuzywności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów 'frankowych' i ich abuzywności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Rozstrzygnięcie sądu apelacyjnego w tej kwestii ma istotne znaczenie praktyczne.

“Sąd Apelacyjny: Umowa 'frankowa' abuzywna! Bank musi zwrócić pieniądze i uznać brak stosunku kredytu.”

Dane finansowe

WPS: 22 663 PLN

kwota główna: 32 613,22 PLN

kwota główna: 14 712,09 CHF

zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 9100 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników