XXV C 1891/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał sprawę z powództwa T. C. (1) i M. C. przeciwko (...) Bank S.A. o zapłatę z tytułu nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF. Początkowo powodowie domagali się uznania umowy za nieważną, zasądzenia odszkodowania i uchylenia się od skutków prawnych umowy. W toku postępowania powodowie modyfikowali swoje żądania, ostatecznie wnosząc o zasądzenie kwoty 2.645.220,76 zł. Sąd ustalił, że powodowie prowadzili działalność gospodarczą, w związku z czym nie mogli być traktowani jako konsumenci w rozumieniu art. 22(1) k.c. Mimo to, sąd uznał umowę za nieważną na podstawie art. 353(1) k.c. w zw. z art. 58 k.c. Głównym powodem nieważności było naruszenie równowagi kontraktowej i przyznanie bankowi jednostronnego prawa do ustalania kursów walut poprzez odwołanie się do nieprecyzyjnie zdefiniowanych tabel kursowych. Sąd uznał, że takie postanowienia naruszają istotę stosunku zobowiązaniowego i przekraczają granice swobody umów. Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie i zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 2.645.220,76 zł wraz z odsetkami, a także koszty procesu. Wniosek powodów o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności został oddalony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie nieważności umów kredytowych indeksowanych kursem CHF, nawet zawartych przez przedsiębiorców, z uwagi na naruszenie zasad swobody umów i równowagi kontraktowej przez jednostronne ustalanie kursów walut przez bank.
Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy i sposobu ustalania kursów walut przez bank. Może nie mieć zastosowania do umów z innymi mechanizmami indeksacji lub gdy strony były konsumentami i zastosowano inne podstawy prawne (np. abuzywność).
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF zawarta przez osoby prowadzące działalność gospodarczą może być uznana za nieważną z powodu naruszenia zasad swobody umów i równowagi kontraktowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF zawarta przez osoby prowadzące działalność gospodarczą może być uznana za nieważną z powodu naruszenia zasad swobody umów i równowagi kontraktowej, nawet jeśli powodowie nie są konsumentami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank przyznał sobie jednostronne prawo do ustalania kursów walut, co naruszało istotę stosunku zobowiązaniowego i przekraczało granice swobody umów (art. 353(1) k.c.), prowadząc do nieważności umowy na podstawie art. 58 k.c.
Czy powodowie, prowadzący działalność gospodarczą, mogą być traktowani jako konsumenci w rozumieniu art. 22(1) k.c. przy zawieraniu umowy kredytu hipotecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie, którzy prowadzili działalność gospodarczą i wykorzystali środki z kredytu w istotnym zakresie na cele związane z tą działalnością, nie mogą być traktowani jako konsumenci.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na definicji konsumenta z art. 22(1) k.c. oraz na fakcie, że znaczna część kredytu została przeznaczona na spłatę kredytów firmowych i inwestycje związane z działalnością gospodarczą powodów, co wykluczało konsumencki charakter umowy.
Czy oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu i podstępu zostało złożone w ustawowym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych zostało złożone po upływie ustawowego terminu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że powodowie dowiedzieli się o potencjalnych wadach umowy (ryzyko kursowe, wzrost rat) znacznie wcześniej niż rok przed złożeniem oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych, co czyniło to oświadczenie nieskutecznym.
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem CHF dotyczące mechanizmu indeksacji i ustalania kursów walut są abuzywne w rozumieniu art. 385(1) k.c.?
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie zostały sformułowane w sposób przejrzysty i zrozumiały, a także naruszają interesy konsumenta i dobre obyczaje.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia tych postanowień, a ich sformułowanie było niejasne i nie pozwalało konsumentowi na oszacowanie konsekwencji ekonomicznych. Bank przyznał sobie jednostronne prawo do ustalania kursów walut, co naruszało równowagę kontraktową.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. C. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. C. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
| Stowarzyszenie (...) poszkodowanych przez (...) Bank i inne banki | instytucja | interwenient uboczny |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Swoboda umów nie pozwala na jednostronne i arbitralne kształtowanie przez jedną ze stron wysokości świadczenia drugiej strony, co prowadzi do nieważności umowy.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
pr. bank. art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja i essentialia negotii umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
k.c. art. 86 § 2
Kodeks cywilny
Termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu – rok od jego wykrycia.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (abuzywność) w umowach z konsumentami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasad swobody umów (art. 353(1) k.c.) poprzez przyznanie bankowi jednostronnego prawa do ustalania kursów walut. • Naruszenie równowagi kontraktowej i dobrych obyczajów. • Niejasność i brak przejrzystości postanowień dotyczących indeksacji i ustalania kursów walut.
Odrzucone argumenty
Status powodów jako konsumentów. • Skuteczność oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych umowy z powodu błędu i podstępu. • Nieważność umowy z powodu naruszenia przepisów prawa bankowego, zasad walutowości i waloryzacji, prawa dewizowego (w kontekście braku statusu konsumenta).
Godne uwagi sformułowania
brak podstaw do zakwestionowania zeznań świadków J. D. i J. W., którym Sąd dał wiarę w całości • nie sposób przyjąć, aby z uwagi na sposób wykorzystania środków pochodzących z umowy kredytowej nr (...) , możliwe było przypisanie powodom statusu konsumentów • nie można uznać, że powodowie zostali w sposób wyczerpujący i zrozumiały poinformowani o skutkach, jakie wiążą się z zastosowaniem indeksacji kredytu do waluty obcej • postanowienia umowne dotyczące indeksowania kredytu (...) naruszają w sposób rażący interesy powodów oraz sprzeczne są z dobrymi obyczajami.
Skład orzekający
Agnieszka Wlekły-Pietrzak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie nieważności umów kredytowych indeksowanych kursem CHF, nawet zawartych przez przedsiębiorców, z uwagi na naruszenie zasad swobody umów i równowagi kontraktowej przez jednostronne ustalanie kursów walut przez bank."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy i sposobu ustalania kursów walut przez bank. Może nie mieć zastosowania do umów z innymi mechanizmami indeksacji lub gdy strony były konsumentami i zastosowano inne podstawy prawne (np. abuzywność).
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa jest interesująca, ponieważ sąd uznał umowę kredytową za nieważną z powodu naruszenia zasad swobody umów, nawet gdy powodowie nie byli konsumentami, co jest nietypowym podejściem w sprawach frankowych.
“Nieważna umowa frankowa mimo braku statusu konsumenta? Sąd wskazuje na naruszenie swobody umów.”
Dane finansowe
WPS: 4 223 098,51 PLN
zapłata: 2 645 220,76 PLN
zwrot kosztów procesu: 4318,75 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.