XV CA 1570/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zadośćuczynienie za śmierć syna powoda w wypadku samochodowym. Powód dochodził od pozwanego ubezpieczyciela kwoty 60.000 zł, a następnie 40.000 zł, argumentując naruszenie jego dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnej. Sąd Rejonowy zasądził 20.000 zł, uznając, że śmierć syna stanowiła naruszenie dóbr osobistych ojca, chronionych na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, nawet jeśli zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 kc. Pozwany ubezpieczyciel wniósł apelację, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania. Kwestionował możliwość dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w sytuacji, gdy wypadek miał miejsce przed nowelizacją art. 446 kc, a także podnosił, że ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych zawiera zamknięty katalog dóbr podlegających ochronie. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu Rejonowego i powołując się na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych, które dopuszczają dochodzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc za naruszenie więzi rodzinnej, nawet w przypadku zdarzeń sprzed 3 sierpnia 2008 r. Sąd uznał, że więź rodzinna jest dobrem osobistym, a jej naruszenie uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia. Podkreślono, że wysokość zasądzonej kwoty 20.000 zł jest adekwatna do doznanej krzywdy, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w tym pogorszenie stanu psychicznego powoda po śmierci syna. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie możliwości dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, nawet w przypadku zdarzeń sprzed nowelizacji art. 446 kc, oraz objęcie takiego roszczenia ochroną ubezpieczeniową OC.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku sprzed 3 sierpnia 2008 r. i naruszenia więzi rodzinnej. Ocena wysokości zadośćuczynienia jest indywidualna dla każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy więź rodzinna między rodzicem a dzieckiem stanowi dobro osobiste podlegające ochronie na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, nawet jeśli śmierć nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (przed nowelizacją art. 446 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, więź rodzinna stanowi dobro osobiste podlegające ochronie na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, a jej naruszenie uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego, nawet jeśli delikt miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, które uznają więź rodzinną za dobro osobiste. Wprowadzenie art. 446 § 4 kc jedynie doprecyzowało sposób realizacji roszczenia, nie zmieniając istoty ochrony dóbr osobistych na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc dla zdarzeń sprzed nowelizacji.
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej w wyniku śmierci osoby bliskiej w wypadku komunikacyjnym jest objęte ochroną ubezpieczeniową ubezpieczyciela OC posiadacza pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skutki naruszenia dobra osobistego przez spowodowanie śmierci osoby bliskiej w wypadku komunikacyjnym są objęte odpowiedzialnością gwarancyjną ubezpieczyciela.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na uchwałę Sądu Najwyższego (III CZP 67/12) oraz orzecznictwo sądów apelacyjnych, które stwierdzają, że przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. (obecnie zastąpiony tożsamym przepisem) nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 kc. Zerwanie więzi rodzinnej jest bezpośrednim skutkiem zdarzenia szkodzącego.
Jaka kwota stanowi "odpowiednią sumę" tytułem zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej w związku ze śmiercią syna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwota 20.000 zł jest odpowiednia w okolicznościach sprawy.
Uzasadnienie
Sąd wziął pod uwagę całokształt okoliczności, w tym rozmiar krzywdy, stopień i okres cierpień psychicznych, ból po utracie syna, poczucie osamotnienia, dramat ojca tracącego nastoletnie dziecko, pogorszenie stanu psychicznego powoda (melancholia, izolacja, nerwowość, przygnębienie, posiwienie), zawał serca spowodowany traumą, wspólne zainteresowania z synem oraz nieodwracalność utraty bliskiej osoby. Kwota ta jest ekonomicznie odczuwalna i mieści się w rozsądnych granicach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. D. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa do przyznania zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych, w tym więzi rodzinnej.
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ochrony dóbr osobistych, w tym domniemanie bezprawności działania naruszającego dobro osobiste.
Pomocnicze
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Katalog dóbr osobistych, w tym zdrowie, wolność, cześć, a także więź rodzinna.
k.c. art. 446 § § 3
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o odszkodowanie w związku z pogorszeniem sytuacji życiowej powoda (pierwotne zgłoszenie).
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Przepis wprowadzony po dacie zdarzenia, doprecyzowujący możliwość przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Rozliczenie kosztów procesu.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia sądu II instancji na podstawie materiału dowodowego zebranego przed sądem I instancji.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
u.u.o. art. 34
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Katalog dóbr podlegających ochronie w ramach ubezpieczenia OC.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Więź rodzinna jako dobro osobiste podlegające ochronie na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc. • Możliwość dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc dla zdarzeń sprzed nowelizacji art. 446 kc. • Roszczenie o zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej jest objęte ochroną ubezpieczeniową ubezpieczyciela OC.
Odrzucone argumenty
Brak podstawy prawnej do dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w sytuacji, gdy wypadek miał miejsce przed nowelizacją art. 446 kc. • Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych zawiera zamknięty katalog dóbr podlegających ochronie i nie obejmuje zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej. • Zasądzona kwota 20.000 zł jest rażąco wygórowana.
Godne uwagi sformułowania
najbliższemu członkowi rodziny ofiary wypadku przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę również wtedy, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu (czynu niedozwolonego), który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008r. (na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc) • nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 kc. • szczególna więź rodziców z dzieckiem, przysługująca zarówno dziecku, jak i rodzicom, zasługuje na status dobra osobistego, podlegającego ochronie przewidzianej w art. 24 § 1 kc. • funkcją zadośćuczynienia jest złagodzenie ujemnych doznań fizycznych i psychicznych wywołanych zdarzeniem stanowiącym podstawę faktyczną odpowiedzialności. • orzecznictwo tak Sądu Najwyższego, jak i sądów powszechnych – apelacyjnych i okręgowych, jest w tym zakresie ugruntowane i dopuszcza możliwość dochodzenia takiego zadośćuczynienia przez członka najbliższej rodziny zmarłego, wskazując jako podstawę tej odpowiedzialności właśnie przepis art. 448 kc w związku z art.24§1 kc.
Skład orzekający
Michał Wysocki
przewodniczący-sprawozdawca
Agata Szlingiert
sędzia
Ewa Nerga-Kujawa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie możliwości dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, nawet w przypadku zdarzeń sprzed nowelizacji art. 446 kc, oraz objęcie takiego roszczenia ochroną ubezpieczeniową OC."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku sprzed 3 sierpnia 2008 r. i naruszenia więzi rodzinnej. Ocena wysokości zadośćuczynienia jest indywidualna dla każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny temat zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej i ochronę więzi rodzinnych, co ma duży ładunek emocjonalny i jest istotne dla wielu osób.
“Czy śmierć syna zawsze oznacza utratę więzi rodzinnej? Sąd Okręgowy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 60 000 PLN
zadośćuczynienie: 20 000 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.