V CSK 460/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Skarbu Państwa od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający na rzecz powoda B.Z. kwotę 246 316,96 zł z odsetkami. Powód dochodził odszkodowania i zadośćuczynienia za przewlekłość postępowania karnego, które doprowadziło do jego zwolnienia ze służby i negatywnie wpłynęło na jego zdrowie. Sąd Apelacyjny uznał, że dobra osobiste powoda zostały naruszone, a wysokość utraconych zarobków nie podlegała zmniejszeniu. Sąd Najwyższy, analizując skargę kasacyjną, skupił się na zarzutach dotyczących odszkodowania za utracone wynagrodzenie. Zgodził się ze skarżącym co do potrzeby istnienia adekwatnego związku przyczynowego między szkodą a przewlekłością postępowania. Wskazał na wątpliwości dotyczące ustalenia końcowej daty okresu przewlekłości oraz analizy postępowania przed Sądem Apelacyjnym. W związku z tym uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej odszkodowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu, pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Skargę kasacyjną w pozostałym zakresie oddalił, uznając kwotę zadośćuczynienia za adekwatną do poniesionej krzywdy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania, w tym wymogi dotyczące związku przyczynowego i określenia okresu przewlekłości.
Każda sprawa o odszkodowanie za przewlekłość postępowania wymaga indywidualnej oceny okoliczności faktycznych i dowodowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przewlekłość postępowania karnego, prowadząca do utraty pracy i negatywnych konsekwencji zdrowotnych, uzasadnia odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przewlekłość postępowania wyczerpuje znamiona bezprawności działania, jednak wymaga ustalenia adekwatnego związku przyczynowego między przewlekłością a szkodą oraz precyzyjnego określenia okresu przewlekłości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przewlekłość postępowania jest podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, ale kluczowe jest wykazanie związku przyczynowego między przewlekłością a szkodą oraz prawidłowe ustalenie okresu, w którym nastąpiła przewlekłość. Wskazano na potrzebę analizy poszczególnych etapów postępowania i ich wpływu na szkodę.
Jakie kryteria należy stosować do oceny bezprawności działania Skarbu Państwa w kontekście wadliwych orzeczeń sądowych lub przewlekłości postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bezprawność działania Skarbu Państwa może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, zasad funkcjonowania władzy publicznej, uchybień ustawom lub normom pozaprawnym. Wadliwość orzeczenia powinna mieć postać kwalifikowaną, a sama przewlekłość postępowania wyczerpuje znamiona bezprawności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, wskazując, że bezprawność na gruncie art. 417 k.c. obejmuje szeroki zakres naruszeń. Podkreślono, że odpowiedzialność nie powstaje w wyniku każdego wadliwego orzeczenia, lecz gdy wadliwość ma charakter kwalifikowany, np. rażąco błędna wykładnia prawa. Przewlekłość postępowania jest jednak uznawana za bezprawność.
Czy kwota zasądzonego zadośćuczynienia za krzywdę psychiczną i społeczną wynikającą z przewlekłości postępowania była adekwatna?
Odpowiedź sądu
Tak, kwota 20 000 zł zadośćuczynienia nie stanowi kwoty nadmiernej, biorąc pod uwagę długotrwałe postępowanie, stres, ostracyzm społeczny, utratę pracy i problemy rodzinne powoda.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasądzona kwota zadośćuczynienia była adekwatna do poniesionej przez powoda krzywdy, uwzględniając negatywne skutki przewlekłego postępowania, takie jak stres, ostracyzm społeczny, problemy finansowe i rodzinne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Prokurator Regionalny w [...]. i Prezes Sądu Okręgowego w W. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Określa odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Określa zakres odszkodowania, który obejmuje straty poniesione przez poszkodowanego oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
Wskazuje, że zakres odszkodowania powinien pozostawać w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wywołującym szkodę.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Reguluje zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Określa zasady naliczania odsetek ustawowych od należności pieniężnych.
k.c. art. 481 § 2
Kodeks cywilny
Wskazuje, że odsetki należą się od dnia wymagalności roszczenia.
Dz. U. 2004 r., nr 179, poz. 1843 ze zm.
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Ustawa regulująca możliwość dochodzenia odszkodowania za przewlekłość postępowania.
Dz. U. z 1998 r. Nr 139, poz. 896 ze zm. art. 104 § 7
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy zasad zmniejszania świadczeń w przypadku uzyskiwania dodatkowych dochodów.
Dz. U. z 1998 r. Nr 139, poz. 896 ze zm. art. 104 § 8
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy zasad zmniejszania świadczeń w przypadku uzyskiwania dodatkowych dochodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 417 § 1 w zw. z 361 § 1 k.c. poprzez brak adekwatnego związku przyczynowego między szkodą a przewlekłością postępowania w określonych okresach. • Naruszenie art. 361 § 2 k.c. poprzez nieprawidłowe ustalenie okresu przewlekłości postępowania i jego wpływu na szkodę.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 448 k.c. przez przyjęcie, że zostały naruszone dobra osobiste powoda. • Zarzut naruszenia art. 481 § 1 i 2 k.c. dotyczący odsetek ustawowych.
Godne uwagi sformułowania
przewlekłość postępowania wyczerpuje znamiona bezprawności działania • szkoda powoda w postaci odszkodowania za utratoną pracę musi pozostawać w adekwatnym związku przyczynowym z okolicznością, którą powód wskazał jako jej przyczynę • wadliwość powinna mieć postać kwalifikowaną • nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Anna Kozłowska
członek
Maria Szulc
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wynikłą z przewlekłości postępowania, w tym wymogi dotyczące związku przyczynowego i określenia okresu przewlekłości."
Ograniczenia: Każda sprawa o odszkodowanie za przewlekłość postępowania wymaga indywidualnej oceny okoliczności faktycznych i dowodowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności państwa za błędy proceduralne, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze, zwłaszcza w kontekście długotrwałych postępowań sądowych.
“Czy państwo zapłaci za przewlekłość postępowania? Sąd Najwyższy analizuje związek przyczynowy między zwłoką a szkodą.”
Dane finansowe
WPS: 246 316,96 PLN
odszkodowanie: 226 316,96 PLN
zadośćuczynienie: 20 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.