VI CA 346/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę za bezumowne korzystanie z części nieruchomości, dochodzonego przez współwłaściciela L. D. od byłej synowej K. D. Sąd Rejonowy w Częstochowie zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 3.200 zł za okres od czerwca 2011 r. do lipca 2013 r. oraz kwotę 4.085,21 zł za okres od lipca 2013 r. do grudnia 2015 r. Pozwana zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając m.in. naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. oraz błędną wykładnię art. 224 § 2 i 225 k.c. Sąd Okręgowy w Częstochowie, rozpoznając apelację, uznał, że żądanie kwoty 3.200 zł jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) i jako takie podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy podkreślił, że w ocenianym okresie pozwana była współuprawniona do posiadania nieruchomości, a jej sytuacja osobista (po rozwodzie, z małoletnimi dziećmi, bez innego miejsca zamieszkania) sprawiała, że żądanie opuszczenia lokalu było niehumanitarne. Ponadto, powód sam dopuszczał się wobec pozwanej znęcania. W pozostałej części, dotyczącej kwoty 4.085,21 zł za okres od lipca 2013 r. do grudnia 2015 r. (kiedy pozwana utraciła tytuł prawny do nieruchomości), apelacja została oddalona jako bezzasadna. Sąd Okręgowy zmienił również rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz zniósł koszty postępowania apelacyjnego między stronami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie art. 5 k.c. w sprawach o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez współwłaściciela, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji osobistej pozwanego i wcześniejszych konfliktów między stronami.
Każda sprawa o nadużycie prawa jest oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy żądanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez współwłaściciela, który wyłączanie zajmował część nieruchomości, może być uznane za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, żądanie kwoty 3.200 zł za okres, gdy pozwana była współuprawniona do posiadania nieruchomości i znajdowała się w trudnej sytuacji osobistej, stanowi nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że żądanie przez powoda kwoty 3.200 zł od pozwanej za wyłączne zajmowanie dwóch pomieszczeń było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, biorąc pod uwagę, że pozwana była współuprawniona do posiadania nieruchomości, znajdowała się w trudnej sytuacji osobistej po rozwodzie z dziećmi, nie miała innego miejsca zamieszkania, a powód sam dopuszczał się wobec niej znęcania. Ponadto, naruszenie art. 206 k.c. przez pozwaną nie dotyczyło całej nieruchomości i nie było podjęte ze złośliwości.
Czy współwłaścicielowi, który został pozbawiony posiadania części rzeczy wspólnej przez innego współwłaściciela, przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniem art. 206 k.c. w sposób wyłączający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego (III CZP 88/12) potwierdził, że współwłaściciel może domagać się wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy wspólnej, jeśli inny współwłaściciel narusza art. 206 k.c. poprzez wyłączne posiadanie części rzeczy. Roszczenie to aktualizuje się nawet wtedy, gdy współwłaściciel włada częścią rzeczy w sposób przekraczający jego udział, gdyż każdy ma prawo do posiadania całej rzeczy zgodnie z art. 206 k.c.
Czy roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres po utracie tytułu prawnego do nieruchomości przez pozwaną (od 10 lipca 2013 r.) stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym okresie roszczenie powoda nie stanowi nadużycia prawa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że w okresie od 10 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. pozwana nie posiadała już tytułu prawnego do nieruchomości. Mimo że nadal nie miała możliwości wyprowadzki, nie można nakładać na powoda obowiązku zapewnienia jej bezpłatnego zamieszkania. Pozwana powinna podjąć działania zmierzające do usamodzielnienia się, a brak jest sygnałów świadczących o jej niezdolności do pracy zarobkowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. D. | osoba_fizyczna | powód |
| K. D. | osoba_fizyczna | pozwana |
| K. S. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, w jakim nie wyłącza to współposiadania i korzystania z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Od dnia, w którym samoistny posiadacz rzeczy dopuścił się zwłoki z zadośćuczynieniem obowiązkowi zgodnie z przepisem art. 224 § 1, do dnia jego wydania może on żądać wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Samoistny posiadacz rzeczy, który uzyskał posiadanie w dobrej wierze, jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy tylko od chwili, w której dowiedział się o istnieniu roszczenia właściciela o wynagrodzenie.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia lub oparcie się na przepisach prawa obcych lub niewiążących.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uwzględnienia apelacji sąd drugiej instancji zmienia zaskarżone orzeczenie przez jego reformę albo przez jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W razie wzajemnego zniesienia się stron w swoich żądaniach, każdy ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.
k.r.o. art. 34 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Małżonkowie rozwiedzeni, którzy nie mieli ustalonego prawa do lokalu socjalnego, mogą pozostać w dotychczasowym lokalu, jeżeli lokale te są niezbędne do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych ich i małoletnich dzieci.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie przez powoda kwoty 3.200 zł za okres, gdy pozwana była współuprawniona do posiadania nieruchomości i znajdowała się w trudnej sytuacji osobistej, stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.).
Odrzucone argumenty
Brak podstawy prawnej dla roszczeń współwłaściciela pozbawionego posiadania rzeczy przez innego współwłaściciela. • Brak naruszenia art. 206 k.c. przez pozwaną. • Niewłaściwa wykładnia art. 224 § 2 w zw. z art. 225 k.c.
Godne uwagi sformułowania
żądanie przez powoda kwoty 3.200 zł (...) uznać należy za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. • domaganie się, aby pozwana w takich okolicznościach opuściła sporny lokal (...) byłoby wręcz niehumanitarne • współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniem art. 206 k.c. w sposób wyłączający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c.
Skład orzekający
Karol Kołodziejczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Agnieszka Polak
sędzia
Leszek Mazur
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie art. 5 k.c. w sprawach o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez współwłaściciela, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji osobistej pozwanego i wcześniejszych konfliktów między stronami."
Ograniczenia: Każda sprawa o nadużycie prawa jest oceniana indywidualnie, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zasady współżycia społecznego mogą ograniczyć nawet pozornie oczywiste roszczenie prawne, a także uwzględnia trudną sytuację życiową stron.
“Czy żądanie zapłaty za zajmowany pokój po rozwodzie może być uznane za niehumanitarne?”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 892 PLN
zwrot kosztów procesu: 1122 PLN
zwrot kosztów procesu: 354 PLN
wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu: 1476 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.