V CSK 476/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu na rzecz T. S.A. w K. na działce należącej do wnioskodawcy T. S. Urządzenia przesyłowe istniały na działce od 1999 r., kiedy to wnioskodawca kupił ją od Skarbu Państwa. Sądy niższych instancji oddaliły wniosek, opierając się na koncepcji, że służebność przesyłu powstała z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych na podstawie ustawy z 1990 r. Sąd Najwyższy, analizując orzecznictwo, wskazał na rozbieżności w tej kwestii. Podkreślił, że ostatecznie Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 czerwca 2018 r., III CZP 50/17, orzekł, iż nabycie własności urządzeń przesyłowych przez przedsiębiorstwo państwowe nie spowodowało uzyskania z mocy prawa służebności gruntowej obciążającej nieruchomości. Sąd Najwyższy uznał, że polski system prawny nie zna pojęcia służebności legalnych powstających z mocy ustawy, a ich powstanie wbrew woli właściciela następuje na podstawie orzeczenia sądowego lub umowy. W związku z tym uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że kwestia zasiedzenia lub ustanowienia służebności wymaga dalszych ustaleń faktycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska, że służebność przesyłu nie powstaje z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, a jej ustanowienie lub stwierdzenie wymaga umowy lub zasiedzenia.
Dotyczy stanu prawnego związanego z uwłaszczeniem przedsiębiorstw państwowych na podstawie ustawy z 1990 r. i późniejszych zmian.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedsiębiorstwo państwowe, które nabyło z mocy prawa własność urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomościach Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, uzyskało z mocy prawa służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu obciążającą te nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie własności urządzeń przesyłowych przez przedsiębiorstwo państwowe nie spowodowało uzyskania z mocy prawa służebności gruntowej obciążającej nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale III CZP 50/17, stwierdzając, że polski system prawny nie zna służebności legalnych powstających z mocy ustawy. Powstanie służebności wbrew woli właściciela następuje na podstawie orzeczenia sądowego lub umowy.
Czy przedsiębiorstwo państwowe, będące właścicielem urządzeń przesyłowych, może z mocy prawa korzystać z każdej nieruchomości, na której się one znajdują, w granicach odpowiadających służebności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie prawo nie powstaje z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że koncepcja powstania służebności z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych nie znajduje oparcia w przepisach prawa i stanowi stworzenie normy prawnej nieprzewidzianej przez ustawodawcę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| T. S.A. w K. | spółka | uczestnik |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (26)
Główne
u.z.u.p.p. art. 1 § ust. 9
Ustawa o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
k.c. art. 146
Kodeks cywilny
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
k.c. art. 305
Kodeks cywilny
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
k.c. art. 291
Kodeks cywilny
k.c. art. 294
Kodeks cywilny
k.c. art. 295
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych art. 42
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja RP
Konstytucja RP art. 31
Konstytucja RP
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja RP
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 7 § ust. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służebność przesyłu nie powstaje z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych.
Odrzucone argumenty
Służebność przesyłu powstała z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych.
Godne uwagi sformułowania
Stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w postanowieniach, w których dopuszczono powstanie służebności ex lege, nie znajduje oparcia w przepisie prawa i oznacza stworzenie normy prawnej nieprzewidzianej przez ustawodawcę. • Polski system prawny nie zna pojęcia służebności legalnych, które obciążają inne nieruchomości z racji położenia lub w wyniku obowiązków nakładanych przez prawo. • Przepisy prawa sąsiedzkiego (...) są jedynie źródłem powstania roszczeń o ich ustanowienie, zatem służebności te nie powstają z mocy ustawy.
Skład orzekający
Teresa Bielska-Sobkowicz
przewodniczący, sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że służebność przesyłu nie powstaje z mocy prawa w wyniku uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, a jej ustanowienie lub stwierdzenie wymaga umowy lub zasiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego związanego z uwłaszczeniem przedsiębiorstw państwowych na podstawie ustawy z 1990 r. i późniejszych zmian.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczową kwestię powstawania służebności przesyłu, która ma znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw energetycznych, a także dla interpretacji przepisów dotyczących uwłaszczenia.
“Służebność przesyłu nie powstaje z mocy prawa – Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię dla właścicieli nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.