I ACA 1260/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę z powództwa banku przeciwko konsumentowi o zapłatę, dotyczącą umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, uchylając wyrok zaoczny, oddalił żądanie główne o zapłatę z uwagi na nieważność umowy, ale uwzględnił żądanie ewentualne, zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 268 053,44 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia. Kwota ta została rozłożona na 70 miesięcznych rat. Sąd Okręgowy uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, co skutkowało nieważnością umowy, zgodnie z art. 58 § 1 k.c. Sąd Apelacyjny, związany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach (sygn. akt I C 47/18) stwierdzającym nieważność tej samej umowy, podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji co do nieważności umowy. Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację powoda jedynie w zakresie dodania do wyroku zastrzeżenia o natychmiastowej wymagalności całej należności w przypadku braku zapłaty co najmniej dwóch rat. Oddalono pozostałe zarzuty apelacji powoda, kwestionujące oddalenie powództwa głównego i rozłożenie na raty części zasądzonej należności, a także apelację pozwanego, dotyczącą przedawnienia roszczenia. Sąd Apelacyjny nie obciążył pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę jego trudną sytuację materialną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów CHF z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zasady rozliczania nienależnego świadczenia, kwestie przedawnienia roszczeń w sprawach konsumenckich, stosowanie art. 320 k.p.c. w kontekście zwrotu kapitału.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące abuzywności mogą się różnić w zależności od treści umowy i okoliczności jej zawarcia. Orzeczenie jest związane prawomocnym wyrokiem w innej sprawie dotyczącej tej samej umowy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, są abuzywne i prowadzą do nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, nie były sformułowane jednoznacznie i obiektywnie sprawdzalnie, a ich stosowanie rażąco naruszało interes konsumenta. W konsekwencji prowadzi to do nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sposób ustalania kursu waluty w tabeli kursowej banku był arbitralny i nieprzejrzysty dla konsumenta, co naruszało równowagę kontraktową i dobre obyczaje. Brak możliwości weryfikacji kursu uniemożliwiał konsumentowi oszacowanie wysokości świadczeń. Wyeliminowanie tych klauzul czyniło umowę nieważną, gdyż mechanizm indeksacji stanowił jej istotny element.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul umownych w umowie kredytu konsumenckiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skutkiem jest brak mocy wiążącej niedozwolonego postanowienia od chwili zawarcia umowy. Jeśli wyeliminowanie tych postanowień uniemożliwia dalsze obowiązywanie umowy, umowa może zostać uznana za nieważną.
Uzasadnienie
Zgodnie z Dyrektywą 93/13/EWG i orzecznictwem TSUE, umowa w pozostałej części obowiązuje, jeśli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków. Jednakże, jeśli wyeliminowanie klauzul abuzywnych uniemożliwia realizację celu umowy lub jej dalsze funkcjonowanie, sąd może orzec jej nieważność.
Czy roszczenie banku o zwrot kapitału wypłaconego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia rozpoczął się najwcześniej od momentu, gdy bank powziął wiedzę o stanowisku konsumenta kwestionującym ważność umowy i jej postanowień.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że początek biegu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia należy wiązać z momentem, gdy konsument jednoznacznie zamanifestował swoje stanowisko odnośnie nieważności umowy, co nastąpiło najwcześniej w związku z wystąpieniem przez pozwanego z pozwem o ustalenie nieważności umowy w 2018 r. lub z chwilą zmiany żądania w innej sprawie przez pozwanego w 2020 r. W obu przypadkach 3-letni termin przedawnienia nie upłynął przed złożeniem pozwu.
Czy w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może rozłożyć na raty zasądzone świadczenie w postaci zwrotu nienależnego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, biorąc pod uwagę sytuację materialną i rodzinną dłużnika, ale z uwzględnieniem interesu wierzyciela.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że jednorazowa zapłata zasądzonej kwoty naraziłaby pozwanego na niewypłacalność. Sąd Apelacyjny utrzymał rozłożenie na raty, ale dodał zastrzeżenie o natychmiastowej wymagalności całej należności w przypadku zaległości w spłacie, aby chronić interes wierzyciela.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank Spółki Akcyjnej w W. | spółka | powód |
| K. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, której treść lub cel nie mogą sprzeciwiać się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Sankcja nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Definicja i skutki klauzuli niedozwolonej (abuzywnej) w umowach z konsumentami – brak mocy wiążącej.
k.c. art. 410 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące świadczenia nienależnego, stosowane do zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
Prawo bankowe art. 69 § 1 i 2
Ustawa Prawo bankowe
Określenie kwoty kredytu i zasad spłaty.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § 2
Kodeks cywilny
Umowa w pozostałym zakresie obowiązuje strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.
k.c. art. 120 § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia roszczeń, w tym tych wynikających z nienależnego świadczenia.
Prawo bankowe art. 75b
Ustawa Prawo bankowe
Przepisy dotyczące kredytów indeksowanych lub denominowanych w walucie obcej.
Dz.U.2011.165.984
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw
Zmiany w Prawie bankowym dotyczące kredytów walutowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych. • Roszczenie banku o zwrot kapitału nie uległo przedawnieniu. • Potrzeba dodania zastrzeżenia o natychmiastowej wymagalności całej należności w przypadku zaległości w spłacie rat.
Odrzucone argumenty
Roszczenie główne banku o zapłatę z tytułu ważnej umowy. • Przedawnienie roszczenia banku o zwrot nienależnego świadczenia. • Brak podstaw do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty lub niewłaściwe zastosowanie art. 320 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
brak zapłaty co najmniej dwóch rat w terminie i w pełnej wysokości spowoduje, że cała należność będzie natychmiast wymagalna • klauzule kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie kredytobiorcy • skoro postanowienia te godziły w sposób zasadniczy w równowagę kontraktową stron, (...) były one abuzywne • skutkiem zastosowania klauzuli niedozwolonej jest brak mocy wiążącej tego postanowienia od chwili zawarcia umowy • umowa była nieważna w oparciu o art. 58 § 1 k.c. • świadczenie spełnione na podstawie niedozwolonego postanowienia musi być postrzegane jako świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. • orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe • zasądzenie od pozwanego jednorazowego świadczenia doprowadziłoby go do pozbawienia zasadniczego składnika majątku i doprowadziło w konsekwencji do jego niewypłacalności
Skład orzekający
Małgorzata Wołczańska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów CHF z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zasady rozliczania nienależnego świadczenia, kwestie przedawnienia roszczeń w sprawach konsumenckich, stosowanie art. 320 k.p.c. w kontekście zwrotu kapitału."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące abuzywności mogą się różnić w zależności od treści umowy i okoliczności jej zawarcia. Orzeczenie jest związane prawomocnym wyrokiem w innej sprawie dotyczącej tej samej umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów CHF i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest nadal gorącym tematem dla konsumentów i prawników. Rozstrzygnięcie w kwestii przedawnienia i rozłożenia na raty dodaje praktycznego wymiaru.
“Kredyt CHF nieważny! Bank musi oddać pieniądze, ale z haczykiem – co z ratami i przedawnieniem?”
Dane finansowe
WPS: 268 053,44 PLN
zwrot nienależnego świadczenia: 268 053,44 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.