I ACA 1321/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie domagali się od Skarbu Państwa odszkodowania za nacjonalizację przedsiębiorstwa "Cegielnia (...)" i nieruchomości w 1951 r. Sąd Okręgowy uwzględnił częściowo powództwo, zasądzając odszkodowanie za nieruchomości, ale oddalił roszczenia dotyczące majątku spółki, uznając, że spółka nadal posiadała zdolność prawną i sądową. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelacje obu stron, częściowo zmienił wyrok. Ustalono, że spółka jawna "Cegielnia (...)" utraciła byt prawny najpóźniej z dniem 1 stycznia 2016 r. na mocy przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, a wcześniej w wyniku samej nacjonalizacji przedsiębiorstwa. W związku z tym, powodowie jako spadkobiercy wspólników spółki posiadali legitymację czynną do dochodzenia odszkodowania za całe znacjonalizowane mienie, a nie tylko za nieruchomości. Sąd Apelacyjny zasądził od Skarbu Państwa dalsze kwoty tytułem odszkodowania, uwzględniając apelację powodów w tym zakresie, a oddalił apelację pozwanego co do zasady braku legitymacji czynnej powodów. Zmieniono również rozstrzygnięcie dotyczące odszkodowania za jeden z budynków, który został wyłączony z nacjonalizacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie utraty bytu prawnego spółki jawnej w wyniku nacjonalizacji i przepisów o KRS, a także zasady dochodzenia odszkodowania przez spadkobierców wspólników za znacjonalizowane mienie.
Dotyczy specyficznej sytuacji nacjonalizacji z okresu PRL i przepisów przejściowych dotyczących KRS.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadkobiercy wspólników spółki jawnej mają legitymację czynną do dochodzenia odszkodowania za mienie spółki znacjonalizowane na podstawie wadliwej decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie jako spadkobiercy wspólników spółki jawnej posiadają legitymację czynną do dochodzenia odszkodowania za całe znacjonalizowane mienie, ponieważ spółka utraciła byt prawny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że spółka jawna utraciła byt prawny najpóźniej z dniem 1 stycznia 2016 r. na mocy przepisów wprowadzających ustawę o KRS, a wcześniej w wyniku samej nacjonalizacji przedsiębiorstwa. W związku z tym, to spadkobiercy wspólników, a nie spółka, posiadają legitymację do dochodzenia odszkodowania.
Czy nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych, na których zlokalizowane było znacjonalizowane przedsiębiorstwo, mogły być przedmiotem odrębnego roszczenia odszkodowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie jako następcy prawni właścicieli nieruchomości posiadają legitymację do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną w ich majątku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy ustalił, że nieruchomości stanowiły własność osób fizycznych (poprzedników prawnych powodów), a nie spółki. Mimo to, zostały one objęte nacjonalizacją, co skutkowało utratą własności przez dotychczasowych właścicieli. Wobec tego powodowie zostali uznani za legitymowanych czynnie w zakresie dochodzenia odszkodowania za szkodę w tym zakresie.
Czy budynek murowany kryty blachą przy ul. (...) podlegał nacjonalizacji, jeśli został zwrócony właścicielom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, budynek ten został wyłączony z nacjonalizacji i zwrócony właścicielom, w związku z czym nie należy się odszkodowanie za jego utratę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, analizując protokoły zdawczo-odbiorcze i zarządzenie z 1957 r., ustalił, że budynek ten został zwrócony właścicielom i nie podlegał ostatecznie nacjonalizacji. W związku z tym, Sąd Okręgowy błędnie uwzględnił odszkodowanie za ten budynek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | powód |
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. A. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| B. L. | osoba_fizyczna | powód |
| W. C. | osoba_fizyczna | powód |
| A. C. | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| R. S. | osoba_fizyczna | powód |
| J. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| P. S. | osoba_fizyczna | powód |
| T. A. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Minister (...) | organ_państwowy | pozwany |
| (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (28)
Główne
k.p.a. art. 160
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. nr 162, poz. 1692 art. 5
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
k.c. art. 363
Kodeks cywilny
Dz. U. R. P. Nr 3 poz. 12 art. 3 § 1
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej
Dz.U. R. P. z 1947 r. Nr 16, poz. (...) art. 65 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa
Dz.U. R. P. z 1947 r. Nr 16, poz. (...) art. 71
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa
Dz.U. z 1933 r., nr 82, poz. 600 art. XXXII
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks Handlowy
Dz. U. z 1934 r., nr 57, poz. 502 art. XXXVI
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks Handlowy
k.h. art. 75 § 1
Kodeks handlowy
k.h. art. 112
Kodeks handlowy
k.h. art. 119 § 1
Kodeks handlowy
k.h. art. 122 § 1
Kodeks handlowy
Dz. U. Nr 121, poz. 770 art. 9 § 2
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Dz. U. Nr 121, poz. 770 art. 9 § 2a
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Dz. U. Nr 121, poz. 770 art. 9 § 2b
Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym
Pomocnicze
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.a. art. 158 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 321 § 1
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka jawna utraciła byt prawny w wyniku nacjonalizacji przedsiębiorstwa i przepisów o KRS, co przyznaje legitymację czynną spadkobiercom wspólników do dochodzenia odszkodowania za całe mienie. • Nieruchomości stanowiły własność osób fizycznych, a nie spółki, co uzasadnia dochodzenie odszkodowania za ich utratę przez spadkobierców właścicieli.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował brak legitymacji czynnej powodów, twierdząc, że spółka nadal posiadała zdolność prawną i sądową. • Powodowie zarzucali wadliwość uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego.
Godne uwagi sformułowania
spółka jawna utraciła byt prawny • brak wyrażenia woli likwidacji spółki i niedokończenie postępowania likwidacyjnego czyni uprawnionym stanowisko, iż w dalszym ciągu przedmiotowa spółka zachowała zdolność prawną i zdolność sądową • zasada demokratycznego państwa prawnego, wyrażona w art. 2 Konstytucji RP , nie pozwala na przyjęcie takiego stanu rzeczy, w którym na skutek działania Państwa spółka jawna traci swoje aktywa (...) co skutkuje zaprzestaniem prowadzenia działalności i w konsekwencji ustaniem jej bytu prawnego, zaś po kilkudziesięciu latach w toku postępowania strona publiczna nie będzie uznawała, że nastąpił kres bytu prawnego spółki jawnej tylko dlatego, że brak jest deklaratywnego wpisu w rejestrze o zakończeniu działalności spółki.
Skład orzekający
Marzanna Góral
przewodniczący
Beata Byszewska
sędzia-sprawozdawca
Adrianna Szewczyk-Kubat
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie utraty bytu prawnego spółki jawnej w wyniku nacjonalizacji i przepisów o KRS, a także zasady dochodzenia odszkodowania przez spadkobierców wspólników za znacjonalizowane mienie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nacjonalizacji z okresu PRL i przepisów przejściowych dotyczących KRS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy historycznej niesprawiedliwości (nacjonalizacja) i jej długoterminowych konsekwencji prawnych, z interesującym wątkiem dotyczącym utraty bytu prawnego spółki i dziedziczenia.
“Czy spółka zniknęła na zawsze? Sąd Apelacyjny rozstrzyga o odszkodowaniu za nacjonalizację sprzed dekad.”
Dane finansowe
WPS: 5 034 115,87 PLN
odszkodowanie: 5480,28 PLN
odszkodowanie: 4795,24 PLN
odszkodowanie: 9590,49 PLN
odszkodowanie: 14 385,73 PLN
odszkodowanie: 10 960,56 PLN
odszkodowanie: 4795,24 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.