I ACA 1505/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy pożyczki hipotecznej zawartej w 2008 roku między powodem R. D. a (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W., waloryzowanej kursem franka szwajcarskiego. Powód domagał się zapłaty oraz ustalenia nieważności umowy. Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 9 maja 2022 r. zasądził od pozwanego banku na rzecz powoda kwotę 225.007,31 zł wraz z odsetkami oraz ustalił nieważność umowy. Sąd Okręgowy uznał, że klauzule dotyczące przeliczeń walutowych i spreadu były niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy walut, nie zapewniając przejrzystości i obiektywnych kryteriów, co rażąco naruszało interesy konsumenta. Wobec abuzywności klauzul, umowa została uznana za nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c., a spełnione świadczenia stały się nienależne (art. 410 k.c.). Pozwany bank złożył apelację, zarzucając m.in. dowolną ocenę dowodów, pominięcie dowodu z zeznań świadka oraz błędną wykładnię przepisów prawa materialnego dotyczących klauzul abuzywnych i interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd Apelacyjny potwierdził, że klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji i spreadu walutowego są abuzywne, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy walut, nie zapewniając przejrzystości i obiektywnych kryteriów, co naruszało dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ocena abuzywności powinna być dokonywana według stanu z chwili zawarcia umowy i że bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Sąd Apelacyjny uznał również, że powód miał interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, a wyeliminowanie abuzywnych klauzul prowadziło do nieważności całej umowy, zwłaszcza w sytuacji, gdy powód wyraził wolę unieważnienia umowy i spłacił już kwotę przewyższającą uruchomiony kapitał. Sąd Apelacyjny oddalił apelację i zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych i spreadu walutowego w umowach kredytów hipotecznych waloryzowanych kursem waluty obcej, a także konsekwencji nieważności całej umowy w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul dotyczących głównego świadczenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i rodzaju umowy (pożyczka hipoteczna waloryzowana kursem CHF). Konsekwencje nieważności umowy mogą być różne w zależności od indywidualnej sytuacji konsumenta i jego woli.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy pożyczki hipotecznej waloryzowanej kursem waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i spreadu, mogą być uznane za niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są niedozwolone, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy walut bez obiektywnych kryteriów, co narusza dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm ustalania kursów walut przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, pozostawia bankowi swobodę arbitralnego działania, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta. Brak przejrzystości i możliwości weryfikacji kursów oraz spreadu walutowego czyni te postanowienia abuzywnymi.
Czy umowa pożyczki hipotecznej, w której stwierdzono abuzywność klauzul dotyczących waloryzacji walutowej, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach niniejszej sprawy, wyeliminowanie abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, zwłaszcza gdy konsument wyraził wolę unieważnienia umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że eliminacja niedozwolonych postanowień dotyczących indeksacji i spreadu walutowego prowadzi do takiej deformacji umowy, że nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron zgodnych z ich wolą. W sytuacji, gdy konsument świadomie sprzeciwia się utrzymaniu umowy w mocy, a prawo nie przewiduje możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul przepisami dyspozytywnymi, umowa musi zostać uznana za nieważną w całości.
Czy powód miał interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy pożyczki hipotecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód miał interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ wyrok ustalający nieważność umowy może stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej (wygaśnięcie hipoteki) i zapewnia pełniejszą ochronę prawną niż samo zasądzenie świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że interes prawny w ustaleniu nieważności umowy istnieje, gdy wyrok zasądzający świadczenie nie zapewnia pełnej ochrony prawnej, co ma miejsce w przypadku umów zabezpieczonych hipoteką. Ustalenie nieważności umowy jest niezbędne do wykreślenia hipoteki, a także może wpływać na inne aspekty prawne i obowiązki stron.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. D. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, a kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, są niedozwolone (abuzywne).
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się m.in. do świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 387 § § 2 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może pominąć ponowne przytaczanie ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, jeśli przyjmuje je za własne.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul dotyczących sposobu ustalania kursu waluty i spreadu walutowego. • Naruszenie przez bank obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. • Nieważność całej umowy pożyczki z powodu abuzywności klauzul. • Istnienie interesu prawnego powoda w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji banku dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 235² § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 235² § 2 k.p.c.). • Zarzuty apelacji banku dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 189 k.p.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c., art. 385¹ § 1 k.c., art. 385² k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 24 ust. 3 w zw. z art. 17 ust. 4 pkt 2 ustawy o NBP, art. 385¹ § 2 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny w pełni aprobuje wywody przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w ramach których Sąd I instancji dokonał oceny postanowień umowy kształtujących mechanizm indeksacji i uznał, że spełniają one wszystkie przesłanki zastrzeżone w art. 385¹ § 1 k.c. • Mechanizm indeksacji w analizowanej umowie skonstruowany został przez Bank tak, że w żaden sposób nie chroni powoda – konsumenta przed nieprzewidywalnym (...) i nieograniczonym ryzykiem kursowym. • Wymóg, aby warunek umowny był wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, należy rozumieć w ten sposób, iż powinien być on rozumiany jako nakazujący także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także, w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne. • Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.
Skład orzekający
Dorota Ochalska-Gola
przewodniczący-sprawozdawca
Alicja Myszkowska
sędzia
Jacek Świerczyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul waloryzacyjnych i spreadu walutowego w umowach kredytów hipotecznych waloryzowanych kursem waluty obcej, a także konsekwencji nieważności całej umowy w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul dotyczących głównego świadczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i rodzaju umowy (pożyczka hipoteczna waloryzowana kursem CHF). Konsekwencje nieważności umowy mogą być różne w zależności od indywidualnej sytuacji konsumenta i jego woli.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie ochrony konsumentów.
“Bank przegrał w sądzie apelacyjnym! Umowa frankowa z 2008 roku uznana za nieważną z powodu abuzywnych klauzul.”
Dane finansowe
WPS: 225 007,31 PLN
zapłata: 225 007,31 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 8100 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.