VII SA/Wa 59/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi M S było postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2019 r. nakładające grzywnę w celu przymuszenia za uchylanie się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (PWIS) na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2014 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących uzasadnienia, naruszenie art. 47 Konstytucji RP (prawo do życia rodzinnego) oraz art. 8 ust. 1 EKPC. Minister Zdrowia w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że obowiązek szczepień ochronnych jest ustawowy i wynika z przepisów prawa, a zarzuty dotyczące istnienia lub wymagalności tego obowiązku nie mogą być skutecznie podnoszone w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie o nałożeniu grzywny. Sąd podkreślił, że środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym są odrębne, a zarzuty do postępowania egzekucyjnego (np. dotyczące nieistnienia obowiązku) powinny być składane w ramach art. 33 u.p.e.a., podczas gdy zażalenie na grzywnę dotyczy jedynie prawidłowości jej nałożenia. Sąd wskazał również, że obowiązek szczepień jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC, a przepisy dotyczące szczepień stanowią lex specialis wobec ogólnych przepisów o prawach pacjenta, wyłączając możliwość odmowy szczepienia z powołaniem się na klauzulę sumienia, chyba że istnieją przeciwwskazania medyczne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w kwestii dopuszczalności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązkowych szczepień oraz zgodności obowiązku szczepień z prawem krajowym i międzynarodowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, ale zasady dotyczące środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzuty dotyczące istnienia lub wymagalności obowiązku szczepień ochronnych mogą być podnoszone w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące istnienia lub wymagalności obowiązku szczepień ochronnych nie mogą być podnoszone w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Mogą być one podnoszone jedynie w ramach zarzutów do postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne w administracji przewiduje dwa odrębne środki zaskarżenia: zarzuty do postępowania egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.) oraz zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 122 § 3 u.p.e.a.). Każdy z nich przysługuje na innym etapie i służy do kwestionowania innych kwestii. Zarzuty do postępowania egzekucyjnego pozwalają na podnoszenie kwestii takich jak nieistnienie obowiązku, brak jego wymagalności czy niewykonalność, podczas gdy zażalenie na grzywnę ogranicza przedmiot rozpoznania do samej prawidłowości nałożenia grzywny.
Czy obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest zgodny z Konstytucją RP i Europejską Konwencją Praw Człowieka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC, ponieważ służy ochronie zdrowia publicznego i innych osób, co stanowi uzasadnione ograniczenie praw jednostki.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych ma silne oparcie w Konstytucji RP (art. 31 ust. 3, art. 68 ust. 4) jako środek ochrony zdrowia publicznego i wolności oraz praw innych osób. Podobnie, art. 8 ust. 2 EKPC dopuszcza ingerencję w prawo do życia prywatnego i rodzinnego w celu ochrony zdrowia. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w tym zakresie.
Czy brak wykonania badania kwalifikacyjnego do szczepienia stanowi podstawę do odmowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak wykonania badania kwalifikacyjnego, spowodowany niestawieniem się rodzica z dzieckiem, nie stanowi podstawy do odmowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu. Obowiązek poddania się badaniu kwalifikacyjnemu jest integralną częścią obowiązku szczepienia.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że badanie kwalifikacyjne poprzedza szczepienie i służy wykluczeniu przeciwwskazań. Odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu, które może być wykonane bezpośrednio przed szczepieniem, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu, czemu nie można przeciwdziałać powołując się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta.
Przepisy (23)
Główne
ustawa o zapobieganiu art. 5 § 1 pkt 1 lit b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Odpowiedzialność za osoby małoletnie ponosi opiekun prawny.
u.p.e.a. art. 119 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia obowiązku znoszenia, zaniechania lub wykonania czynności, której nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego, lub gdy nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucyjnego.
Dz.U. 2013 poz 947 art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit b
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Dz.U. 2012 poz 1015 art. 119 § par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o zapobieganiu art. 5 § ust. 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków ponosi osoba sprawująca pieczę lub opiekun faktyczny.
u.p.e.a. art. 121
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 122 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 122 § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zobowiązanemu służy prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.
u.p.e.a. art. 33
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie postanowienia powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Dz.U. 2012 poz 1015 art. 121
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dz.U. 2012 poz 1015 art. 122
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dz.U. 2013 poz 947 art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
k.p.a. art. 124 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony życia rodzinnego.
EKPC art. 8 § ust. 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i w określonych celach.
Konstytucja RP art. 68 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władze publiczne prowadzą politykę ochrony zdrowia ludności.
ustawa o prawach pacjenta art. 16
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Prawo pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu (klauzula sumienia), z zastrzeżeniem przepisów odrębnych ustaw.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek szczepień ochronnych jest ustawowy i nie podlega kwestionowaniu w postępowaniu zażaleniowym na grzywnę. • Zarzuty dotyczące istnienia obowiązku powinny być podnoszone w ramach zarzutów do postępowania egzekucyjnego. • Obowiązek szczepień jest zgodny z Konstytucją RP i EKPC.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 124 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego nałożenia grzywny. • Naruszenie art. 47 Konstytucji RP (prawo do życia rodzinnego). • Naruszenie art. 8 ust. 1 EKPC.
Godne uwagi sformułowania
grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny • w zażaleniu na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nie jest dopuszczalne powoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a. • prawidłowość nałożonej grzywny nie może być w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem kwestionowana poprzez podnoszenie okoliczności związanych z egzekucją nałożonego obowiązku. • ustawa o zapobieganiu stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta.
Skład orzekający
Izabela Ostrowska
przewodniczący
Joanna Gierak-Podsiadły
sprawozdawca
Mirosław Montowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w kwestii dopuszczalności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązkowych szczepień oraz zgodności obowiązku szczepień z prawem krajowym i międzynarodowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, ale zasady dotyczące środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego i budzącego emocje tematu obowiązkowych szczepień, a także pokazuje, jak sądy rozstrzygają spory dotyczące egzekucji administracyjnej i praw rodziców.
“Czy można odmówić szczepienia dziecka? Sąd wyjaśnia, kiedy grzywna jest uzasadniona.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.