V KK 488/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego za zabójstwo z art. 148 § 1 k.k. Głównym zarzutem podniesionym w kasacji była nienależyta obsada sądu apelacyjnego, wynikająca z rzekomo wadliwego sposobu powołania sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z ustawą z 2017 r. Obrońca argumentował, że narusza to standardy niezawisłości i bezstronności sądu, powołując się na przepisy Konstytucji RP, Kartę Praw Podstawowych oraz EKPC. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. W obszernym uzasadnieniu podkreślono, że kasacja nie jest zwykłą kontrolą odwoławczą i może być wnoszona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. dotyczy jedynie składu odbiegającego liczbowo lub strukturalnie od przewidzianego, a nie kwestii związanych z powołaniem sędziego. Podkreślono, że wszelkie wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziego sądu powszechnego, w tym dotyczące okoliczności jego powołania, powinny być weryfikowane w trybie przewidzianym w Prawie o ustroju sądów powszechnych (art. 42a p.u.s.p.), a nie w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy o SN jest zgodny z Konstytucją, a orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą. Podkreślono również, że orzecznictwo międzynarodowe (ETPC, TSUE) ma charakter deklaratoryjny i nie może prowadzić do uchylania orzeczeń krajowych ani do bezpośredniego stosowania prawa międzynarodowego z pominięciem prawa krajowego i Konstytucji RP. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał, że zarzut nienależytej obsady sądu nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, a uwzględnienie kasacji doprowadziłoby do naruszenia zasad rzetelnego procesu, stabilności orzeczeń i pewności prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii zarzutów dotyczących nienależytej obsady sądu w kontekście sposobu powołania sędziów oraz relacji prawa krajowego do prawa międzynarodowego i orzecznictwa ETPC/TSUE.
Dotyczy specyficznej kwestii proceduralnej podniesionej w kasacji; nie rozstrzyga merytorycznie sprawy karnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sposób powołania sędziów na urząd, związany z funkcjonowaniem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w określonym trybie, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sposób powołania sędziów na urząd, nawet jeśli dotyczy Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r., nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nienależyta obsada sądu dotyczy jedynie składu odbiegającego liczbowo lub strukturalnie od przewidzianego. Kwestie dotyczące niezawisłości i bezstronności sędziego, w tym związane z jego powołaniem, powinny być rozpatrywane w odrębnych procedurach przewidzianych w Prawie o ustroju sądów powszechnych. Podkreślono, że orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz przepisy prawa krajowego wykluczają możliwość kwestionowania orzeczeń sądów w oparciu o zarzuty dotyczące sposobu powołania sędziów w trybie kasacyjnym.
Jaka jest moc prawna orzeczeń międzynarodowych (TSUE, ETPC) w polskim porządku prawnym i czy mogą one stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia krajowego lub kwestionowania konstytucyjności prawa krajowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Orzeczenia międzynarodowe mają charakter deklaratoryjny i nie stanowią źródła prawa w polskim porządku prawnym, nie mogą samodzielnie uchylać orzeczeń krajowych ani podważać konstytucyjności prawa krajowego. Konstytucja RP ma najwyższą moc prawną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z Konstytucją RP, najwyższym prawem jest Konstytucja, a umowy międzynarodowe ratyfikowane za zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawami zwykłymi, ale nie przed Konstytucją. Orzeczenia TSUE i ETPC nie wchodzą do systemu prawa krajowego i nie mogą być bezpośrednio stosowane jako podstawa orzekania wbrew obowiązującemu prawu krajowemu. Obowiązek wykonania wyroków międzynarodowych spoczywa na państwie, które powinno dokonać stosownych zmian w prawie krajowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.D. | osoba_fizyczna | skazany |
| P.R. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| M.R. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| obrońca skazanego | inne | obrońca |
| obrońca z urzędu adw. K.B. | inne | obrońca z urzędu |
| Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. | organ_państwowy | prokurator |
| pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej | inne | pełnomocnik |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 148 § § 1
Kodeks karny
Podstawa skazania za zabójstwo.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Katalog bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w tym nienależyta obsada sądu (pkt 2).
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa rozpoznania kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Warunki dopuszczalności kasacji.
p.u.s.p. art. 42a
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Procedura badania niezawisłości i bezstronności sędziego.
u.SN art. 29
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Kwestie związane z niezawisłością i bezstronnością sędziego.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa powołania sędziego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jako najwyższe prawo Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek sędziów kierowania się Konstytucją i ustawami.
Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Podstawa zasądzenia wynagrodzenia obrońcy z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Szczegółowe zasady ustalania wynagrodzenia obrońcy z urzędu.
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zwolnienia od kosztów sądowych.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Zastosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sposób powołania sędziów nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. • Kwestie niezawisłości i bezstronności sędziego powinny być rozpatrywane w odrębnych procedurach (art. 42a p.u.s.p.). • Orzecznictwo międzynarodowe ma charakter deklaratoryjny i nie może podważać prawa krajowego ani Konstytucji RP. • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą.
Odrzucone argumenty
Nienależyta obsada sądu z powodu wadliwego sposobu powołania sędziów na urząd. • Naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności sędziego w rozumieniu Konstytucji RP, Karty Praw Podstawowych oraz EKPC.
Godne uwagi sformułowania
kasacja nie jest z pewnością postępowaniem, które ponawiać ma zwykłą kontrolę odwoławczą • bezwzględne przyczyny odwoławcze [...] mają charakter zamknięty i nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej • badanie przez Sąd Najwyższy [...] niezawisłości sędziego pod kątem zaistnienia nienależytej obsady sądu, w trybie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wprowadza zatem nieznaną ustawie procedurę o charakterze inkwizycyjnym • orzecznictwo jakiegokolwiek sądu, czy to zagranicznego, czy to krajowego, nie może zwolnić polskich sędziów z obowiązku stosowania Konstytucji RP • uwzględnienie przedmiotowej kasacji doprowadziłoby do działania niezgodnego z prawem, co skutkowałoby uchyleniem prawomocnego wyroku w sprawie zbrodni zabójstwa, przerwaniem odbywania kary 15 lat pozbawienia wolności, koniecznością ponownego rozpoznania sprawy, wbrew zasadzie rzetelnego procesu, zakończenia sprawy w rozsądnym terminie, stabilności orzeczeń i pewności prawnej państwa.
Skład orzekający
Anna Dziergawka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii zarzutów dotyczących nienależytej obsady sądu w kontekście sposobu powołania sędziów oraz relacji prawa krajowego do prawa międzynarodowego i orzecznictwa ETPC/TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kwestii proceduralnej podniesionej w kasacji; nie rozstrzyga merytorycznie sprawy karnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyka fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i relacji prawa krajowego do międzynarodowego, co jest tematem gorących debat publicznych i prawniczych.
“Sąd Najwyższy: Sposób powołania sędziego nie jest podstawą do uchylenia wyroku w sprawie o zabójstwo!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.