XVII KA 154/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał sprawę z apelacji obrońców oskarżonych R.W., A.K. i T.M. oraz oskarżonego R.W. od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie, który skazał ich za przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 k.k.). Na wstępie, Sąd Okręgowy na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej T.M. i umorzył postępowanie wobec niego z powodu jego śmierci, która nastąpiła w trakcie postępowania. Następnie, Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w odniesieniu do czynów R.W. i A.K. poprzez wyeliminowanie z opisu ustaleń o wspólnym działaniu z T.M. i przyjęcie, że działali oni wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą. Sąd odwoławczy uznał, że wszystkie czyny przypisane R.W. oraz A.K. tworzą jeden ciąg przestępstw w rozumieniu art. 91 § 1 k.k., co skutkowało uchyleniem kar jednostkowych i kar łącznych orzeczonych przez Sąd Rejonowy. Na tej podstawie wymierzono R.W. karę 4 lat pozbawienia wolności, a A.K. karę 2 lat pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy odrzucił zarzuty apelacji dotyczące błędnych ustaleń faktycznych i dowolnej oceny dowodów przez Sąd I instancji, uznając, że materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwalał na przypisanie oskarżonym sprawstwa i winy. Sąd szczegółowo analizował argumenty obrońców, dotyczące m.in. braku zamiaru popełnienia oszustwa, sytuacji finansowej firmy, roli poszczególnych oskarżonych oraz kwestii dowodowych (np. opinia biegłego, dokumenty KP). Sąd Okręgowy uchylił również punkt dotyczący orzeczenia o dowodach rzeczowych, wskazując na błąd proceduralny Sądu Rejonowego i konieczność wydania przez niego uzupełniającego orzeczenia. Na koniec, zasądzono koszty obrony z urzędu dla adwokata A.K. oraz orzeczono o kosztach postępowania, obciążając nimi w części Skarb Państwa i zwalniając oskarżonych R.W. i A.K. od obowiązku zwrotu kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze z uwagi na ich sytuację majątkową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie instytucji ciągu przestępstw (art. 91 § 1 k.k.) w kontekście różnych konfiguracji osobowych sprawców oraz czynu ciągłego (art. 12 k.k.). Potwierdzenie, że zła sytuacja finansowa firmy i brak informacji o niej kontrahentom, przy braku zamiaru wywiązania się z zobowiązań, może stanowić podstawę skazania za oszustwo.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (śmierć oskarżonego) i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy. Interpretacja art. 91 § 1 k.k. może być przedmiotem dalszych dyskusji w orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku śmierci jednego ze współoskarżonych, postępowanie wobec pozostałych oskarżonych powinno być kontynuowane z uwzględnieniem jego udziału w czynach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie wobec zmarłego oskarżonego należy umorzyć, a jego udział w czynach przypisanych pozostałym oskarżonym należy wyeliminować z opisu czynu.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., postępowanie należy umorzyć, gdy oskarżony zmarł. Brak prawomocnego wyroku skazującego wobec zmarłego uniemożliwia wskazanie go jako współsprawcy czynów popełnionych przez pozostałych oskarżonych.
Czy wszystkie czyny przypisane oskarżonym, popełnione w różnych konfiguracjach osobowych (samodzielnie, wspólnie i w porozumieniu), mogą być traktowane jako jeden ciąg przestępstw w rozumieniu art. 91 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli czyny te charakteryzują się jednorodną kwalifikacją prawną, podobnym sposobem popełnienia, krótkimi odstępami czasu i brakiem przedzielającego wyroku, mogą stanowić jeden ciąg przestępstw, nawet jeśli były popełnione w różnych składach osobowych.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy zinterpretował art. 91 § 1 k.k. szerzej, uznając, że warunek 'podobnego sposobu popełnienia' nie wymaga identycznego składu osobowego, a jedynie podobnego charakteru popełnienia przestępstw. Pozwala to na objęcie jednym ciągiem przestępstw czynów popełnionych samodzielnie i wspólnie, a także z uwzględnieniem instytucji czynu ciągłego z art. 12 k.k.
Czy zaciąganie zobowiązań przez podmiot w złej sytuacji finansowej, bez informowania kontrahenta o tej sytuacji, wypełnia znamiona oszustwa z art. 286 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli podmiot ten nie ma realnej możliwości wywiązania się z zobowiązania i świadomie wprowadza kontrahenta w błąd co do zamiaru i możliwości jego realizacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zła sytuacja finansowa firmy, brak informacji o niej kontrahentom, a także działania pozorujące uczciwość i zwodzenie pokrzywdzonych obietnicami zapłaty, świadczą o zamiarze oszustwa. Podkreślono, że dla bytu przestępstwa obojętna jest możliwość wykrycia błędu przez pokrzywdzonego.
Czy błędna ocena dowodów przez sąd pierwszej instancji uzasadnia zarzut błędu w ustaleniach faktycznych?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten jest słuszny tylko wtedy, gdy ocena sądu nie odpowiada zasadom logiki, jest niepełna, nie uwzględnia wszystkich okoliczności lub narusza wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego, a nie tylko gdy strona prezentuje odmienną ocenę materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy podkreślił, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może ograniczać się do polemiki z ustaleniami sądu, lecz musi wykazać konkretne uchybienia w ocenie dowodów. W tej sprawie uznano, że Sąd Rejonowy dokonał precyzyjnej analizy dowodów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| T. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Okręgowa w Poznaniu | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| J. K. (1) | inne | obrońca z urzędu |
Przepisy (12)
Główne
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 91 § 1
Kodeks karny
Sąd przyjął, że instytucja ciągu przestępstw może obejmować czyny popełnione w różnych konfiguracjach osobowych (samodzielnie, wspólnie, w porozumieniu z innymi) oraz czyny popełnione w warunkach czynu ciągłego z art. 12 k.k., o ile spełnione są pozostałe przesłanki (jednorodna kwalifikacja, podobny sposób popełnienia, krótkie odstępy czasu, brak wyroku przedzielającego).
Pomocnicze
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 53
Kodeks karny
k.k. art. 115 § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 230 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 420 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 624 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania wobec zmarłego oskarżonego T.M. • Eliminacja udziału T.M. jako współsprawcy w czynach R.W. i A.K. • Zastosowanie instytucji ciągu przestępstw (art. 91 § 1 k.k.) wobec R.W. i A.K. • Zmiana kar jednostkowych i kar łącznych na łagodniejsze po zastosowaniu art. 91 § 1 k.k. • Zwolnienie oskarżonych R.W. i A.K. od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące błędnych ustaleń faktycznych i dowolnej oceny dowodów przez Sąd Rejonowy. • Argumenty obrońców o braku zamiaru popełnienia oszustwa przez oskarżonych. • Argumenty oskarżonego R.W. dotyczące rzekomego niewywiązania się z zobowiązań przez J.K.(2) jako przyczyny jego problemów finansowych. • Argumenty obrońcy A.K. o jego braku zorientowania w sytuacji finansowej firmy.
Godne uwagi sformułowania
brak prawomocnego wyroku skazującego wydanego wobec T. M. stał bowiem na przeszkodzie wskazaniu go w treści wyroku jako współsprawcy czynów popełnionych przez oskarżonych R. W. i A. K. • Zarzuty te okazały się jednak całkowicie chybione. • Znamiennym jest przy tym, iż ustawa dla zastosowania regulacji wskazanej w art. 91 § 1 k.k. wymaga podjęcia działań przestępnych w podobny a nie w identyczny sposób. • Sąd odwoławczy stoi na stanowisku, iż obaj oskarżeni wszystkich przypisanych im zaskarżonym wyrokiem czynów dopuścili się w warunkach pozwalających na przyjęcie jednego ciągu przestępstw, o którym mowa w art. 91 § 1 k.k. • Sąd Okręgowy zmuszony był uchylić punkt 15. zaskarżonego wyroku, w którym Sąd Rejonowy na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. orzekł o dowodach rzeczowych pozostawiając je w aktach sprawy. Trzeba bowiem zauważyć, iż powołany przez Sąd Rejonowy przepis nie może stanowić podstawy orzeczenia o pozostawieniu dowodów rzeczowych w aktach sprawy a jedynie ich zwrotu uprawnionemu podmiotowi.
Skład orzekający
Dorota Maciejewska-Papież
przewodniczący
Jerzy Andrzejewski
sędzia
Anna Judejko
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie instytucji ciągu przestępstw (art. 91 § 1 k.k.) w kontekście różnych konfiguracji osobowych sprawców oraz czynu ciągłego (art. 12 k.k.). Potwierdzenie, że zła sytuacja finansowa firmy i brak informacji o niej kontrahentom, przy braku zamiaru wywiązania się z zobowiązań, może stanowić podstawę skazania za oszustwo."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (śmierć oskarżonego) i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy. Interpretacja art. 91 § 1 k.k. może być przedmiotem dalszych dyskusji w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy oszustwa na dużą skalę w obrocie zbożem, z elementami złożonej sytuacji procesowej (śmierć jednego z oskarżonych) i ciekawą interpretacją prawa karnego materialnego (ciąg przestępstw). Pokazuje, jak sąd odwoławczy koryguje wyrok sądu niższej instancji.
“Sąd Okręgowy zmienił wyrok w sprawie oszustwa na ogromną skalę: umorzenie z powodu śmierci, nowy wymiar kar i kluczowa interpretacja prawa!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.