Krótka odpowiedź (TL;DR)
NSA uchyla wyrok WSA w sprawie podatku od nieruchomości przede wszystkim wtedy, gdy sąd pierwszej instancji błędnie ocenił przesłanki rażącego naruszenia prawa przez organ podatkowy, w szczególności w kontekście art. 258 § 1 pkt 1 o.p. (wygaszenie decyzji bez przesłanek bezprzedmiotowości), naruszył zasadę trwałości decyzji ostatecznej albo wadliwie zinterpretował przepisy o związaniu organu własną decyzją. Kolejnym powodem jest błędna kwalifikacja obiektów budowlanych i instalacji przemysłowych przy braku rzetelnego uzasadnienia.
1. Błędne zastosowanie art. 258 O.p. — wygaszenie decyzji bez przesłanek bezprzedmiotowości
Najczęstsza przyczyna uchylenia wyroków WSA przez NSA to błędne uznanie przez sąd pierwszej instancji, że organ podatkowy nie rażąco naruszył prawo, stosując art. 258 § 1 pkt 1 o.p. mimo braku przesłanek bezprzedmiotowości decyzji. NSA konsekwentnie podkreśla, że przepis ten jest jasny: decyzja musi „stać się" bezprzedmiotowa po jej wydaniu, a nie „być" bezprzedmiotową od początku. Wykorzystanie tego trybu do ponownego rozpoznania sprawy opodatkowania stanowi oczywistą sprzeczność z prawem.
W wyroku „Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3) Ordynacji podatkowej może być uznane naruszenie art. 258 tej ustawy, w sytuacji, gdy organ podatkowy wygasza na jego podstawie wadliwą decyzję ustalającą wymiar zobowiązania podatkowego, mimo niewystąpienia żadnej z przesłanek wskazanych w tym przepisie." → III FSK 1488/24 NSA uchylił wyrok WSA, który uznał, że zastosowanie art. 258 wymagało jedynie interpretacji. Podobnie w „decyzja musi 'stać się' bezprzedmiotowa, a nie 'być' bezprzedmiotową od początku" → III FSK 201/25 — NSA podkreślił, że rażące naruszenie prawa nie wymaga oceny skutków społecznych czy gospodarczych, lecz jedynie stwierdzenia oczywistej sprzeczności z przepisem. Linię tę potwierdzają również III FSK 232/25 i III FSK 231/25 z 12 września 2025 r., gdzie NSA uznał, że błędne zastosowanie art. 258 § 1 pkt 1 o.p. stanowi rażące naruszenie w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 o.p..
2. Naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznej i związanie organu własną decyzją
NSA uchyla wyroki WSA również wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie dostrzega naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznej (art. 128 o.p.) lub błędnie interpretuje skutki prawne decyzji nieostatecznych. W „wydanie zaskarżonej decyzji stanowiło naruszenie zasady trwałości ostatecznych decyzji podatkowych" → III FSK 2098/21 NSA uchylił wyrok WSA, który oddalił skargę mimo że organ wydał nową decyzję w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 247 § 1 pkt 4 o.p.). Z kolei w „Błędne określenie funkcji budynku wcześniej, w takim wypadku, wymaga uchylenia, a nie zmiany, decyzji" → III FSK 1016/22 NSA orzekł, że organ nie może zmienić funkcji budynku w trybie art. 254 § 1 o.p. bez wykazania naruszenia prawa obowiązującego w dacie wydania pierwotnej decyzji.
Osobnym wątkiem jest związanie organu własną decyzją (art. 212 o.p.). W „w obrocie prawnym nie mogły występować dwie decyzje opodatkowujące tę samą nieruchomość" → III FSK 1452/24 NSA uchylił wyrok WSA, który błędnie uznał, że organ odwoławczy nie mógł oprzeć się na własnej decyzji stwierdzającej nieważność, ponieważ nie była ona jeszcze ostateczna. Ten sam schemat powtórzono w III FSK 230/25 i III FSK 229/25, gdzie NSA podkreślił, że decyzja nieostateczna mimo braku przymiotu trwałości wywołuje skutki prawne i korzysta z domniemania mocy obowiązującej.
3. Wadliwa kwalifikacja instalacji przemysłowych i błędy w uzasadnieniu wyroku
NSA uchyla wyroki WSA również za wadliwą klasyfikację obiektów budowlanych na potrzeby podatku od nieruchomości. W „nie można tworzyć z ich sumy jednego przedmiotu opodatkowania" → III FSK 1287/24 NSA uchylił wyrok WSA, który dowolnie zakwestionował ustalenia organów co do tego, czy poszczególne elementy instalacji przemysłowych stanowią jedną budowłę, czy odrębne przedmioty opodatkowania. Sąd kasacyjny podkreślił, że samo funkcjonalne połączenie obiektów w ciąg technologiczny nie pozwala na tworzenie z ich sumy jednego przedmiotu opodatkowania. Dodatkowo NSA stwierdził naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. — uzasadnienie wyroku WSA nie wyjaśniało motywów rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną.
4. Uchylenie wyroku i decyzji obu instancji — pełna korekta
W najdalszej konsekwencji NSA uchyla nie tylko wyrok WSA, ale również decyzje organów obu instancji. Tak stało się w III FSK 1582/25 z 10 marca 2026 r., gdzie NSA uchylił wyrok WSA w Olsztynie oraz decyzje SKO i Prezydenta Miasta w sprawie podatku od nieruchomości za 2018 r., zasądzając zwrot kosztów na rzecz spółki. Podobnie w III FSK 1489/24 z 4 czerwca 2025 r. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując, że organ podatkowy błędnie zastosował tryb wygaszenia decyzji zamiast właściwego trybu wznowienia postępowania (art. 240 o.p.).
Źródła
- III FSK 1582/25 (NSA, 10.03.2026)
- III FSK 1287/24 (NSA, 13.02.2026)
- III FSK 232/25 (NSA, 12.09.2025)
- III FSK 231/25 (NSA, 12.09.2025)
- III FSK 230/25 (NSA, 12.09.2025)
- III FSK 229/25 (NSA, 12.09.2025)
- III FSK 201/25 (NSA, 30.10.2025)
- III FSK 1489/24 (NSA, 04.06.2025)
- III FSK 1488/24 (NSA, 04.06.2025)
- III FSK 1452/24 (NSA, 04.06.2025)
- III FSK 2098/21 (NSA, 10.05.2023)
- III FSK 1016/22 (NSA, 31.05.2023)