VIII U 2649/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z 7 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. odmówił T. M. ponownego ustalenia wysokości emerytury. Organ rentowy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w zakresie dotyczącym osób składających wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r. Przepis ten pozwalał na pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur. ZUS uznał jednak, że wyrok TK nie stanowi przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji zgodnie z art. 114 ustawy emerytalnej. T. M. złożyła odwołanie, domagając się ponownego ustalenia wysokości emerytury z pominięciem wspomnianego przepisu oraz wyrównania różnicy między świadczeniem należnym a wypłacanym. ZUS podtrzymał swoje stanowisko, dodając, że ubezpieczona nabyła prawo do emerytury wcześniejszej w 2007 r., a następnie wniosła o emeryturę w wieku powszechnym w 2013 r., która została przyznana decyzją z 8 stycznia 2014 r. Wówczas zastosowano art. 25 ust. 1b ustawy, co skutkowało obliczeniem emerytury na 995,05 zł, która została zawieszona jako mniej korzystna od wcześniejszej emerytury (1125,04 zł). Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny, który obejmował przyznanie emerytury wcześniejszej, wniosek o emeryturę w wieku powszechnym, decyzję z 2014 r. obliczającą emeryturę z zastosowaniem art. 25 ust. 1b, oraz wyrok TK z 2024 r. Sąd oddalił odwołanie, uznając je za niezasadne. Kluczowym argumentem sądu było to, że wniosek o przeliczenie emerytury został złożony przez ubezpieczoną w 2024 r., czyli po upływie 5-letniego terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. na wznowienie postępowania, licząc od doręczenia decyzji z 2014 r. Sąd podkreślił, że nawet jeśli wyrok TK nie był jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw, to termin na żądanie wznowienia postępowania z powodu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (art. 145a § 2 k.p.a.) jest bezwzględny i wynosi miesiąc od wejścia w życie orzeczenia TK, a w przypadku decyzji wydanych na podstawie takiego aktu – 5 lat od doręczenia decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja terminów procesowych w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w sprawach emerytalnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przeliczenie emerytury złożonego po upływie 5 lat od pierwotnej decyzji, mimo wyroku TK.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu ustawy emerytalnej z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania i przeliczenia emerytury, jeśli wniosek został złożony po upływie 5 lat od wydania pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania i przeliczenia emerytury, jeśli wniosek został złożony po upływie 5-letniego terminu od doręczenia pierwotnej decyzji, zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją, wniosek o przeliczenie emerytury złożony przez ubezpieczoną w 2024 r. był spóźniony, ponieważ od wydania decyzji przyznającej emeryturę w 2014 r. upłynęło ponad 5 lat. Termin ten, określony w art. 146 § 1 k.p.a. dla wznowienia postępowania z powodu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jest bezwzględny.
Jaki jest termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania w przypadku, gdy decyzja została wydana na podstawie przepisu uznanego później przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jednakże uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 145a § 2 k.p.a. wskazujący na miesięczny termin od wejścia w życie orzeczenia TK, ale jednocześnie podkreślił ograniczenie 5-letniego terminu od doręczenia decyzji na podstawie art. 146 § 1 k.p.a., co w tej sprawie uniemożliwiło uwzględnienie wniosku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania (miesiąc od wejścia w życie orzeczenia TK).
k.p.a. art. 146 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ograniczenie czasowe (5 lat od doręczenia decyzji) na uchylenie decyzji z powodu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia odwołania.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób składających wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r. Pozwalał na pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur.
ustawa emerytalna art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczący sposobu obliczania emerytury.
ustawa emerytalna art. 46
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa przyznania emerytury wcześniejszej.
ustawa emerytalna art. 53
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczący zawieszenia świadczenia.
Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 11 maja 2012 r., która wprowadziła art. 25 ust. 1b.
k.p.a. art. 114
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja art. 190
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wejście w życie i skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 9 § ust. 1 pkt 6
Obowiązek ogłaszania orzeczeń TK w Dzienniku Ustaw.
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 21
Organ odpowiedzialny za wydawanie Dziennika Ustaw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o przeliczenie emerytury złożony po upływie 5-letniego terminu od doręczenia decyzji. • Brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie wpływa na bieg terminu do wznowienia postępowania, jeśli termin 5 lat od doręczenia decyzji już upłynął.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do przeliczenia emerytury, mimo upływu terminu. • Niesłuszne pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury na podstawie przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjny nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji, wskazaną w art. 114 ustawy emerytalnej • ubezpieczona nabyła prawo do emerytury na podstawie art. 29 w zw. z art. 46 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS przed ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego • podstawa obliczenia emerytury podlegała pomniejszeniu o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur • nie jest prawnie uzasadnione, aby osoba, która nie przeszła wcześniej na emeryturę i konsekwencji dalszej pracy wciąż odprowadzała składki miałaby otrzymywać emeryturę w takiej samej wysokości, jak osoba, która przeszła na emeryturę wcześniej i kilka lat wcześniej przestała odprowadzać tego rodzaju składki • art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r (przed ogłoszeniem ustawy wprowadzającej), jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji • można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją • skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego • uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a. […]
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów procesowych w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza w sprawach emerytalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przeliczenie emerytury złożonego po upływie 5 lat od pierwotnej decyzji, mimo wyroku TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem do świadczeń a formalnymi wymogami proceduralnymi, zwłaszcza w kontekście zmian prawnych wynikających z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Jest to istotne dla wielu osób pobierających emerytury.
“Emerytura po wyroku TK? Sąd tłumaczy, dlaczego nie zawsze można liczyć na przeliczenie świadczenia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.