V CSK 434/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku M. M. o wpis prawa własności nieruchomości do księgi wieczystej, złożonego przez notariusza w trybie teleinformatycznym. Do wniosku dołączono protokół w formie aktu notarialnego, który zawierał żądanie wnioskodawczyni, aby notariusz złożył wniosek o wpis na jej rzecz udziału we własności nieruchomości po zmarłym mężu. Sąd Rejonowy uznał wniosek za skuteczny, ale go oddalił z powodu braku wymaganych dokumentów. Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie, argumentując, że notariusz przekroczył swoje uprawnienia wynikające z art. 92 § 4 Prawa o notariacie. Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując, że notariusz może składać wnioski o wpis do księgi wieczystej tylko w przypadkach służebnych wobec czynności notarialnych, a nie na każde żądanie strony. Sąd Najwyższy w skardze kasacyjnej rozpatrywał zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 92 § 4 Prawa o notariacie, oraz przepisów proceduralnych. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Wyjaśniono, że art. 92 § 4 Prawa o notariacie nie stanowi generalnej normy uprawniającej notariusza do składania wniosków o wpis na każde żądanie strony, lecz ogranicza tę możliwość do wniosków ściśle związanych z czynnością notarialną udokumentowaną aktem notarialnym. Podkreślono, że zdanie drugie art. 92 § 4 Prawa o notariacie należy interpretować w powiązaniu ze zdaniem pierwszym, a użycie spójnika „także” wskazuje na związek z wnioskami wynikającymi z czynności notarialnych. Protokół sporządzony w formie aktu notarialnego nie jest właściwą formą dla pism procesowych inicjujących postępowanie wieczysto-księgowe, a wniosek złożony przez notariusza poza zakresem jego kompetencji ustawowych jest niedopuszczalny. W związku z tym, że wniosek nie został skutecznie złożony, postępowanie zostało prawidłowo umorzone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa o notariacie dotyczących składania wniosków o wpis do księgi wieczystej przez notariuszy oraz dopuszczalności protokołów notarialnych jako pism procesowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wnioskiem złożonym przez notariusza na podstawie protokołu, a nie ogólnych zasad składania wniosków przez strony.
Zagadnienia prawne (2)
Czy notariusz jest uprawniony do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego na każde żądanie strony czynności notarialnej, czy tylko w przypadkach ściśle związanych z tą czynnością?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Notariusz jest uprawniony do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego tylko w przypadkach określonych w art. 92 § 4 zd. 1 Prawa o notariacie, a żądanie strony dokonania innego wpisu związanego z czynnością notarialną (art. 92 § 4 zd. 2 pr. not.) jest dopuszczalne tylko w powiązaniu z tymi przypadkami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 92 § 4 Prawa o notariacie, wskazując, że zdanie drugie przepisu nie jest samodzielne i musi być interpretowane w powiązaniu ze zdaniem pierwszym. Użycie spójnika „także” podkreśla, że dodatkowy wpis musi pozostawać w związku z wpisami wynikającymi z czynności prawnych lub oświadczeń woli stron dokumentowanych aktem notarialnym. Protokół sporządzony w formie aktu notarialnego nie jest właściwą formą dla pism procesowych inicjujących postępowanie wieczysto-księgowe.
Czy protokół sporządzony przez notariusza w formie aktu notarialnego, zawierający żądanie strony dotyczące wpisu do księgi wieczystej, może być traktowany jako wniosek o wpis w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, protokół sporządzony w formie aktu notarialnego nie jest właściwą formą dla pism procesowych inicjujących postępowanie wieczysto-księgowe, a żądanie skierowane do notariusza o złożenie wniosku nie jest wnioskiem o wpis skierowanym do sądu.
Uzasadnienie
Protokół notarialny nie służy do przyjmowania oświadczeń o charakterze procesowym inicjujących postępowanie sądowe. Żądanie strony skierowane do notariusza o złożenie wniosku o wpis nie jest równoznaczne z wnioskiem o wpis skierowanym do sądu wieczysto-księgowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| N. M. | osoba_fizyczna | zmarły mąż wnioskodawczyni |
| M. G. | osoba_fizyczna | notariusz |
Przepisy (21)
Główne
pr. not. art. 92 § § 4
Prawo o notariacie
Notariusz składa wniosek o wpis w księdze wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, jeżeli akt notarialny zawiera przeniesienie, zmianę lub zrzeczenie się prawa ujawnionego w księdze wieczystej albo ustanowienie prawa, które może być ujawnione w księdze wieczystej. Na żądanie strony czynności notarialnej, wniosek zawiera żądanie dokonania w księdze wieczystej także innego wpisu związanego z czynnością notarialną, ale tylko w powiązaniu z wpisami wynikającymi z czynności prawnych lub oświadczeń woli stron dokumentowanych aktem notarialnym.
Pomocnicze
pr. not. art. 92 § § 4¹
Prawo o notariacie
Dotyczy sytuacji, gdy wniosek złożony przez notariusza nie spełnia wymagań formalnych i może podlegać uzupełnieniu.
k.p.c. art. 626² § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymagania formalne dla wniosków o wpis w księdze wieczystej.
k.p.c. art. 626² § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Określa krąg podmiotów legitymowanych do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej.
k.p.c. art. 130 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 130¹ § § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § § 2¹
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.w.h. art. 36 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Nakłada na notariusza sporządzającego akt poświadczenia dziedziczenia obowiązek zawiadomienia sądu o zmianie właściciela nieruchomości.
pr. not. art. 79 § pkt 8a
Prawo o notariacie
Wymienia czynności notarialne, które mogą być dokonywane przez notariusza, w tym składanie wniosków o wpis w księdze wieczystej.
pr. not. art. 79 § pkt 4
Prawo o notariacie
pr. not. art. 1 § § 1
Prawo o notariacie
pr. not. art. 104 § § 3
Prawo o notariacie
pr. not. art. 104 § § 4
Prawo o notariacie
pr. not. art. 2 § § 1
Prawo o notariacie
pr. not. art. 2 § § 2
Prawo o notariacie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Notariusz może składać wnioski o wpis do księgi wieczystej tylko w przypadkach ściśle określonych w art. 92 § 4 Prawa o notariacie, a nie na każde żądanie strony. • Protokół sporządzony przez notariusza w formie aktu notarialnego nie jest właściwą formą dla pism procesowych inicjujących postępowanie wieczysto-księgowe. • Wniosek złożony przez notariusza poza zakresem jego kompetencji ustawowych jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu.
Odrzucone argumenty
Notariusz jest uprawniony do złożenia każdego wniosku o wpis w księdze wieczystej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o ile strona czynności notarialnej zażąda od notariusza dokonania tego rodzaju czynności. • Sąd drugiej instancji powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie umarzać postępowanie. • Wniosek złożony przy użyciu elektronicznego formularza spełnia wymagania określone w art. 626² § 1 k.p.c. • Sąd drugiej instancji powinien był wezwać stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Godne uwagi sformułowania
Zdanie drugie art. 92 § 4 pr. not. nie jest samodzielną jednostką redakcyjną przepisu i w celu zdekodowania zawartej w nim normy prawnej należy jego treść interpretować w powiązaniu ze zdaniem pierwszym. • Wpis w księdze wieczystej, o którym stanowi art. 92 § 4 zd. 2 pr. not., musi więc pozostawać w związku z wpisami, wynikającymi z czynności prawnych lub oświadczeń woli stron, dokumentowanych aktem notarialnym, o których mowa w art. 92 § 4 zd. 1 pr. not. • Protokół notarialny ze względów normatywnych nie służy do przyjmowania oświadczeń o charakterze procesowym w celu zainicjowania określonego postępowania sądowego.
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa o notariacie dotyczących składania wniosków o wpis do księgi wieczystej przez notariuszy oraz dopuszczalności protokołów notarialnych jako pism procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z wnioskiem złożonym przez notariusza na podstawie protokołu, a nie ogólnych zasad składania wniosków przez strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z rolą notariusza w procesie wpisu do księgi wieczystej, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i notariuszy.
“Czy notariusz może złożyć każdy wniosek do księgi wieczystej? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice jego uprawnień.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.