I ACA 1098/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka (...) z o.o. domagała się od Skarbu Państwa – Prokuratury Okręgowej w K. zasądzenia kwoty 199.500 zł z odsetkami, tytułem odszkodowania za szkodę wynikłą z bezprawnego zablokowania jej środków na rachunku bankowym przez Prokuraturę w 2007 r. Spółka argumentowała, że środki te zostały zablokowane bez spełnienia ustawowych przesłanek, co doprowadziło do jej zubożenia i utraty wartości pieniądza z powodu inflacji. Sąd Okręgowy w Kielcach uwzględnił powództwo w części skierowanej przeciwko Skarbowi Państwa, zasądzając odszkodowanie skorygowane o inflację, jednocześnie oddalając powództwo wobec banku. Sąd Okręgowy uznał, że termin przedawnienia roszczenia rozpoczął bieg od uprawomocnienia się wyroku obalającego domniemanie z art. 45 § 3 kk, a działania Prokuratury były niezgodne z prawem. Sąd Apelacyjny w Krakowie początkowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając powództwo, argumentując, że sąd cywilny nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując, że sąd cywilny jest uprawniony do samodzielnej oceny zgodności z prawem orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym, jeśli stanowią one podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 kc. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny uznał apelację pozwanego Skarbu Państwa za nieuzasadnioną. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu Okręgowego co do bezprawności działań Prokuratury, uznając je za „oczywiste” lub „rażące” naruszenie prawa, zwłaszcza w kontekście braku podstaw do zastosowania domniemania z art. 45 § 3 kk w dacie wydania postanowień o zabezpieczeniu. Sąd Apelacyjny zasądził od Skarbu Państwa na rzecz spółki kwotę 199.500 zł z odsetkami, uznając, że doszło do szkody w postaci utraty wartości pieniądza z powodu inflacji przez okres około czterech lat, przez który środki były zablokowane. Sąd Apelacyjny orzekł również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sąd cywilny jest właściwy do oceny zgodności z prawem orzeczeń prokuratorskich w postępowaniu karnym w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa; potwierdzenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wynikłe z rażąco bezprawnych działań organów ścigania.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące braku podstaw do zastosowania art. 45 § 3 kk.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd cywilny jest uprawniony do samodzielnej oceny zgodności z prawem orzeczenia wydanego w postępowaniu karnym, które stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd cywilny jest uprawniony do samodzielnego badania i ustalania, czy wydane w sprawie karnej orzeczenie, wskazane przez powoda jako źródło doznanej szkody, jest zgodne z prawem, czy bezprawne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w sytuacji, gdy podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej stanowi art. 417 § 1 kc, sąd cywilny jest uprawniony do samodzielnej oceny zgodności z prawem orzeczenia wydanego w postępowaniu karnym, nawet jeśli nie ma postępowania prejudycjalnego. Ocena ta powinna uwzględniać kryteria „oczywistego” lub „rażącego” naruszenia prawa.
Czy działania Prokuratury Okręgowej w K. polegające na zablokowaniu rachunku bankowego spółki i zajęciu środków pieniężnych na podstawie art. 45 § 3 kk w zw. z art. 45 § 1 kk były niezgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, działania Prokuratury należy ocenić jako „oczywiście” naruszające przepis art. 45 § 3 kk, co stanowi rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
W dacie wydania postanowienia o zabezpieczeniu, A. Ł. nie był już wspólnikiem spółki, co wynikało z KRS, a środki na rachunku spółki nie stanowiły korzyści uzyskanej z przestępstwa, gdyż pożyczka udzielona przez A. Ł. została spłacona. Prokurator nie uwzględnił tych okoliczności, co stanowiło rażące naruszenie prawa.
Czy roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od momentu, w którym strona powodowa otrzymała zwrot środków pieniężnych (19 kwietnia 2010 r.), a wnioski o zawezwanie do próby ugodowej skutecznie przerwały bieg przedawnienia.
Czy spółce należy się odszkodowanie za utratę wartości pieniądza spowodowaną inflacją w okresie blokady środków na rachunku bankowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółce należy się odszkodowanie skorygowane o inflację.
Uzasadnienie
Spółka została pozbawiona możliwości korzystania ze środków pieniężnych przez około cztery lata, co spowodowało obniżenie ich wartości z powodu inflacji. Żądanie powoda w tym zakresie zostało ocenione jako uzasadnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| Skarb Państwa - Prokurator Okręgowy w K. | organ_państwowy | pozwany |
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
| Prezes Sądu Okręgowego w K. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.
k.k. art. 45 § 1
Kodeks karny
Przepadek korzyści majątkowej uzyskanej z popełnienia przestępstwa.
k.k. art. 45 § 3
Kodeks karny
Domniemanie, że mienie przeniesione na osobę trzecią stanowi korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa.
k.k. art. 45 § 4
Kodeks karny
Możliwość wystąpienia z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa o obalenie domniemania z art. 45 § 3 kk.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Możliwość waloryzacji świadczenia pieniężnego w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
k.p.k. art. 291 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa procesowa do dokonania zajęcia w celu zabezpieczenia grożącego przepadku.
k.p.k. art. 292 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa procesowa do dokonania zajęcia w celu zabezpieczenia grożącego przepadku.
k.p.k. art. 292 § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa procesowa do dokonania zajęcia w celu zabezpieczenia grożącego przepadku.
k.p.k. art. 293 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa procesowa do dokonania zajęcia w celu zabezpieczenia grożącego przepadku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania Prokuratury były niezgodne z prawem, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania domniemania z art. 45 § 3 kk. • Spółka poniosła szkodę w postaci utraty wartości pieniądza z powodu inflacji w okresie blokady środków. • Roszczenie nie uległo przedawnieniu, gdyż wnioski o zawezwanie do próby ugodowej przerwały bieg terminu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Działania Prokuratury były zgodne z prawem, gdyż istniało wysokie prawdopodobieństwo nielegalnego pochodzenia środków. • Sąd cywilny nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym. • Roszczenie uległo przedawnieniu. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między działaniami Prokuratury a szkodą.
Godne uwagi sformułowania
Sąd cywilny jest uprawniony do samodzielnego badania i ustalania, czy wydane w sprawie karnej orzeczenie, wskazane przez powoda jako źródło doznanej szkody, jest zgodne z prawem, czy bezprawne. • już w dacie 31 stycznia 2007r nie było podstaw do stosowania domniemania z art. 45 § 3 kk . Wydane postanowienie należy zatem ocenić jako „oczywiście” naruszające ten przepis, co stanowi rażące naruszenie prawa. • Nie może też budzić wątpliwości wysokość szkody i jej związek przyczynowy z wydanymi orzeczeniami. Strona powodowa została pozbawiona możliwości korzystania ze środków pieniężnych przez okres około czterech lat i jest rzeczą oczywistą, że wartość tych środków uległa obniżeniu o stopień inflacji.
Skład orzekający
Józef Wąsik
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Krężołek
sędzia
Adam Sęk
sędzia (delegowany)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sąd cywilny jest właściwy do oceny zgodności z prawem orzeczeń prokuratorskich w postępowaniu karnym w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa; potwierdzenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wynikłe z rażąco bezprawnych działań organów ścigania."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące braku podstaw do zastosowania art. 45 § 3 kk.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności państwa za działania prokuratury, które doprowadziły do zablokowania środków spółki, a następnie została ona rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy, który doprecyzował kompetencje sądów cywilnych w ocenie orzeczeń karnych.
“Państwo zapłaci za błędy prokuratury? Sąd Najwyższy rozstrzyga o odpowiedzialności za bezprawne blokowanie kont.”
Dane finansowe
WPS: 199 500 PLN
odszkodowanie: 199 500 PLN
zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 20 775 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.