VIII U 2891/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z dnia 5.11.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. odmówił wznowienia postępowania w sprawie emerytury J. B., mimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 4.06.2024 r. (sygn. akt SK 140/20) uznającego za niezgodny z Konstytucją przepis ustawy emerytalnej dotyczący pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o kwoty wcześniej pobranych świadczeń. Organ rentowy uznał, że brak jest podstaw do wznowienia, ponieważ wyrok Trybunału nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a termin do wznowienia postępowania (miesiąc od wejścia w życie orzeczenia TK) nie rozpoczął biegu. Ubezpieczony wniósł odwołanie, domagając się wznowienia postępowania i przeliczenia emerytury. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie. Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania jest decyzja ZUS odmawiająca wznowienia postępowania na podstawie art. 145a k.p.a. Podkreślono, że zgodnie z art. 190 Konstytucji RP, orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, a ogłoszenie w Dzienniku Ustaw jest wymagane dla wejścia w życie orzeczeń dotyczących aktów normatywnych. Ponieważ wyrok TK nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, nie wszedł w życie i nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Dodatkowo, sąd powołał się na art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145a k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. W niniejszej sprawie od doręczenia decyzji przyznającej emeryturę w 2017 r. upłynęło ponad 5 lat, co również uniemożliwiało uchylenie decyzji. Sąd odniósł się również do odmiennego stanowiska Sądu Najwyższego w sprawie III UZP 4/20, wskazując na istotne różnice w stanie faktycznym i publikacji orzeczenia TK.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego w związku z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego, znaczenie publikacji orzeczeń TK oraz terminów procesowych.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK oraz upływu terminu z art. 146 k.p.a. Odmienne rozstrzygnięcie mogłoby nastąpić w przypadku publikacji wyroku lub gdyby nie upłynął termin.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, nie wszedł w życie i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 190 Konstytucji RP, orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Ogłoszenie w Dzienniku Ustaw jest wymagane dla wejścia w życie orzeczeń dotyczących aktów normatywnych. Brak publikacji oznacza brak wejścia w życie i brak możliwości zastosowania przepisu art. 145a k.p.a.
Czy możliwe jest uchylenie decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania po upływie 5 lat od jej doręczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145a k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat.
Uzasadnienie
Art. 146 § 1 k.p.a. wprowadza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie po upływie 5 lat od doręczenia decyzji, co ma na celu ochronę trwałości decyzji administracyjnej. Termin ten ma charakter materialny i nie podlega przywróceniu ani przerwaniu.
Czy sąd powszechny może zastosować przepisy prawa materialnego i procesowego w celu przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją, gdy ustawodawca zaniechał działania, a przepisy proceduralne (np. terminy) uniemożliwiają uchylenie wadliwej decyzji?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie odmówił zastosowania takiego podejścia, wskazując na konieczność działania w granicach prawa i brak kompetencji do eliminowania skutków zaniechania ustawodawcy, odróżniając stan faktyczny od sprawy III UZP 4/20 SN.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasada praworządności (art. 7 Konstytucji RP) nakłada obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do destabilizacji porządku prawnego. Sąd odwołał się do postanowienia SN III UZP 4/20, ale uznał, że stan faktyczny i publikacja orzeczenia TK w tamtej sprawie były odmienne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca/ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy/pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 145a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.a. art. 145a § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania - jeden miesiąc od wejścia w życie orzeczenia TK.
Konstytucja RP art. 190
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia; możliwość określenia innego terminu utraty mocy obowiązującej.
k.p.a. art. 146 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zakaz uchylenia decyzji po upływie 5 lat od jej doręczenia.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6.06.2012 r.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
W związku z art. 2 Konstytucji RP, stanowi podstawę niezgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi podstawę niezgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
u.o.a.n. art. 9 § 1
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Orzeczenia TK dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw.
u.o.a.n. art. 21
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Dziennik Ustaw wydaje Prezes Rady Ministrów.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia odwołania.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że nie wszedł w życie i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania. • Upłynął 5-letni termin z art. 146 § 1 k.p.a., który uniemożliwia uchylenie decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien być podstawą do wznowienia postępowania i przeliczenia emerytury, mimo braku publikacji w Dzienniku Ustaw, ze względu na jego wagę konstytucyjną i potrzebę przywrócenia stanu zgodności z prawem.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw do wznowienia postępowania • wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw • upłynął pięcioletni termin z art. 146 k.p.a. • zasada praworządności • nie mają kompetencji do eliminowania skutków zaniechania ustawodawcy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego w związku z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego, znaczenie publikacji orzeczeń TK oraz terminów procesowych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK oraz upływu terminu z art. 146 k.p.a. Odmienne rozstrzygnięcie mogłoby nastąpić w przypadku publikacji wyroku lub gdyby nie upłynął termin.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje konflikt między potrzebą dostosowania prawa do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego a rygorystycznymi wymogami formalnymi postępowania administracyjnego i sądowego, co jest istotne dla prawników procesowych i ubezpieczeniowych.
“Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wystarczy? ZUS odmówił przeliczenia emerytury z powodu braku publikacji.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.