I ACA 1137/21Bank wygral spore o kredyt z trudną sytuacja pozwanej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Banku (...) S.A. przeciwko W. P. o zapłatę kwoty 76.566,26 zł z tytułu umowy kredytu gotówkowego zawartej w 2016 roku. Sąd Okręgowy w Krakowie pierwotnie oddalił powództwo, uznając wypowiedzenie umowy kredytowej za nieważne z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 58 k.c.). Sąd ten podkreślił trudną sytuację materialną i rodzinną pozwanej (niskie dochody, czwórka małoletnich dzieci, długi męża, zajęcia komornicze), która uniemożliwiała jej terminową spłatę rat. Sąd Okręgowy uznał, że bank zachował się bezdusznie, nie zgadzając się na rozłożenie długu na niższe raty, a umowa została zawarta w pośpiechu, bez pełnej świadomości pozwanej co do jej warunków, w tym prowizji. Sąd Apelacyjny w Krakowie zmienił zaskarżony wyrok, uwzględniając powództwo banku w całości. Sąd odwoławczy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie ocenił materiał dowodowy, w szczególności zeznania pozwanej, które nie korelowały z dokumentami. Sąd Apelacyjny podkreślił, że pozwana potwierdziła w umowie odbiór Tabeli Opłat i Prowizji, miała możliwość zapoznania się z umową i odstąpienia od niej w terminie 21 dni. Kwota raty była niższa niż suma poprzednich rat pozwanej, co stanowiło dla niej korzyść. Sąd Apelacyjny stwierdził, że sama trudna sytuacja finansowa nie jest wystarczającą podstawą do uznania wypowiedzenia umowy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 k.c.) ani za nadużycie prawa (art. 5 k.c.). Pozwana naruszyła również zasadę lojalności kontraktowej, nie informując banku o swojej sytuacji i nie spłacając rat. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanej na rzecz banku kwotę 76.566,26 zł z odsetkami od 10 października 2018 r., oddalił powództwo w pozostałej części (dotyczącej odsetek za wcześniejszy okres) oraz zasądził koszty postępowania za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zasad współżycia społecznego w kontekście umów kredytowych, ocena abuzywności klauzul, odpowiedzialność stron w przypadku trudnej sytuacji finansowej konsumenta.
Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, w tym na ocenie wiarygodności zeznań pozwanej i analizie treści konkretnej umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedzenie umowy kredytowej przez bank z powodu zaległości w spłacie rat, w sytuacji trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej konsumenta, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i tym samym nieważne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wypowiedzenie umowy kredytowej nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i jest skuteczne, nawet jeśli konsument znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, o ile konsument miał świadomość warunków umowy i miał możliwość jej negocjacji lub odstąpienia od niej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że trudna sytuacja finansowa konsumenta sama w sobie nie uzasadnia nieważności wypowiedzenia umowy kredytowej. Konsument miał świadomość warunków umowy, w tym prowizji, mógł się z nią zapoznać i od niej odstąpić. Bank miał prawo wypowiedzieć umowę z powodu niespłacania rat, a konsument naruszył zasadę lojalności kontraktowej.
Czy postanowienie umowy kredytu dotyczące prowizji, naliczanej od kwoty kredytu i stanowiącej znaczną część całkowitej kwoty do spłaty, jest niedozwolonym postanowieniem umownym (klauzulą abuzywną)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tej konkretnej umowie prowizja została ustalona zgodnie z przepisami prawa bankowego i ustawy o kredycie konsumenckim, mieściła się w granicach Taryfy Opłat i Prowizji banku, a konsument potwierdził zapoznanie się z jej treścią i jej akceptację.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że prowizja była zgodna z prawem i taryfą banku, a konsument zaakceptował ją w umowie. Nie było podstaw do uznania tego postanowienia za abuzywne.
Czy bank udzielając kredytu konsumentowi o niskiej zdolności kredytowej, naruszył zasady współżycia społecznego lub zasady uczciwego obrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie naruszył zasad współżycia społecznego, udzielając kredytu, nawet jeśli konsument miał niską zdolność kredytową, o ile konsument miał świadomość warunków umowy i korzyści z niej płynących.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że konsument uzyskał realną korzyść z zawartej umowy (niższa miesięczna rata niż suma poprzednich), a bank nie miał obowiązku rozkładać długu na niższe raty, gdy konsument naruszył warunki umowy.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank S.A. | spółka | powód |
| W. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
| A. R. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego wymaga wykazania konkretnych okoliczności świadczących o tej sprzeczności, a nie tylko dysproporcji świadczeń lub trudnej sytuacji jednej ze stron.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nadużycie prawa może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach, a sama trudna sytuacja finansowa nie stanowi nadużycia prawa przez bank.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Błędna ocena materiału dowodowego, sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, może stanowić podstawę zarzutu naruszenia tego przepisu.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może rozłożyć świadczenie na raty w szczególnie uzasadnionym wypadku, jednak nie jest to obligatoryjne.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca sprawę ma prawo do zwrotu kosztów postępowania.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku częściowego uwzględnienia lub oddalenia powództwa, koszty postępowania mogą być wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami postępowania, nawet jeśli nie zachodzą przesłanki do wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) nie wiążą konsumenta.
Pr. bank.
Ustawa - Prawo bankowe
u.k.k.
Ustawa o kredycie konsumenckim
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwana miała świadomość warunków umowy, w tym prowizji. • Pozwana miała możliwość zapoznania się z umową i odstąpienia od niej. • Trudna sytuacja finansowa pozwanej nie uzasadnia nieważności wypowiedzenia umowy. • Pozwana naruszyła zasadę lojalności kontraktowej. • Rata kredytu była niższa niż suma poprzednich rat pozwanej.
Odrzucone argumenty
Wypowiedzenie umowy kredytowej jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Umowa została zawarta w pośpiechu, bez pełnej świadomości pozwanej. • Postanowienie o prowizji jest klauzulą abuzywną. • Bank udzielając kredytu konsumentowi o niskiej zdolności kredytowej, naruszył zasady współżycia społecznego.
Godne uwagi sformułowania
Sama zatem dysproporcja między wartością określonych w umowie wzajemnych świadczeń stron, czy też dysproporcja pomiędzy ryzykiem osiągnięcia korzyści bądź strat, nie jest wystarczająca dla uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia. • Bank natomiast nie zgadzając się na kontynuowanie umowy w formie dogodniejszych dla pozwanej rat, które pozwana chce płacić, zajął wobec niej w przeświadczeniu Sądu Okręgowego bezduszną i obojętną postawę nie próbując wesprzeć jej w trudnym położeniu w jakim się znalazła. • Zabezpieczenie dzieciom najbardziej elementarnych potrzeb do przetrwania, co jest niezmiernie trudne przy tak niskiej kwocie, jaką pozwana ma do dyspozycji, musi wyprzedzić obowiązek terminowej spłaty rat kredytowych. • Wymaganie zgodności czynności prawnej z zasadami współżycia społecznego jest zagadnieniem „kontekstu faktycznego tj. okoliczności danego wypadku, i jakakolwiek próba uogólnień adekwatnych do każdej sytuacji z góry byłaby skazana na niepowodzenie”.
Skład orzekający
Anna Kowacz-Braun
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasad współżycia społecznego w kontekście umów kredytowych, ocena abuzywności klauzul, odpowiedzialność stron w przypadku trudnej sytuacji finansowej konsumenta."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, w tym na ocenie wiarygodności zeznań pozwanej i analizie treści konkretnej umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem bankowym a ochroną konsumenta w trudnej sytuacji życiowej, z wyraźnym podziałem zdań między sądami niższej i wyższej instancji.
“Czy bank może żądać pełnej spłaty kredytu od matki czwórki dzieci w trudnej sytuacji finansowej? Sąd Apelacyjny odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 76 566,26 PLN
zapłata: 76 566,26 PLN
koszty procesu: 9229 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 7879 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.