V P 126/22

sygn. akt V P 126/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2024 roku Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sonia Lasota-Zawisza Protokolant: sekretarz sądowy Elżbieta Radochońska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 roku w Rybniku na rozprawie sprawy z powództwa Z. S. przeciwko (...) S.A. w W. (...) z siedzibą w T. o odszkodowanie 1. oddala powództwo; 2. odstępuje od obciążania powódki kosztami zastępstwa procesowego. Sygn. akt V P 126/22 UZASADNIENIE Powódka Z. S. wniosła przeciwko pozwanej (...) S.A. (...) S.A. w T. pozew o zasądzenie kwoty 24.813,60 zł tytułem odszkodowania za poniesione szkody majątkowe wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazała, że dochodzi częściowego odszkodowania za szkodę powstałą w wyniku niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku na zasadach ogólnych zawartych w Kodeksie cywilnym , gdyż nie jest w stanie oszacować w pełni wysokości szkody. Powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 listopada 2007r., sygn. SK 18/05. Dodała, że przyczyna wypowiedzenia była pozorna i nie zawierała uzasadnionych przesłanek dla takiego wypowiedzenia co potwierdził Sąd Rejonowy w Rybniku w prawomocnym wyroku z 12 marca 2021r., sygn. V P 170/20. Podniosła, że wyłączną przyczyną wypowiedzenia było wytypowanie powódki jako osoby mającej podlegać redukcji zatrudnienia w związku z uzyskaniem przez powódkę uprawnień emerytalnych co stanowiło przejaw dyskryminacji. Nadto wskazała, że jej absencja nie stanowiła żadnej przeszkody w dalszym zatrudnieniu i w należytym zorganizowaniu w zakładzie pracy. Ponadto opisała w jaki sposób wyliczyła żądane roszczenie, wskazując: wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy – 20048,60 zł oraz gratyfikację z okazji (...) czy świadczenia z ZFŚS, różnicę w nagrodzie jubileuszowej i odprawie pieniężnej z (...) ZUZP, odprawę emerytalną. vide: k. 3-10, k. 40 W odpowiedzi na pozew, pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu kwestionowała roszczenie powódki co do zasady jak i wysokości. Dodała, że obowiązek wykazania szkody spoczywa na powódce, zgodnie z treścią art. 6 k.c. , a twierdzenia zawarte w pozwie mają charakter ogólny nie opisując faktycznego ani rzeczywistego stanu rzeczy. Zarzuciła wysokość wyliczonej przez powódkę kwoty roszczenia jako oszacowanej, a nie faktycznej. W ocenie pozwanej szkoda nie została w żaden sposób przez powódkę udowodniona ani uprawdopodobniona. Dodała, że powódka pominęła fakt otrzymywanych świadczeń od pracodawcy w związku z przywróceniem do pracy i możliwością pobierania emerytury. Podniosła, że wypłaciła powódce kwotę 5.899,50 zł jako odszkodowanie, co winno zostać uwzględnione. Wskzała, że przy wyliczeniu wysokości szkody należy uwzględnić fakt przyczynienia się do powstania lub zwiększenia wysokości szkody przez powódkę, podając, że powódka nie wykazała, aby podjęła działania mające na celu zmniejszenie szkody w szczególności poprzez podjęcie innego zatrudnienia lub poszukiwanie zatrudnienia. vide: k. 32-33v Sąd ustalił co następuje: Od 1 grudnia 1976 roku powódka Z. S. był zatrudniona u pozwanej (...) S.A. (...) S.A. z siedzibą w T. (oraz jej poprzedniczki prawnej) ostatnio na stanowisku starszego radcy w dziale logistyki. Do obowiązków powódki pełniącej funkcję starszego radcy należała m.in. weryfikacja i potwierdzanie harmonogramów przewozów określonych w umowach handlowych; bieżące monitorowanie realizacji harmonogramów i programowania przewozów; weryfikowanie potrzeb przewozowych klientów; informowanie klientów o realizacji procesu przewozowego w tym usług bocznicowych; przygotowywanie ofert dla przewozów komercyjnych; przygotowywanie materiałów i analiz do narad. Nadto, powódka była odpowiedzialna za prawidłowe i terminowe sporządzanie sprawozdań oraz prowadzenie wymaganej dokumentacji dla podległych pracowników działu. Pismem z 31 marca 2020 roku pozwana poinformowała Organizację (...) o zamiarze wypowiedzenia powódce umowy o pracę. Pismem z 16 czerwca 2020 roku (otrzymanym przez powódkę 17 czerwca 2020 roku) pozwana wypowiedziała powódce umowę o pracę z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął 30 września 2020 roku. Jako przyczynę wypowiedzenia pozwana podała wielokrotnie powtarzające się absencje spowodowane chorobą tj. a) rok 2017 – zwolnienie lekarskie 92 dni, b) rok 2018 – zwolnienie lekarskie 37 dni, c) rok 2019 – zwolnienie lekarskie 15 dni, d) rok 2020 – zwolnienie lekarskie 35 dni Pozwana w wypowiedzeniu wskazała, że częste nieobecności powodują dezorganizację pracy, wymagają podejmowania przez pracodawcę działań natury organizacyjnej (nowy podział zadań, obowiązki nieobecnego pracownika przejmowane są przez innych pracowników). Nieprzewidziane, długotrwałe i powtarzające się nieobecności w pracy niekorzystnie wpływają na funkcjonowanie sekcji oraz całego zakładu. Dalsze trwanie umowy pracownika, który nie może wykonywać przyjętych na siebie obowiązków jest sprzeczne z celem stosunku pracy. Dowód: akta osobowe: umowa o pracę zawarta 9.12.1976r., porozumienie zmieniające z 29.04.2011r., charakter stanowiska pracy starszego radcy, pismo do ZZ z 31.03.2020r., oświadczenie o rozwiązaniu umowy za wypowiedzeniem z 16.06.2020r., Średnie miesięczne wynagrodzenie powódki obliczone jako ekwiwalent za urlop wynosi 4.113,95 zł. bezsporne Powódka odwołała się od wypowiedzenia do Sądu. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 12 marca 2021 roku w sprawie o sygn. akt V P 170/20 przywrócono powódkę do pracy u pozwanej na poprzednich warunkach pracy i płacy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę powódce było wytypowanie powódki do redukcji zatrudnienia z uwagi na osiągnięcie przez nią wieku emerytalnego oraz epidemię i związaną z nią trudną sytuację ekonomiczną spółki. Z kolei ilość nieobecności w pracy powódki miała względem tej okoliczności charakter następczy i została niejako wykorzystana na potrzebny uzasadnienia oświadczenia pracodawcy o wypowiedzeniu umowy. Nadto Sąd wskazał, że to na pracodawcy ciąży obowiązek takiego zorganizowania pracy, aby nieobecność pracownika nie wpłynęła negatywnie na wymiar świadczonych w ramach tego zakładu usług. Zaś pozwana nie wykazała, że nieobecności powódki w pracy wpłynęły szczególnie na pracę w dziale logistyki. Z tego względu, podana przez pracodawcę kwalifikacja przyczyny wypowiedzenia powódce umowy o pracę odwołująca się do tego, że absencja dezorganizowała pracę, okazała się nierzeczywista i nieuzasadniona. Dowód: akta o sygn. VP 170/20: wyrok wraz z uzasadnieniem k. 117-117v, k. 122-126v Zgodnie z (...) Zakładowego Układu Zbiorowego dla Pracowników Zatrudnionych u pozwanej, w razie ustalenia przez sąd prawomocnym wyrokiem, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w sposób niezgodny z prawem, pracownikowi – niezależnie od uprawnień wynikających z Kodeksu pracy - przysługuje dodatkowe odszkodowanie w wysokości miesięcznego przeciętnego wynagrodzenia u pracodawcy zatrudniającego pracownika, obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Dowód: ZUZP k. 73-77 Powódka miała przyznane prawo do emerytury od 1 lipca 2017 roku, jednakże prawo to było zawieszone z powodu zatrudnienia u pozwanej. Po rozwiązaniu umowy o pracę w okresie od 1 października 2020 roku do 31 lipca 2021 roku pobierała emeryturę, jednocześnie utraciła rentę rodzinną, która była o połowę niższa od emerytury. Powódka nie otrzymała wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy, otrzymała odszkodowanie z ZUZP w kwocie 5899,50 zł brutto, przy czym było to miesięczne przeciętne wynagrodzenie. W roku 2020 nie otrzymała zapomogi świątecznej z ZFŚS (700 zł) ani gratyfikacji z okazji (...) (200 zł brutto). W przypadku gdyby nie doszło do wypowiedzenia umowy o pracę powódka w okresie od 1 października 2020r. do 28 kwietnia 2021r. (tj. w okresie pozostawania bez pracy) otrzymałaby wynagrodzenie w wysokości 28405,84 zł brutto (20335,37 zł netto). W okresie pozostawania bez pracy powódka nie poszukiwała pracy. Powódka (po wydanym prawomocnym wyroku w sprawie VP 170/20) powróciła do pracy i była zatrudniona przez 10 miesięcy – do 27 lutego 2022r., ale świadczyła pracę przez ok. 7 miesięcy z uwagi absencję chorobową. W okresie zatrudnienia powódka pobierała rentę rodzinną z ZUS. Następnie strony rozwiązały umowę za porozumieniem stron w związku z przejściem powódki na emeryturę. Po definitywnym rozwiązaniu umowy o pracę powódka otrzymała odprawę emerytalną z ZUZP w wysokości 20.280 zł brutto (netto tożsame) oraz nagrodę jubileuszową w kwocie 17938,83 zł brutto (netto tożsame). Wysokość nagrody jubileuszowej nie została obniżona w związku z przerwą w zatrudnieniu po wypowiedzeniu umowy o pracę, okres ten wliczono do stażu pracy. Emeryturę wypłacono powódce od 1 lutego 2022r. Dowód: pismo z 14.01.2020 r. k. 44, pismo z 06.02.2020 r. k. 45, zestawienie absencji k. 36, pasek płacowy k. 37, wyliczenie, k. 72, pismo ZUS k. 79-79v, informacja i skierowania na badania k. 140-143, PIT k. 151-153, pismo ZUS k. 162, pismo ZUS z 07.09.2023 r. k. 178, przesłuchanie powódki k. 94v-95, ZUZP k. 109-115v, wyliczenie nagrody jubileuszowej i odprawy k. 116 Powiatowy Urząd Pracy w R. w okresie III i IV kwartału 2020 roku oraz I kwartału 2021 roku na terenie miasta R. i powiatu (...) nie dysponował ofertami pracy na stanowisku starszego radcy w dziale obsługi logistycznej klienta, jednakże posiadał oferty zatrudnienia na stanowisku specjalisty ds. logistyki. Powiatowy Urząd Pracy w Ż. w okresie III i IV kwartału 2020 roku oraz I kwartału 2021 roku nie dysponował ofertami pracy na stanowisku starszego radcy w dziale obsługi logistycznej klienta. Powiatowy Urząd Pracy w W. nie dysponował ofertami pracy na stanowisku starszego radcy w dziale obsługi logistycznej klienta. Powiatowy Urząd Pracy w J. dysponował podobnymi ofertami pracy do pracy na stanowisku starszego radcy w dziale obsługi logistycznej klienta. Powiatowy Urząd Pracy w G. dysponował 3 ofertami pracy na stanowisku starszego radcy w dziale obsługi logistycznej klienta. D. S. nie zatrudniało pracowników na stanowisku starszego radcy w dziale obsługi logistycznej klienta i nie dysponowało taki ofertami pracy. Dowód: pismo PUP R. k. 127-132v, pismo PUP Ż. k. 136, pismo PUP W. k. 138, pismo z 24.07.2023 r. k. 157, pismo PUP J. k. 159, pismo PUP G. k. 164-166, pismo z 11.09.2023 r. k. 130 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci w/w dokumentów, których prawdziwości strony nie kwestionowały, a także w oparciu przesłuchanie powódki i w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku wraz z uzasadnieniem w sprawie o sygn. akt V P 170/20, które wraz z pozostałymi dowodami tworzyły spójny i logiczny obraz przedstawiający stan faktyczny sprawy. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 56 §1 k.p. pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. O przywróceniu do pracy lub odszkodowaniu orzeka sąd pracy. W myśl art. 58 k.p. odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 , przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia. Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 3 miesiące i nie mniej niż za 1 miesiąc ( art. 57 §1 k.p. ). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 listopada 2007 roku (sygn.. SK 18/05) orzekł, że art. 58 w związku z art. 300 k.p. , który rozumiany jest w ten sposób, iż wyłącza on dochodzenie innych, niż określone w art. 58 k.p. , roszczeń odszkodowawczych, związanych z bezprawnym rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia , nie jest zgodny z artykułem 64 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej , a także jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że kwestia naprawienia szkody, która została wyrządzona pracownikowi w wyniku sprzecznego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, nie została wyczerpująco uregulowana w żadnym z przepisów kodeksu pracy , w tym również w art. 58 k.p. Na gruncie ww. (dość nowatorskiego, gdyż odchodzącego od dotychczasowego ugruntowanego w orzecznictwie i doktrynie modelu „wyłączności” przepisów kodeksu pracy odnośnie skutków rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem) wyroku ukształtowało się orzecznictwo Sądu Najwyższego, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. Mianowicie Sąd Najwyższy przyjął, że podstawą prawną uzupełniającej odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy w razie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia są przepisy k.c. o odpowiedzialności deliktowej ( art. 415 k.c. w związku z art. 300 k.p. ), a nie art. 471 kc. Odpowiedzialność taką uzasadnia (przy spełnieniu pozostałych przesłanek) działanie pracodawcy polegające na zamierzonym (umyślnym) naruszeniu przepisów o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Pracownik obowiązany jest wykazać wszystkie przesłanki odpowiedzialności pracodawcy wynikające z art. 415 k.c. , w tym umyślność jego działania (wyrok SN z 18.08.2010 r., sygn. akt II PK 28/10). Z kolei w wyroku z 18 sierpnia 2010 r., II PK 28/10, Sąd Najwyższy wskazał, że „pracodawca ponosi odpowiedzialność za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego ( art. 415 k.c. ) tylko wtedy, gdy jego działanie polegało na zamierzonym naruszeniu przepisów o rozwiązaniu umowy o pracę w tym trybie ”. Sąd Najwyższy w ostatnim z powołanych wyroków odrzucił koncepcję odpowiedzialności kontraktowej, natomiast odpowiedzialność deliktową pracodawcy ograniczył do zamierzonego naruszenia przez pracodawcę przepisów o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. W myśl art. 415 kc : kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. W przypadku odpowiedzialności deliktowej powód zobowiązany jest do wykazania szkody, winy oraz związku przyczynowego. W pierwszej kolejności należy wskazać, w przypadku powódki umowę o pracę rozwiązano za wypowiedzeniem, a nie w trybie natychmiastowym. Podstawą prawną przywrócenia powódki do pracy w sprawie o sygn. V P 170/20 był art. 45 §1 kp , a przepisy art. 56-58 nie miały zastosowania. Tym samym treść wyroku TK nie odnosiła się do sytuacji powódki wobec której zastosowano wypowiedzenie umowy o pracę. Co więcej wobec powódki nie zasądzono odszkodowania, a przywrócono ją do pracy. Tymczasem wyrok TK odnosi się do przyznania pracownikowi odszkodowania. Tutejszy Sąd w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z 18 czerwca 2009r., sygn. I PZP 2/09, iż pracownik, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach przez sąd pracy po ustaleniu, że wypowiedzenie przez pracodawcę umowy o pracę na czas nieokreślony było nieuzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, nie ma prawa do odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego ponad przysługujące mu na podstawie art. 47 k.p. wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Zagadnienie prawne w tym przedmiocie zostało przedstawione przez Sąd Okręgowy w Katowicach. Sąd Najwyższy słusznie zauważył, że odmienna jest sytuacja pracownika zwolnionego na podstawie wypowiedzenia oraz w trybie natychmiastowym z winy pracownika. Wskazać, należy, iż w kolejnych orzeczeniach Sąd Najwyższy również przyjmował, że w przypadku rozwiązania umowy o pracę w trybie wypowiedzenia pracownikowi nie przysługuje odszkodowanie uzupełniające na podstawie art. 415 kc (zob. wyrok z 13 lipca 2016r., sygn.. I PK 216/15). Niezależnie od powyższego należy wskazać że powódka nie wykazała, chociaż to na niej spoczywał ciężar dowodowy zgodnie z art. 6 kc , winy pozwanej. Pracodawca ponosi odpowiedzialność deliktową jedynie w sytuacji zamierzonego naruszenia przepisów o rozwiązaniu umowy w trybie natychmiastowym. Abstrahując już od tego, że z powódką umowę rozwiązano z zachowaniem okresu wypowiedzenia, a więc w innym trybie, podkreślić należy, że wypowiadając umowę pozwana z pewnością nie działał z zamiarem naruszenia przepisów, a przynajmniej powódka tego nie udowodniła, ograniczając się do powołania prawomocnego wyroku Sądu przywracającego ją do pracy. W ocenie Sądu z sytuacją zamierzonego naruszenia przepisów moglibyśmy mieć do czynienia w sytuacji np. świadomego naruszenia przepisów dotyczących ochrony pracownika przez zwolnieniem (ochrona przedemerytalna wynikająca z akt osobowych, zwolnienie kobiety w ciąży itp.), a więc w aspekcie kontroli formalnej oświadczenia o rozwiązaniu umowy i jego zgodności z przepisami, a nie w sytuacji oceny zasadności przyczyny, co miało miejsce odnośnie powódki. Przyjęcie, że w każdej sprawie, w której Sąd zdecyduje o nieprawdziwości czy niekonkretności przyczyny zwolnienia pracownik miałby prawo do uzupełniającego odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego jest nieuprawnione. Podstawą roszczeń w związku z rozwiązaniem umowy o pracę jest bowiem kodeks pracy , a kodeks cywilny może mieć zastosowanie wyłącznie wyjątkowo, w szczególnie uzasadnionych i wykazanych przypadkach nadużyć ze strony pracodawcy. Uznając, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie co do zasady, Sąd pominął rozważania odnośnie wysokości szkody oraz ewentualnego przyczynienia się powódki. Mając na uwadze powyższe rozważania faktyczne i prawne, Sąd w pkt 1 wyroku w związku z brakiem przesłanek z art. 415 kc w zw. z art. 300 kp oddalił powództwo. Podkreślić należy, iż Sąd zgodnie z żądaniem określonym w pozwie orzekał o zasadności odszkodowania opartego na przepisach kodeksu cywilnego – w oparciu o wyrok TK. Powódka ani w sprawie V P 170/20 ani w niniejszej nie wnosiła o przyznanie wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy. W pkt 2 wyroku Sąd odstąpił o obciążania powódki kosztami zastępstwa procesowego na podstawie art. 102 kpc uznając, że powódka była subiektywnie przekonana o zasadności swoich żądań i pozostawała w przeświadczeniu, że pozwana wyrządziła jej krzywdę rozwiązując umowę. Sędzia Sonia Lasota – Zawisza