VII SA/Wa 1669/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi M. Ś. było postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] czerwca 2019 r., które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. nakładające na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1000 zł. Grzywna została nałożona z powodu uchylania się skarżącej od poddania małoletniej córki, H. Ś., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów k.p.a. i u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku, dowodów oraz brak wskazania, którego szczepienia dotyczy postępowanie. Podnosiła również naruszenie art. 47 Konstytucji RP (prawo do życia rodzinnego) oraz art. 8 ust. 1 EKPC. Minister Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę, uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że grzywna w celu przymuszenia jest ustawowym środkiem egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, a obowiązek szczepienia dziecka nie może być spełniony przez inną osobę. Sąd wyjaśnił, że zarzuty dotyczące istnienia obowiązku szczepień, jego wymagalności i wykonalności powinny być podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym (np. jako zarzuty do postępowania egzekucyjnego), a nie w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny. Sąd wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z ustawy (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) i jest zgodny z Konstytucją RP, w tym z art. 31 ust. 3 (ograniczenia praw w celu ochrony zdrowia publicznego). Podkreślono, że wykonanie szczepienia jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym, a brak zgody rodzica na badanie lub szczepienie nie zwalnia z obowiązku. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych, interpretacja przepisów dotyczących grzywny w celu przymuszenia, oraz potwierdzenie konstytucyjności i zgodności z prawem obowiązku szczepień.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchylania się od obowiązkowych szczepień i egzekucji administracyjnej. Interpretacja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym vs. postępowaniu o nałożenie grzywny.
Zagadnienia prawne (4)
Czy obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest zgodny z prawem i Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek ten jest zgodny z prawem i Konstytucją RP, a jego celem jest ochrona zdrowia publicznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek szczepień wynika wprost z ustawy i jest zgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który dopuszcza ograniczenia praw w celu ochrony zdrowia. Profilaktyka epidemiczna jest konstytucyjnym obowiązkiem państwa.
Czy zarzuty dotyczące braku wymagalności lub niewykonalności obowiązku szczepień mogą być skutecznie podnoszone w postępowaniu o nałożenie grzywny w celu przymuszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie zarzuty powinny być podnoszone w ramach postępowania egzekucyjnego (np. jako zarzuty do postępowania egzekucyjnego), a nie w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że postępowanie w przedmiocie nałożenia grzywny ogranicza przedmiot rozpoznania do kwestii związanych z nałożeniem samej grzywny, podczas gdy zarzuty dotyczące istnienia obowiązku, jego wymagalności czy wykonalności podlegają odrębnym procedurom zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym.
Czy brak badania kwalifikacyjnego lub prawo rodzica do odmowy zgody na szczepienie dziecka uniemożliwia egzekucję obowiązku szczepienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak zgody rodzica na badanie kwalifikacyjne lub szczepienie nie zwalnia z obowiązku, a badanie kwalifikacyjne jest integralną częścią procedury szczepienia.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że obowiązek szczepienia obejmuje również poddanie się badaniu kwalifikacyjnemu, a odmowa jego wykonania jest równoznaczna z odmową poddania się szczepieniu. Prawo do odmowy zgody na świadczenia zdrowotne nie ma zastosowania w przypadku obowiązkowych szczepień, które służą ochronie zdrowia publicznego.
Czy grzywna nałożona w celu przymuszenia za uchylanie się od obowiązku szczepienia dziecka jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli została nałożona zgodnie z przepisami u.p.e.a. i służy skutecznemu wyegzekwowaniu obowiązku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że grzywna stanowi środek egzekucyjny służący przymuszeniu do wykonania obowiązku niepieniężnego, a jej wysokość została ustalona zgodnie z zasadą celowości i skuteczności, nie przekraczając ustawowych limitów.
Przepisy (26)
Główne
ustawa o zapobieganiu art. 5 § 1 pkt 1 lit b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W przypadku osób małoletnich odpowiedzialność ponosi osoba sprawująca nad nimi pieczę.
ustawa o zapobieganiu art. 5 § ust. 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień wobec osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych ponosi osoba sprawująca nad nią pieczę.
ustawa o zapobieganiu art. 17 § ust. 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Określa wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób do nich zobowiązanych.
ustawa o zapobieganiu art. 17 § ust. 2
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym.
ustawa o zapobieganiu art. 17 § ust. 3
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Badanie kwalifikacyjne musi być aktualne, wykonane nie później niż 24 godziny przed szczepieniem.
u.p.e.a. art. 119 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku znoszenia, zaniechania lub wykonania czynności, której nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego, lub gdy nie jest celowe zastosowanie innego środka.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 119
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.
u.p.e.a. art. 121 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Reguluje wysokość grzywny w celu przymuszenia.
u.p.e.a. art. 122 § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zobowiązanemu służy prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 1, 2 i 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Katalog przesłanek, na które może powołać się zobowiązany, wnosząc zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (np. nieistnienie obowiązku, brak jego wymagalności, niewykonalność).
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania egzekucyjnego.
k.p.a. art. 44 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb doręczenia pisma w przypadku niemożności doręczenia w zwykły sposób.
u.p.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Definicja opiekuna faktycznego.
u.p.p. art. 16
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Prawo pacjenta do wyrażenia zgody na świadczenia zdrowotne lub odmowy takiej zgody.
u.z.l. art. 32 § ust. 1-2
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
Wymóg uzyskania zgody pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego na świadczenie zdrowotne.
u.p.i.s. art. 5 § pkt 3 i 4
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Zakres zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej.
u.p.i.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprawują nadzór nad wykonawstwem szczepień.
u.p.i.s. art. 2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
rozporządzenie art. 3
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Określa kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia.
rozporządzenie art. 5
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Obowiązkowe szczepienia prowadzone są zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.
rozporządzenie art. 8 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną odnotowuje wynik konsultacji w dokumentacji medycznej.
Konstytucja RP art. 68 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjny obowiązek władz publicznych w zakresie ochrony zdrowia.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej.
EKPC art. 8 § ust. 1 i 2
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, dopuszczalność ingerencji w celu ochrony zdrowia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek szczepień jest zgodny z prawem i Konstytucją RP. • Zarzuty dotyczące istnienia obowiązku, jego wymagalności i wykonalności nie mogą być podnoszone w postępowaniu o nałożenie grzywny. • Brak zgody rodzica na badanie kwalifikacyjne lub szczepienie nie zwalnia z obowiązku. • Grzywna została nałożona prawidłowo i jest zgodna z zasadą celowości.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów k.p.a. i u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu aktu prawnego, dowodów oraz brak wskazania, którego szczepienia dotyczy postępowanie. • Naruszenie art. 47 Konstytucji RP (prawo do życia rodzinnego). • Naruszenie art. 8 ust. 1 EKPC. • Obowiązek szczepień nie jest wymagalny lub jest niewykonalny z powodu braku badania kwalifikacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. • Obowiązku szczepienia dziecka nie może bowiem wykonać inna osoba poza tą, której ten obowiązek dotyczy. • Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi a ochroną zdrowia społeczeństwa jest oczywisty. • Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. • Odmowa poddania się badaniu kwalifikacyjnemu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta.
Skład orzekający
Joanna Gierak-Podsiadły
przewodniczący
Krystyna Tomaszewska
sprawozdawca
Mirosław Montowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych, interpretacja przepisów dotyczących grzywny w celu przymuszenia, oraz potwierdzenie konstytucyjności i zgodności z prawem obowiązku szczepień."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylania się od obowiązkowych szczepień i egzekucji administracyjnej. Interpretacja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym vs. postępowaniu o nałożenie grzywny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień dzieci i konfliktu między prawem rodziców a interesem zdrowia publicznego, co jest tematem budzącym duże emocje i zainteresowanie.
“Czy rodzic może odmówić szczepienia dziecka? Sąd administracyjny rozstrzyga w sprawie grzywny za uchylanie się od obowiązku.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.