I ACA 1218/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód R. R. (1) wniósł pozew o zadośćuczynienie w kwocie 450.000 zł za naruszenie dóbr osobistych poprzez przetrzymywanie go w celach, w których powierzchnia na osobę była mniejsza niż 3 m². Powód wskazał okresy pobytu w jednostkach penitencjarnych w latach 1993-2006. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia za okres przed 12.01.2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2012 r. oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie art. 442(1) § 1 k.c., ponieważ powód dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej najpóźniej w 2006 r., a pozew wniósł w styczniu 2012 r. Sąd Okręgowy wskazał również, że do 6 grudnia 2009 r. obowiązywał art. 248 § 1 kkw, który dopuszczał w szczególnie uzasadnionych wypadkach przetrzymywanie w celach o mniejszej powierzchni, o ile zachowano określone warunki. Apelację od wyroku wniósł powód, zarzucając naruszenie art. 442(1) § 1 k.c. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację, podzielając ustalenia i rozważania prawne sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powód nie wykazał przesłanek do zawieszenia biegu przedawnienia, a przepisy umożliwiające dochodzenie ochrony dóbr osobistych obowiązywały od 1965 r. Sąd uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż pozwany nadużył prawa, podnosząc zarzut przedawnienia, a nieznajomość prawa nie stanowi przesłanki do zawieszenia biegu przedawnienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPrzedawnienie roszczeń o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, w tym w kontekście warunków penitencjarnych. Interpretacja art. 442(1) § 1 k.c. i art. 5 k.c. w sprawach o zadośćuczynienie.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu, w którym obowiązywały określone przepisy k.k.w. Konieczność indywidualnej oceny biegu przedawnienia w każdej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych poprzez przetrzymywanie w przeludnionych celach ulega przedawnieniu i jaki jest termin jego biegu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych ulega przedawnieniu. Termin biegnie od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie powoda było przedawnione, ponieważ pozew został wniesiony po upływie 3 lat od momentu, gdy powód dowiedział się o szkodzie (przeludnione cele) i osobie zobowiązanej (Skarb Państwa). Nawet jeśli powód dowiedział się o wyroku Trybunału Konstytucyjnego później, nie zawieszało to biegu przedawnienia, a przepisy dotyczące ochrony dóbr osobistych obowiązywały od dawna.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia w okolicznościach sprawy stanowi nadużycie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie stanowi nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 k.c.
Uzasadnienie
Sąd nie znalazł okoliczności pozwalających na przyjęcie, że podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Powód nie wykazał takich okoliczności, a nieznajomość prawa nie usprawiedliwia opóźnienia w dochodzeniu roszczenia.
Czy przetrzymywanie osadzonych w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m² na osobę było bezprawne w okresie od 1993 do 2006 roku?
Odpowiedź sądu
Do dnia 6 grudnia 2009 r. przetrzymywanie w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m² na osobę mogło nie być bezprawne, o ile zachowane były warunki określone w art. 248 § 1 kkw.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 248 § 1 kkw, który stanowił wyjątek od normy 3 m², obowiązywał do 6 grudnia 2009 r. i pozwalał na odstępstwa w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2008 r. uchylił ten przepis, ale nie miał wpływu na ocenę legalności działań przed jego wejściem w życie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. R. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Dyrektor Generalny Służby Więziennej | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa – Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa | organ_państwowy | inna strona (koszty) |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w razie naruszenia dobra osobistego.
k.c. art. 442(1) § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na zarzut przedawnienia przeciwko osobie, przeciwko której został podniesiony, jeżeli w następstwie szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przypisanie temu dłużnikowi odpowiedzialności za szkodę na zasadach ogólnych, dłużnik nie ujawnił swojego zobowiązania lub nie złożył oświadczenia w celu przerwania biegu przedawnienia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca sprawę ma prawo do zwrotu kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów obejmuje koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.k.w. art. 248 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Dyrektor zakładu karnego mógł w szczególnie uzasadnionych wypadkach umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m².
k.k.w. art. 110 § § 2
Kodeks karny wykonawczy
Przepis określający minimalną powierzchnię mieszkalną w celi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie powoda o zadośćuczynienie za przeludnione cele więzienne uległo przedawnieniu na podstawie art. 442(1) § 1 k.c. • Nie istnieją podstawy do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia jako nadużycia prawa (art. 5 k.c.). • Nieznajomość prawa nie stanowi przesłanki do zawieszenia lub przerwy biegu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 442(1) § 1 k.c. w przedmiotowej sprawie było błędne. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 25/07 otworzył powodowi możliwość dochodzenia roszczenia.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie powoda było przedawnione co najmniej od dwóch lat. • Każdy ma obowiązek prowadzenia swoich spraw z należytą starannością, zaś nieznajomość prawa, nie stanowi ustawowej przesłanki zawieszenia lub przerwy biegu przedawnienia. • Gdyby podzielić pogląd powoda, że nie miał świadomości, iż działanie pozwanego polegające na umieszczaniu skazanych w przeludnionych celach, jest bezprawne, to i tak apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem powód wystąpił z roszczeniem po upływie 3 lat od daty wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26.05.2008r.
Skład orzekający
Ewa Kaniok
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Stefan Cendrowski
sędzia
Mariusz Łodko
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Przedawnienie roszczeń o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, w tym w kontekście warunków penitencjarnych. Interpretacja art. 442(1) § 1 k.c. i art. 5 k.c. w sprawach o zadośćuczynienie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i okresu, w którym obowiązywały określone przepisy k.k.w. Konieczność indywidualnej oceny biegu przedawnienia w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw człowieka w kontekście warunków penitencjarnych i przedawnienia roszczeń. Pokazuje, jak istotne jest terminowe dochodzenie praw.
“Przeludnione cele więzienne: czy roszczenie o zadośćuczynienie może się przedawnić?”
Dane finansowe
WPS: 450 000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.