VII SA/WA 2757/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A K na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] października 2019 r., które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2019 r. nakładające grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego syna skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podniosła szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, brak należytego uzasadnienia postanowień organów, naruszenie prawa do poszanowania życia rodzinnego (art. 47 Konstytucji RP) oraz naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Kwestionowała również samą zasadność obowiązku szczepień, powołując się na badania dotyczące składu szczepionek i potencjalne ryzyko. Sąd administracyjny oddalił skargę. W uzasadnieniu podkreślono, że zarzuty dotyczące istnienia obowiązku, jego wymagalności czy niewykonalności powinny być podnoszone w ramach zarzutów do postępowania egzekucyjnego, a nie w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny. Sąd stwierdził, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a jego realizacja jest niezbędna dla ochrony zdrowia publicznego, co mieści się w konstytucyjnych ramach ograniczeń praw i wolności. Wskazano, że przepisy te stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych zasad dotyczących zgody na świadczenia zdrowotne. Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne i nałożona grzywna były zasadne, a skarżąca nie wykazała naruszenia prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie dopuszczalności i zasadności stosowania grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, a także interpretacji przepisów dotyczących obowiązku szczepień i jego zgodności z prawami jednostki.
Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej obowiązku niepieniężnego, jakim jest obowiązek szczepień. Interpretacja przepisów dotyczących szczepień może ewoluować wraz ze zmianami prawnymi i naukowymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzuty dotyczące istnienia obowiązku prawnego i jego wymagalności mogą być podnoszone w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące istnienia obowiązku, jego wymagalności lub niewykonalności powinny być podnoszone w ramach zarzutów do postępowania egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.), a nie w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Uzasadnienie
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje odrębne środki zaskarżenia (zarzuty i zażalenia) na różnych etapach postępowania, z różnym zakresem dopuszczalnych argumentów. Zażalenie na grzywnę ogranicza przedmiot rozpoznania do kwestii związanych z nałożeniem samej grzywny.
Czy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, wynikający z ustawy, stanowi naruszenie prawa do życia prywatnego i rodzinnego oraz prawa do decydowania o swoim życiu osobistym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie narusza prawa do życia prywatnego i rodzinnego ani prawa do decydowania o swoim życiu osobistym, ponieważ jest przewidziany przez ustawę i konieczny w demokratycznym społeczeństwie ze względu na ochronę zdrowia publicznego oraz praw i wolności innych osób.
Uzasadnienie
Obowiązek szczepień jest zgodny z Konstytucją RP (art. 31 ust. 3) jako ograniczenie praw i wolności w celu ochrony zdrowia. Jest to również zgodne z art. 8 ust. 2 Konwencji o Prawach Człowieka, który dopuszcza ingerencję w życie prywatne w celu ochrony zdrowia. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w stosunku do ogólnych zasad dotyczących zgody na świadczenia zdrowotne.
Czy grzywna w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym w przypadku niewykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, grzywna w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym, gdy egzekucja dotyczy obowiązku, którego nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego, a także gdy nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Obowiązek szczepienia dziecka nie może być wykonany przez inną osobę niż rodzic sprawujący nad nim pieczę. Grzywna stanowi środek przymuszający o charakterze finansowym, który ma skłonić zobowiązanego do wykonania obowiązku.
Przepisy (19)
Główne
u.p.e.a. art. 119 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywna jest środkiem przymuszającym.
u.z.z.c.l. art. 5 § 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W przypadku osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność ponosi osoba sprawująca nad nimi pieczę lub opiekun faktyczny.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 121
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje wysokość grzywny w celu przymuszenia.
u.p.e.a. art. 122
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa organ nakładający grzywnę i procedurę jej doręczania, a także prawo do zażalenia.
u.p.e.a. art. 33
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa katalog przesłanek stanowiących podstawę do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 34
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Określa prawo do wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
u.z.z.c.l. art. 17
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Reguluje kwestie związane ze szczepieniami ochronnymi, w tym badanie kwalifikacyjne, odroczenie szczepienia i obowiązki lekarza.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów KPA do postępowania egzekucyjnego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowienia.
k.p.a. art. 124 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowienia.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego.
Konstytucja RP art. 68 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek władz publicznych zapewnienia ochrony zdrowia.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w przypadku uwzględnienia lub oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ograniczenia dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
u.p.p. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Definicja opiekuna faktycznego.
u.p.p. art. 16
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Prawo pacjenta do odmowy świadczenia zdrowotnego (klauzula sumienia).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty dotyczące istnienia obowiązku prawnego, jego wymagalności i niewykonalności powinny być podnoszone w ramach zarzutów do postępowania egzekucyjnego, a nie w zażaleniu na grzywnę. • Obowiązek szczepień ochronnych jest ustawowy i konieczny dla ochrony zdrowia publicznego, co uzasadnia ograniczenie prawa do prywatności. • Grzywna w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym w przypadku niewykonania obowiązku szczepień przez rodzica.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów KPA i u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się do sytuacji indywidualnej zobowiązanej. • Naruszenie art. 47 Konstytucji RP (prawo do życia rodzinnego). • Naruszenie art. 8 Konwencji o Prawach Człowieka. • Nieistnienie obowiązku, który legł u podstaw egzekucji. • Brak wymagalności obowiązku poddania dziecku poszczególnych dawek szczepionek. • Niewykonalność obowiązku szczepień. • Naruszenie prawa do prywatności poprzez obowiązek szczepień. • Skład szczepionek i ryzyko powikłań.
Godne uwagi sformułowania
Zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia ogranicza bowiem przedmiot rozpoznania tylko do regulacji w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. • Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z przepisu prawa bezpośrednio, bez potrzeby autorytatywnej konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. • Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta.
Skład orzekający
Mirosław Montowski
przewodniczący sprawozdawca
Monika Kramek
sędzia
Izabela Ostrowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie dopuszczalności i zasadności stosowania grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, a także interpretacji przepisów dotyczących obowiązku szczepień i jego zgodności z prawami jednostki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji administracyjnej obowiązku niepieniężnego, jakim jest obowiązek szczepień. Interpretacja przepisów dotyczących szczepień może ewoluować wraz ze zmianami prawnymi i naukowymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień ochronnych, budzącego wiele emocji i kontrowersji. Pokazuje, jak prawo egzekwuje ten obowiązek i jakie argumenty są dopuszczalne w sporze z administracją.
“Czy można uniknąć grzywny za brak szczepień dziecka? Sąd wyjaśnia granice obrony rodzica.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.