VII GA 38/24Oddalenie kary umownej za nieodebranie drewna
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Skarbu Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. przeciwko (...) Spółka z o.o. o zapłatę kary umownej w wysokości 1.426,14 zł, naliczonej na podstawie umowy sprzedaży drewna z dnia 06.06.2022 r. za nieodebranie przez pozwanego całości zamówionego surowca. Sąd Rejonowy w Ostrołęce uznał powództwo za zasadne, przyjmując, że pozwany nie odebrał drewna w umówionym terminie i nie wykazał przyczyn niezależnych od siebie. Sąd Okręgowy w Białymstoku, rozpoznając apelację pozwanego, zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo. Sąd Okręgowy wskazał, że powód nie sprostał ciężarowi dowodowemu w zakresie wykazania, iż przygotował drewno do wydania zgodnie z umową (§ 2 ust. 3), wzywając pozwanego do odbioru środkami komunikacji elektronicznej. Złożone przez powoda zestawienie zapasu drewna nie stanowiło dowodu na przygotowanie konkretnej ilości drewna dla pozwanego. Ponadto, Sąd Okręgowy uznał, że zastrzeżenie kary umownej w umowie było nieważne, ponieważ dotyczyło ono niewykonania zobowiązania pieniężnego (uiszczenia przedpłaty lub zabezpieczenia), podczas gdy kara umowna może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania świadczenia niepieniężnego (art. 483 § 1 k.c.). Realizacja sprzedaży była uzależniona od dokonania przedpłaty lub ustanowienia zabezpieczenia, a kara umowna została naliczona za brak realizacji sprzedaży, co w istocie oznaczało brak zapłaty ceny. W związku z tym, powództwo zostało oddalone, a pozwanemu zasądzono koszty postępowania za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność kar umownych zastrzeżonych na wypadek niewykonania zobowiązań pieniężnych; ciężar dowodu przygotowania towaru do wydania w umowie sprzedaży.
Dotyczy umów sprzedaży, gdzie realizacja jest uzależniona od przedpłaty lub zabezpieczenia, a kara umowna jest powiązana z brakiem zapłaty.
Zagadnienia prawne (2)
Czy kara umowna zastrzeżona na wypadek braku realizacji sprzedaży drewna, która była uzależniona od dokonania przedpłaty lub ustanowienia zabezpieczenia, jest ważna w świetle art. 483 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kara umowna zastrzeżona na wypadek braku realizacji sprzedaży, która była uzależniona od dokonania przedpłaty lub ustanowienia zabezpieczenia (świadczenia pieniężnego), jest nieważna, ponieważ kara umowna może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania świadczenia niepieniężnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że realizacja sprzedaży drewna była uzależniona od dokonania przedpłaty lub ustanowienia gwarancji bankowej/ubezpieczeniowej. Kara umowna została naliczona za brak realizacji sprzedaży, co w istocie oznaczało brak zapłaty ceny lub zabezpieczenia. Ponieważ zobowiązanie pieniężne nie może być objęte karą umowną zgodnie z art. 483 § 1 k.c., postanowienie umowne zastrzegające taką karę jest nieważne.
Czy powód wykazał, że przygotował drewno do wydania pozwanemu i poinformował o tym zgodnie z umową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał, że przygotował drewno do wydania pozwanemu i poinformował o tym środkami komunikacji elektronicznej, jak wymagała tego umowa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że powód nie przedłożył dowodów na przygotowanie konkretnej ilości drewna dla pozwanego ani na poinformowanie go o tym środkami komunikacji elektronicznej. Złożone zestawienie zapasu drewna dotyczyło ogólnej masy i nie pozwalało ustalić, jaka część przypadała pozwanemu. Tym samym powód nie sprostał ciężarowi dowodowemu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. | organ_państwowy | powód |
| (...) Spółka z o.o. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Kara umowna może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania świadczenia niepieniężnego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepisy szczególne przewidują inny skutek, w szczególności, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Strony są obowiązane przedstawiać dowody na poparcie swych twierdzeń i wszelkich okoliczności, na które powołują się.
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania wywołującego szkodę, wierzyciel może żądać odszkodowania na zasadach ogólnych, bez względu na zastrzeżoną karę.
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Niewyjaśnioną wątpliwość tłumaczy się na korzyść konsumenta.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z jego ochrony.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kara umowna zastrzeżona na wypadek niewykonania zobowiązania pieniężnego jest nieważna. • Powód nie wykazał, że przygotował drewno do wydania i poinformował o tym pozwanego zgodnie z umową. • Umowa sprzedaży drewna bez zabezpieczenia lub przedpłaty nie mogła być wykonywana.
Odrzucone argumenty
Pozwany nie odebrał drewna w umówionym terminie. • Pozwany nie wykazał przyczyn niezależnych od siebie za brak odbioru drewna. • Informacja o przygotowaniu drewna mogła być przekazana telefonicznie.
Godne uwagi sformułowania
kara umowna zastrzeżona na wypadek niewykonania zobowiązania pieniężnego jest nieważna • powód nie wykazał, że przygotował drewno do wydania pozwanemu • nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa
Skład orzekający
Paweł Dzienis
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność kar umownych zastrzeżonych na wypadek niewykonania zobowiązań pieniężnych; ciężar dowodu przygotowania towaru do wydania w umowie sprzedaży."
Ograniczenia: Dotyczy umów sprzedaży, gdzie realizacja jest uzależniona od przedpłaty lub zabezpieczenia, a kara umowna jest powiązana z brakiem zapłaty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczową kwestię dopuszczalności kar umownych w kontekście zobowiązań pieniężnych, co jest częstym problemem w obrocie gospodarczym. Pokazuje też, jak ważny jest ciężar dowodu w przypadku przygotowania towaru do odbioru.
“Kara umowna za brak zapłaty? Sąd Okręgowy: Nieważna!”
Dane finansowe
WPS: 1426,14 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.