I ACA 1378/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał sprawę z powództwa rodziny zmarłego S. M. (2) przeciwko ubezpieczycielowi (...) S.A. o zapłatę zadośćuczynienia po wypadku drogowym spowodowanym przez kombajn zbożowy. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz matki i rodzeństwa zmarłego kwoty zadośćuczynienia, uznając odpowiedzialność ubezpieczyciela. Pozwany ubezpieczyciel złożył apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne oddalenie wniosków dowodowych mających wykazać brak związku wypadku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego przez sprawcę. Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Uzupełniając ustalenia faktyczne, sąd przyjął, że sprawca wypadku, M. K., kosił zboże na polu sąsiada, G. J., w ramach wzajemnej pomocy sąsiedzkiej, otrzymując w zamian zboże na siew i słomę. Sąd uznał, że mimo braku bezpośredniego związku z prowadzeniem własnego gospodarstwa, otrzymywane świadczenia tworzyły funkcjonalny związek z posiadaniem gospodarstwa rolnego, co uzasadniało odpowiedzialność ubezpieczyciela z polisy OC rolnika na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Sąd odwoławczy nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów procesowych, uznając oddalenie wniosków dowodowych za prawidłowe w kontekście przyznania przez powodów części okoliczności faktycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela OC rolnika za szkody wyrządzone przez pojazdy wolnobieżne (np. kombajny) w sytuacjach niebezpośrednio związanych z prowadzeniem gospodarstwa, ale w ramach wzajemnej pomocy sąsiedzkiej przynoszącej korzyści.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wymiany świadczeń między rolnikami i może wymagać analizy indywidualnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ubezpieczyciel z polisy OC rolnika odpowiada za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu wolnobieżnego (kombajnu zbożowego) użytkowanego przez rolnika w ramach pomocy sąsiedzkiej, w sytuacji gdy rolnik otrzymuje w zamian inne świadczenia związane z prowadzeniem własnego gospodarstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel odpowiada, jeśli istnieje funkcjonalny związek pomiędzy użyciem pojazdu a prowadzeniem własnego gospodarstwa rolnego przez ubezpieczonego, nawet jeśli pomoc świadczona jest sąsiadowi i nie jest bezpośrednio wynagradzana, ale przynosi korzyści w postaci np. zboża na siew czy słomy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że mimo iż wypadek nastąpił podczas świadczenia pomocy sąsiedzkiej, a nie bezpośrednio w związku z prowadzeniem własnego gospodarstwa przez sprawcę, otrzymywanie w zamian za pomoc nasion na siew i słomy, które były wykorzystywane we własnym gospodarstwie, tworzyło funkcjonalny związek z posiadaniem gospodarstwa rolnego. W związku z tym szkoda powinna być pokryta w ramach ubezpieczenia OC rolnika.
Czy sąd drugiej instancji może uzupełnić ustalenia faktyczne na podstawie przyznanych przez stronę przeciwną okoliczności, nawet jeśli sąd pierwszej instancji oddalił wnioski dowodowe w tym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może uzupełnić ustalenia faktyczne na podstawie przyznanych przez stronę przeciwną okoliczności, jeśli nie budzą one wątpliwości i nie wymagają dalszego dowodzenia, nawet jeśli sąd pierwszej instancji oddalił wnioski dowodowe w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że skoro pełnomocnik powodów na rozprawie apelacyjnej nie kwestionował faktów podanych w oświadczeniach pozwanego dotyczących okoliczności wypadku, to nie było podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych. Jednocześnie, na podstawie tych przyznanych okoliczności, sąd odwoławczy uzupełnił ustalenia faktyczne.
Czy ubezpieczyciel może skutecznie podnosić zarzuty dotyczące braku swojej odpowiedzialności za szkodę dopiero w apelacji, jeśli w odpowiedzi na pozew nie kwestionował swojej odpowiedzialności?
Odpowiedź sądu
Ubezpieczyciel może na każdym etapie postępowania podnosić zarzuty dotyczące braku swojej odpowiedzialności za szkodę, jednakże sąd pierwszej instancji może pominąć spóźnione twierdzenia i wnioski dowodowe, jeśli nie zostały uprawdopodobnione lub powodują zwłokę w postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że choć pozwany mógł podnosić zarzuty dotyczące braku odpowiedzialności na każdym etapie, to sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił wnioski dowodowe jako spóźnione, co nie zostało skutecznie podważone w apelacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| M. M. (2) | osoba_fizyczna | powódka |
| R. M. | osoba_fizyczna | powód |
| S. M. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| M. M. (3) | osoba_fizyczna | powódka |
| E. M. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| E. M. (2) | osoba_fizyczna | powódka |
| M. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 822
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności ubezpieczyciela.
u.u.o. art. 50 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zakres ubezpieczenia OC rolnika, w tym szkody wyrządzone w związku z ruchem pojazdów wolnobieżnych użytkowanych w gospodarstwie rolnym lub w związku z posiadaniem tego gospodarstwa.
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Roszczenie o zadośćuczynienie dla najbliższych członków rodziny zmarłego.
Pomocnicze
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.p.c. art. 207 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie spóźnionych twierdzeń i wniosków dowodowych.
k.p.c. art. 217 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenia w zgłaszaniu twierdzeń i dowodów po pewnym etapie postępowania.
k.p.c. art. 212
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dowodzenia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zwrot kosztów.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres zwrotu kosztów.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne - stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane nie wymagają dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność ubezpieczyciela z polisy OC rolnika za szkodę wyrządzoną kombajnem podczas pomocy sąsiedzkiej, gdy istnieje funkcjonalny związek z prowadzeniem własnego gospodarstwa. • Prawidłowe oddalenie wniosków dowodowych jako spóźnionych przez sąd pierwszej instancji. • Uzupełnienie ustaleń faktycznych na podstawie przyznanych przez powodów okoliczności.
Odrzucone argumenty
Zarzuty pozwanego dotyczące braku odpowiedzialności ubezpieczyciela z uwagi na brak związku wypadku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego przez sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
W zamian za skoszenie zboża G. J. daje M. K. zboże na siew i słomę. • W takiej sytuacji zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych należy go potraktować jako osobę pracującą w gospodarstwie rolnym ubezpieczonego (nieformalny pracownik), a wyrządzona przez niego szkoda powinna być objęta zakresem ubezpieczenia OC rolnika, któremu świadczył pomoc. • Pojazd uzyskuje wówczas status pojazdu mechanicznego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 lit. b ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, z czym związany jest obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych... • Wyjątkiem od powyższej reguły jest natomiast sytuacja, gdy usługi świadczone przez rolnika przy wykorzystaniu takiego pojazdu są wykonywane w zamian za inne świadczenia uzyskane przez tego rolnika w związku z posiadaniem przez niego gospodarstwa rolnego. • W ocenie sądu apelacyjnego przedstawiony przez skarżącego w apelacji pogląd prawny i powołanie w niej orzecznictwo nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Skład orzekający
Dorota Markiewicz
przewodniczący
Joanna Wiśniewska-Sadomska
sędzia sprawozdawca
Dagmara Olczak-Dąbrowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela OC rolnika za szkody wyrządzone przez pojazdy wolnobieżne (np. kombajny) w sytuacjach niebezpośrednio związanych z prowadzeniem gospodarstwa, ale w ramach wzajemnej pomocy sąsiedzkiej przynoszącej korzyści."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wymiany świadczeń między rolnikami i może wymagać analizy indywidualnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy nietypowego zastosowania ubezpieczenia OC rolnika i pokazuje, jak sądy interpretują związek szkody z prowadzeniem gospodarstwa w kontekście wzajemnej pomocy sąsiedzkiej, co jest częstą sytuacją na wsi.
“Czy pomoc sąsiedzka kombajnem może oznaczać odpowiedzialność z OC rolnika? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 70 000 PLN
zadośćuczynienie: 35 000 PLN
zadośćuczynienie: 35 000 PLN
zadośćuczynienie: 27 000 PLN
zadośćuczynienie: 35 000 PLN
zadośćuczynienie: 35 000 PLN
zadośćuczynienie: 35 000 PLN
zadośćuczynienie: 35 000 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 4050 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.