VII C 168/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG), wniósł pozew przeciwko J.C. o zapłatę 26.192,06 zł, stanowiącą zwrot kwot wypłaconych poszkodowanej M.S. w związku z wypadkiem komunikacyjnym z 2000 roku, którego sprawcą był pozwany, a jego pojazd nie posiadał ubezpieczenia OC. Wcześniej UFG wypłacił poszkodowanej 11.000 zł zadośćuczynienia, a następnie, po wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu (sygn. akt VII C 2595/19), wypłacił dalsze 14.000 zł zadośćuczynienia i 5.167 zł kosztów procesu. Pozwany J.C. kwestionował roszczenie, podnosząc zarzut sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc) oraz zarzucając niezasadność żądania zwrotu kosztów procesowych. Sąd uznał, że jest związany prawomocnym wyrokiem karnym (sygn. akt VII K 1273/00) ustalającym sprawstwo pozwanego oraz wyrokiem cywilnym (sygn. akt VII C 2595/19) co do wysokości zasądzonego zadośćuczynienia. W związku z tym zasądził od pozwanego na rzecz UFG kwotę 14.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Roszczenie o zwrot kosztów procesu poniesionych przez UFG zostało oddalone, ponieważ sąd uznał, że nie stanowią one normalnego następstwa szkody w rozumieniu art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną pozwanego, sąd, na mocy art. 320 kpc, rozłożył zasądzoną kwotę 14.000 zł (powiększoną o skapitalizowane odsetki do kwoty 18.414,62 zł) na 46 rat (pierwsza 414,62 zł, pozostałe po 400 zł). Ponadto, z uwagi na szczególną sytuację pozwanego, sąd zastosował art. 102 kpc i nie obciążył go w całości kosztami procesu, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot części kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zakresie zwrotu kosztów procesu, zastosowanie art. 320 kpc w sprawach o regres UFG, zastosowanie art. 102 kpc w sprawach o regres UFG.
Każda sprawa o regres UFG jest indywidualna, a rozłożenie na raty i zastosowanie art. 102 kpc zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny może dochodzić od sprawcy szkody zwrotu wypłaconego poszkodowanemu odszkodowania, w tym kosztów procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, UFG może dochodzić zwrotu wypłaconego świadczenia (zadośćuczynienia), ale nie kosztów procesu poniesionych w związku z postępowaniem sądowym.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który pozwala UFG na dochodzenie zwrotu spełnionego świadczenia. Koszty procesu nie są uznawane za normalne następstwo szkody w rozumieniu art. 361 § 1 kc, chyba że dotyczą bezpośrednio likwidacji szkody (np. opinie biegłych).
Czy żądanie zwrotu wypłaconego odszkodowania przez UFG od sprawcy szkody może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym przypadku żądanie nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Celem działania UFG jest ochrona poszkodowanych, a dochodzenie zwrotu świadczenia od nieubezpieczonego sprawcy jest zgodne z tym celem. Nie stwierdzono wyjątkowych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 5 kc.
Czy sąd może rozłożyć na raty zasądzone świadczenie w przypadku trudnej sytuacji materialnej pozwanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może rozłożyć zasądzone świadczenie na raty.
Uzasadnienie
Sąd uwzględnił trudną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną pozwanego (wiek, emerytura, partnerka zarabiająca niewiele, wspólne dziecko, zadłużenia, koszty utrzymania mieszkania) i rozłożył zasądzoną kwotę na 46 rat.
Czy sąd jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku karnego w postępowaniu cywilnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd cywilny jest związany ustaleniami faktycznymi prawomocnego wyroku skazującego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 11 kpc, ustalenia sądu karnego dotyczące popełnienia przestępstwa, osoby sprawcy, przedmiotu, znamion czynu, miejsca i czasu jego popełnienia są wiążące dla sądu cywilnego.
Czy pozwany, który nie przystąpił jako interwenient uboczny do sprawy, w której jego przypozwano, może podnosić zarzuty w późniejszym procesie regresowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Generalnie nie, jeśli miał możliwość obrony w poprzednim procesie.
Uzasadnienie
Skutek przypozwania wyroku (art. 82 w zw. z art. 85 kpc) oznacza, że wyrok ma moc wiążącą w późniejszym procesie. Pozwany miał możliwość obrony i nie skorzystał z niej, dlatego nie mógł podnosić zarzutów w procesie regresowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny | instytucja | powód |
| J. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. S. | osoba_fizyczna | poszkodowana |
Przepisy (21)
Główne
k.c. art. 518 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia Funduszu przeciwko posiadaczowi pojazdu niemającemu obowiązkowego ubezpieczenia OC o zwrot wypłaconego poszkodowanemu odszkodowania.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu cywilnego prawomocnym wyrokiem skazującym sądu karnego.
k.p.c. art. 82
Kodeks postępowania cywilnego
Skutek interwencji ubocznej i przypozwania wyroku.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty.
u.u.o. art. 98 § ust. 1 pkt 3 lit. a
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zadania Funduszu w przypadku braku ubezpieczenia OC.
u.u.o. art. 110 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Obowiązek zwrotu Funduszowi spełnionego świadczenia i poniesionych kosztów przez sprawcę szkody lub osobę nie dopełniającą obowiązku ubezpieczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zarzut sprzeczności żądania z zasadami współżycia społecznego nie został uwzględniony, gdyż nie zaistniały wyjątkowe okoliczności uzasadniające jego zastosowanie, a cel działania UFG jest inny.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za szkodę obejmuje tylko normalne następstwa działania lub zaniechania.
k.c. art. 435
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności samoistnego posiadacza pojazdu mechanicznego za szkodę.
k.c. art. 436
Kodeks cywilny
Wyłączenia odpowiedzialności posiadacza pojazdu mechanicznego.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Określenie miejsca spełnienia świadczenia.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 85
Kodeks postępowania cywilnego
Skutek przypozwania wyroku.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w zakresie kosztów procesu.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane przez stronę.
k.k. art. 157 § § 1
Kodeks karny
Średni uszczerbek na zdrowiu.
k.k. art. 177 § § 1
Kodeks karny
Spowodowanie wypadku komunikacyjnego.
k.k. art. 178 § § 1
Kodeks karny
Spowodowanie wypadku komunikacyjnego w stanie nietrzeźwości lub zbiegnięcie z miejsca zdarzenia.
u.u.o. art. 110 § ust. 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Możliwość odstąpienia przez Fundusz od dochodzenia zwrotu świadczenia lub udzielenia ulgi w spłacie.
u.u.o. art. 23 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Obowiązek zawarcia umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Związanie sądu cywilnego prawomocnym wyrokiem karnym. • Związanie sądu cywilnego ustaleniami faktycznymi z wcześniejszego wyroku cywilnego. • Podstawa prawna roszczenia UFG o zwrot świadczenia (art. 110 ust. 1 u.u.o.). • Uzasadnienie rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty ze względu na trudną sytuację materialną pozwanego (art. 320 kpc). • Zastosowanie zasady słuszności w zakresie kosztów procesu (art. 102 kpc).
Odrzucone argumenty
Zarzut sprzeczności żądania UFG z zasadami współżycia społecznego (art. 5 kc). • Roszczenie o zwrot kosztów procesu poniesionych przez UFG w sprawie VII C 2595/19 upr. • Żądanie jednorazowej zapłaty całej zasądzonej kwoty przez pozwanego.
Godne uwagi sformułowania
sąd cywilny jest związany wyrokiem skazującym, jeżeli został on wydany przez sąd i jest prawomocny • pozwany nie ma możliwości skutecznie dowodzić okoliczności przeciwnej • skutek przypozwania wyroku • koszty, o których w tej normie mowa, rozumieć bowiem należy jako wydatki związane z likwidacją szkody, na przykład na opinie biegłych • w szczególnie uzasadnionych wypadkach, sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie • w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami
Skład orzekający
Elżbieta Dębowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zakresie zwrotu kosztów procesu, zastosowanie art. 320 kpc w sprawach o regres UFG, zastosowanie art. 102 kpc w sprawach o regres UFG."
Ograniczenia: Każda sprawa o regres UFG jest indywidualna, a rozłożenie na raty i zastosowanie art. 102 kpc zależy od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni poszkodowanych w wypadkach, ale także jak system stara się uwzględnić trudną sytuację sprawcy, który nie dopełnił obowiązku ubezpieczenia. Rozłożenie długu na raty i zastosowanie zasady słuszności w kosztach to ciekawe aspekty.
“Dług za wypadek sprzed lat: czy sąd może rozłożyć go na raty i ulżyć sprawcy?”
Dane finansowe
WPS: 26 192,06 PLN
zadośćuczynienie: 14 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.