Orzeczenie · 2017-03-01

XI NS 2509/14

Sąd

Sąd Rejonowy w Toruniu

Miejsce

Toruń

Data

2017-03-01

SAOSnieruchomościpodział majątkuWysokarejonowy

nieruchomośćpodział majątkudział spadkuwspólność majątkowaksięga wieczystanakładyspłatykoszty postępowania

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Rejonowy w Toruniu rozpoznał sprawę z wniosku J. J. (1) o podział majątku wspólnego S. J. i K. J. (1) oraz dział spadku po K. J. (1). Kluczowym elementem sporu była nieruchomość położona w T. przy ul. (...). Sąd ustalił, że nieruchomość ta, nabyta przez S. J. w 1964 r., weszła do majątku wspólnego małżonków, mimo wpisu S. J. jako wyłącznego właściciela w księdze wieczystej. Po śmierci K. J. (1) w 2002 r., jej udział w majątku wspólnym (½ nieruchomości) wszedł do masy spadkowej. Sąd dokonał podziału majątku wspólnego i działu spadku, przyznając S. J. udział ¾ w nieruchomości, a J. J. (2) udział ¼. Tytułem wyrównania udziałów w spadku, zasądzono od S. J. i J. J. (2) na rzecz J. J. (1) spłaty po 29 241,66 zł. Rozliczono również nakłady poczynione przez J. J. (1) na nieruchomość w kwocie 14 100 zł, zasądzając od uczestników po 7 050 zł. Dodatkowo, zasądzono od J. J. (2) i J. J. (1) na rzecz S. J. kwoty po 593 zł tytułem udziału w kosztach pogrzebu K. J. (1). Orzeczono o zwrocie nadpłaty wydatków dla J. J. (1) i pobraniu nieuiszczonych zaliczek od S. J. i J. J. (2). Sąd szczegółowo analizował kwestię pochodzenia środków na nabycie nieruchomości, dowody dotyczące nakładów oraz przepisy dotyczące majątku wspólnego i spadkowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej wchodzi w skład majątku wspólnego, nawet przy wpisie do KW jako majątek odrębny, oraz zasady rozliczania nakładów i kosztów w sprawach o podział majątku i dział spadku.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z przepisami obowiązującymi w latach 60. XX wieku oraz późniejszymi nowelizacjami KRO.

Zagadnienia prawne (3)

Czy nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej, mimo wpisu do księgi wieczystej jako jego majątek odrębny, wchodzi w skład majątku wspólnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej wchodzi w skład majątku wspólnego, jeśli nie zostanie udowodnione, że nabyto ją ze środków pochodzących z majątku odrębnego (surogacja). Oświadczenie małżonka w akcie notarialnym nie jest wystarczające do obalenia domniemania wspólności.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 31-33 KRO) oraz orzecznictwie, które stanowi, że domniemanie faktyczne wskazuje na nabycie z majątku dorobkowego. Nabycie z majątku odrębnego wymaga wyraźnego udowodnienia, a samo oświadczenie w akcie notarialnym nie jest wystarczające. Ciężar dowodu surogacji spoczywa na stronie twierdzącej, że nastąpiła.

Jak rozliczyć nakłady poczynione przez jednego ze spadkobierców (współmałżonka) na nieruchomość wchodzącą w skład spadku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nakłady poczynione przez jednego ze spadkobierców (współmałżonka) na nieruchomość, która weszła do masy spadkowej, mogą być rozliczone w postępowaniu o dział spadku, nawet jeśli zostały poczynione przed śmiercią spadkodawcy, na zasadzie analogii do art. 686 kpc.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nakłady poczynione przez wnioskodawczynię i jej męża na majątek wspólny, który następnie wszedł w skład spadku, mogą być rozliczone w postępowaniu działowym. Roszczenie to, jako składnik majątku wspólnego wnioskodawczyni i jej męża, mogło być dochodzone przez wnioskodawczynię samodzielnie jako czynność zachowawcza.

Jak rozliczyć koszty pogrzebu spadkodawcy poniesione przez jednego ze spadkobierców?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Koszty pogrzebu spadkodawcy, poniesione przez jednego ze spadkobierców, podlegają rozliczeniu w postępowaniu o dział spadku, z uwzględnieniem zwyczajów przyjętych w danym środowisku i ewentualnych świadczeń z ubezpieczeń.

Uzasadnienie

Sąd rozliczył koszty pogrzebu, uwzględniając otrzymane przez jednego z uczestników świadczenia ubezpieczeniowe i dzieląc pozostałe koszty między spadkobierców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Postanowienie o podziale majątku wspólnego i dziale spadku

Strona wygrywająca

J. J. (1) (wnioskodawczyni) w zakresie rozliczenia nakładów i kosztów, S. J. i J. J. (2) w zakresie przyznania nieruchomości.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
J. J. (1)	osoba_fizyczna	wnioskodawczyni
S. J.	osoba_fizyczna	uczestnik
J. J. (2)	osoba_fizyczna	uczestnik
K. J. (1)	osoba_fizyczna	spadkodawczyni

Przepisy (16)

Główne

k.c. art. 211

Kodeks cywilny

Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

k.c. art. 212 § § 1 zd. 1

Kodeks cywilny

Wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne.

k.c. art. 212 § § 3

Kodeks cywilny

Sąd oznaczy termin i sposób uiszczenia dopłat i spłat, a terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu.

k.c. art. 1035

Kodeks cywilny

Do wspólności majątku spadkowego i do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych.

k.r.o. art. 31

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek.

k.r.o. art. 32

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.

k.r.o. art. 43 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Z chwilą ustania wspólności ustawowej oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku, który był nią objęty.

k.r.o. art. 45 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na jego majątek odrębny lub odwrotnie.

k.r.o. art. 46

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Do podziału majątku wspólnego stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku.

k.r.o. art. 36 § § 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym.

k.p.c. art. 684

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd ma obowiązek z urzędu ustalić skład i wartość spadku ulegającego podziałowi.

k.p.c. art. 686

Kodeks postępowania cywilnego

W postępowaniu działowym sąd rozstrzyga także o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu poczynionych na spadek nakładów oraz spłaconych długów spadkowych.

k.p.c. art. 320

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może rozłożyć na raty zasądzone świadczenie.

u.k.w.h. art. 3 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Pomocnicze

k.r.o. art. 33

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, stanowią odrębny majątek każdego z małżonków.

u.k.w.h. art. 10 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Właściciel nieruchomości może żądać usunięcia niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nabyta w czasie trwania małżeństwa wchodzi w skład majątku wspólnego, nawet jeśli jeden z małżonków został wpisany jako wyłączny właściciel. • Oświadczenie małżonka w akcie notarialnym o nabyciu z majątku odrębnego nie jest wystarczające do obalenia domniemania wspólności. • Nakłady poczynione przez wnioskodawczynię na nieruchomość podlegają rozliczeniu w postępowaniu działowym. • Koszty pogrzebu poniesione przez jednego ze spadkobierców podlegają rozliczeniu.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość nabyta przez S. J. weszła do jego majątku odrębnego na zasadzie surogacji ze środków zgromadzonych przed zawarciem małżeństwa. • Nakłady wnioskodawczyni nie podlegają rozliczeniu w postępowaniu działowym. • Roszczenia o zwrot nakładów są przedawnione.

Godne uwagi sformułowania

domniemanie prawdziwości wpisu wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece mogło zostać obalone w niniejszym postępowaniu • oświadczenie wiedzy S. J. złożone w akcie notarialnym o przynależności nabywanego prawa do jego majątku odrębnego nie może być uznane za wystarczające dla stwierdzenia, że objęte czynnością prawo majątkowe weszło do tego majątku • ciężar dowodu zaistnienia surogacji spoczywał zgodnie z art. 6 kc na uczestniku, który nie przedstawił żadnych niebudzących wątpliwości dowodów na poparcie swojej tezy • nakłady czynione przez wnioskodawczynię w momencie ich dokonywania (...) nie były nakładami na spadek (...), lecz były nakładami na majątek wspólny (...), dopiero w momencie śmierci wnioskodawczyni (...) nakłady te niejako stały się ( post factum ) nakładami na spadek

Skład orzekający

Magdalena Kirow-Kotas

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej wchodzi w skład majątku wspólnego, nawet przy wpisie do KW jako majątek odrębny, oraz zasady rozliczania nakładów i kosztów w sprawach o podział majątku i dział spadku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z przepisami obowiązującymi w latach 60. XX wieku oraz późniejszymi nowelizacjami KRO.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być kwestie własności nieruchomości nabytej w przeszłości i jak ważne jest udowodnienie pochodzenia środków. Rozliczenie nakładów i kosztów pogrzebu dodaje jej praktycznego wymiaru.

“Nieruchomość nabyta przez męża przed laty wciąż budzi spory: czy była jego, czy wspólna?”

Dane finansowe

WPS: 350 900 PLN

spłata wyrównująca udział w majątku spadkowym: 29 241,66 PLN

rozliczenie nakładów: 7050 PLN

udział w kosztach pogrzebu: 593 PLN

zwrot nadpłaty wydatków: 366,67 PLN

nieuiszczona zaliczka na wydatki: 133,33 PLN

Asystent AI dla prawników