VI Ka 109/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Elblągu, rozpoznając apelację oskarżonego Ł. G. od wyroku Sądu Rejonowego w Działdowie, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Główną podstawą uchylenia były zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia, oraz błędy w ustaleniach faktycznych. Sąd odwoławczy szczegółowo omówił szereg uchybień popełnionych przez sąd pierwszej instancji. Wskazano na wadliwość wniosku o dobrowolne poddanie się karze złożonego przez prokuratora, brak prawidłowego pouczenia oskarżonego o jego prawach procesowych (w tym o prawie do składania wniosków dowodowych), co mogło wpłynąć na jego decyzję o rezygnacji z udziału w rozprawie. Podkreślono naruszenie prawa do obrony, w tym prawa do składania wniosków dowodowych, wynikające z niezastosowania się do art. 338 § 1 i § 2 k.p.k. przy doręczaniu aktu oskarżenia. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na sprzeczność między sentencją wyroku a jego uzasadnieniem w kwestii sposobu zawarcia umów pożyczek, co stanowiło rażącą obrazę przepisów prawa procesowego. Ponadto, sąd pierwszej instancji nieprawidłowo odczytał zeznania świadków w trybie art. 392 § 1 k.p.k., mimo że ich bezpośrednie przesłuchanie było niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Zauważono również brak przeprowadzenia dowodu z zeznań przedstawicieli niektórych pokrzywdzonych podmiotów oraz naruszenie art. 399 k.p.k. poprzez nieuprzedzenie stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynów. Wobec stwierdzonych wadliwości, które uniemożliwiają kontrolę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia i wydanie orzeczenia reformatoryjnego, sąd odwoławczy uznał za konieczne uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, z zaleceniem przeprowadzenia przewodu sądowego w całości z poszanowaniem gwarancji procesowych oskarżonego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenia prawa do obrony w procesie karnym, wadliwość postępowania w sprawach o oszustwo, znaczenie prawidłowego pouczania stron, konsekwencje sprzeczności między sentencją a uzasadnieniem, dopuszczalność odczytywania zeznań świadków.
Dotyczy specyficznych uchybień proceduralnych popełnionych przez sąd pierwszej instancji w konkretnej sprawie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy naruszenie prawa do obrony oskarżonego, w tym brak prawidłowego pouczenia o prawie do składania wniosków dowodowych, stanowi podstawę do uchylenia wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie prawa do obrony, w tym brak prawidłowego pouczenia o prawie do składania wniosków dowodowych, stanowi istotne uchybienie procesowe, które może mieć wpływ na treść orzeczenia i uzasadnia uchylenie wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że brak pouczenia oskarżonego o prawie do składania wniosków dowodowych przy doręczaniu aktu oskarżenia, w połączeniu z innymi wadami postępowania, naruszył jego prawo do obrony i uzasadnia uchylenie wyroku. Oskarżony, nie będąc prawnikiem, mógł błędnie ocenić sytuację procesową, co wpłynęło na jego decyzje obronne.
Czy wadliwe procedowanie z wnioskiem o dobrowolne poddanie się karze, w tym niejasności co do jego uwzględnienia i zaproponowanej kary, może prowadzić do uchylenia wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwe procedowanie z wnioskiem o dobrowolne poddanie się karze, zwłaszcza gdy prowadzi do wprowadzenia oskarżonego w błąd co do konsekwencji prawnych i wymiaru kary, stanowi naruszenie przepisów postępowania i może być podstawą do uchylenia wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że niejasności związane z wnioskiem o dobrowolne poddanie się karze, w tym wadliwość samego wniosku prokuratora i brak jednoznacznego poinformowania oskarżonego, że uzgodniona kara nie zostanie uwzględniona, naruszyły jego prawa procesowe i mogły wpłynąć na jego obronę.
Czy odczytanie zeznań świadków w trybie art. 392 § 1 k.p.k. zamiast ich bezpośredniego przesłuchania, gdy zeznania te mają zasadnicze znaczenie dla sprawy, stanowi naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odczytanie zeznań świadków w trybie art. 392 § 1 k.p.k. jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbędne. Jeśli zeznania mają zasadnicze znaczenie dla sprawy, a sąd pierwszej instancji nie wykazał, że bezpośrednie przesłuchanie nie jest konieczne, jego zastosowanie stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zeznania pokrzywdzonych miały kluczowe znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności karnej oskarżonego, a sąd pierwszej instancji nie wykazał, że ich bezpośrednie przesłuchanie nie było niezbędne, co czyni odczytanie ich zeznań w trybie art. 392 § 1 k.p.k. wadliwym i mogącym mieć wpływ na treść wyroku.
Czy sprzeczność między sentencją wyroku a jego uzasadnieniem w kluczowych kwestiach faktycznych, dotyczących sposobu popełnienia czynu, stanowi rażącą obrazę przepisów prawa procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprzeczność między sentencją wyroku a jego uzasadnieniem, zwłaszcza w odniesieniu do istotnych znamion czynu przypisanego oskarżonemu, stanowi rażącą obrazę przepisów prawa procesowego i uniemożliwia kontrolę instancyjną, co uzasadnia uchylenie wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził istotną sprzeczność między skazującą sentencją wyroku a jego uzasadnieniem, które opisywało odmienne okoliczności popełnienia czynów, co uniemożliwiło kontrolę prawidłowości orzeczenia i stanowiło rażącą obrazę przepisów prawa procesowego.
Czy sąd pierwszej instancji naruszył prawo oskarżonego do obrony, nie uprzedzając stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniechanie uprzedzenia stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu, w tym przyjęcie konstrukcji ciągu przestępstw, stanowi naruszenie art. 399 k.p.k. i może mieć wpływ na treść wyroku, zwłaszcza jeśli zmiana ta ma znaczenie dla obrony oskarżonego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 399 k.p.k. nie uprzedzając stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynów, co stanowiło element zaskoczenia i naruszyło zasadę lojalności procesowej, mając wpływ na treść orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. G. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokuratura Rejonowa w Elblągu | organ_państwowy | oskarżyciel publiczny |
| D. C. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| W. C. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| K. S. | osoba_fizyczna | świadek |
| K. G. | osoba_fizyczna | świadek |
| M. M. | osoba_fizyczna | świadek |
| A. P. | osoba_fizyczna | świadek |
| M. J. | osoba_fizyczna | pośrednik kredytowy |
Przepisy (26)
Główne
k.p.k. art. 286 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 64 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 64 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 284 § 1
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 335 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 338
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 338 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 338 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 413 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 413 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 392 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 399
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 91 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 37a
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 42 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPCz art. 6 § 3
Europejska Konwencja Praw Człowieka
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 454
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym prawa do obrony. • Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. • Wadliwe procedowanie z wnioskiem o dobrowolne poddanie się karze. • Nieprawidłowe odczytanie zeznań świadków. • Sprzeczność między sentencją a uzasadnieniem wyroku. • Nieuprzedzenie o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie nie można było uznać za spełniające standardy rzetelnego procesu • naruszenie gwarancji procesowych oskarżonego, w tym jego prawa do obrony • ewidentna wewnętrzna sprzeczność miedzy częścią rozstrzygającą (dyspozytywną, sentencją), a pisemnym uzasadnieniem • nie można skutecznie podważyć zasadności przekonania po stronie oskarżonego, iż pomimo nie uwzględnienia wniosku, kara tego rodzaju i w tym wymiarze zostanie jednak orzeczona w innym trybie • brak jest podstaw do odparcia podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia zasady prawa do obrony oskarżonego • doręczenie aktu oskarżenia nie jest czynnością tylko techniczną, gdyż wiąże się z określonymi uprawnieniami osoby, której postawiono zarzuty • nie można zaakceptować orzeczenia, które wbrew gwarancyjnej funkcji przytoczonego przepisu prawa nie daje się jednoznacznie odczytać • nie było żadnych podstaw do uznania, że bezpośrednie przeprowadzenie dowodu z zeznań wszystkich przedstawicieli pokrzywdzonych podmiotów nie jest niezbędne • element zaskoczenia, który jednocześnie powoduje naruszenie nie tylko prawa oskarżonego do obrony, ale także narusza interes innych stron
Skład orzekający
Natalia Burandt
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia prawa do obrony w procesie karnym, wadliwość postępowania w sprawach o oszustwo, znaczenie prawidłowego pouczania stron, konsekwencje sprzeczności między sentencją a uzasadnieniem, dopuszczalność odczytywania zeznań świadków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych uchybień proceduralnych popełnionych przez sąd pierwszej instancji w konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są gwarancje procesowe i prawo do obrony, a błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet w sprawach o poważne przestępstwa. Podkreśla znaczenie rzetelności procesu.
“Błędy proceduralne zniweczyły wyrok: Sąd Okręgowy uchyla wyrok w sprawie o oszustwo z powodu naruszenia prawa do obrony.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.