V ACa 430/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda M. D., lidera konsorcjum, o zwrot wadium w kwocie 150 000 zł, które zostało zatrzymane przez pozwaną (...) w C. po odrzuceniu oferty konsorcjum w przetargu na roboty budowlane. Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił powództwo, uznając, że oferta została prawidłowo odrzucona z powodu niezłożenia opłaconej polisy ubezpieczeniowej w wymaganym terminie, co uzasadniało zatrzymanie wadium na podstawie art. 46 ust. 4a ustawy Prawo zamówień publicznych (Pzp). Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił zaskarżony wyrok, uwzględniając apelację powoda. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, ale dokonał odmiennej ich oceny prawnej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zinterpretowanie art. 46 ust. 4a Pzp. Sąd Apelacyjny, powołując się na ukształtowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, przyjął, że przepis ten należy interpretować celowościowo i ma on zastosowanie jedynie w przypadku całkowitej bierności wykonawcy, który ze swojej winy nie złożył wymaganych dokumentów lub oświadczeń. W niniejszej sprawie powód złożył polisę, która została opłacona dzień po terminie. Sąd uznał, że złożenie dokumentu, nawet niespełniającego wszystkich wymogów, nie jest równoznaczne z jego fizycznym brakiem i nie uzasadnia zatrzymania wadium na podstawie art. 46 ust. 4a Pzp. Podkreślono, że celem przepisu jest zapobieganie zmowom cenowym, a jego restrykcyjna wykładnia zapobiega nadużyciom ze strony zamawiającego. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 150 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu (uznanego za wezwanie do zapłaty) oraz zasądził koszty postępowania za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 46 ust. 4a Pzp w kontekście zatrzymania wadium, gdy dokument został złożony, ale z uchybieniem terminu jego opłacenia.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed zmianami wprowadzonymi w 2016 r. oraz specyficznej sytuacji złożenia dokumentu z opóźnieniem w opłaceniu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zatrzymanie wadium przez zamawiającego jest uzasadnione, gdy wykonawca złożył dokument (polisę ubezpieczeniową) potwierdzający spełnienie warunku udziału w postępowaniu, ale został on opłacony dzień po terminie składania ofert?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zatrzymanie wadium nie jest uzasadnione w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zinterpretował art. 46 ust. 4a Pzp celowościowo, uznając, że przepis ten ma zastosowanie tylko w przypadku całkowitej bierności wykonawcy i jego winy w niezłożeniu dokumentu. Złożenie dokumentu, nawet z uchybieniem terminu jego opłacenia, nie jest równoznaczne z jego brakiem i nie uzasadnia zatrzymania wadium, które ma zapobiegać zmowom cenowym.
Czy powód, jako lider konsorcjum, posiada legitymację czynną do dochodzenia zwrotu wadium wpłaconego przez konsorcjum?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód posiada legitymację czynną do dochodzenia zwrotu wadium.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy ustalił, że powód był liderem konsorcjum i otrzymał pełnomocnictwo do reprezentowania członków we wszystkich sprawach dotyczących postępowania przetargowego. Choć pełnomocnictwo nie obejmowało reprezentacji przed sądem w celu dochodzenia roszczeń, powód działał w niniejszej sprawie we własnym imieniu, a zatrzymanie wadium przez pozwaną rodziło roszczenie powoda z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, gdyż to on wpłacił wadium w formie gwarancji ubezpieczeniowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) | spółka | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
p.z.p. art. 46 § ust. 4a
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Przepis ma zastosowanie tylko w przypadku całkowitej bierności wykonawcy i jego winy w niezłożeniu dokumentu. Złożenie dokumentu, nawet z uchybieniem terminu jego opłacenia, nie uzasadnia zatrzymania wadium.
p.z.p. art. 46 § ust. 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Pomocnicze
p.z.p. art. 89 § 1 pkt 5
Ustawa Prawo zamówień publicznych
p.z.p. art. 24 § ust. 2 pkt 2
Ustawa Prawo zamówień publicznych
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Złożenie polisy ubezpieczeniowej, nawet opłaconej po terminie, nie jest równoznaczne z jej brakiem i nie uzasadnia zatrzymania wadium na podstawie art. 46 ust. 4a Pzp. • Art. 46 ust. 4a Pzp należy interpretować celowościowo i restrykcyjnie, stosując go tylko w przypadku całkowitej bierności wykonawcy i jego winy. • Zatrzymanie wadium w tej sytuacji stanowiłoby nadużycie ze strony zamawiającego i nienależne przysporzenie.
Odrzucone argumenty
Oferta konsorcjum została prawidłowo odrzucona z powodu niezłożenia opłaconej polisy ubezpieczeniowej w wymaganym terminie. • Zatrzymanie wadium było uzasadnione na podstawie art. 46 ust. 4a Pzp, ponieważ powód nie spełnił warunku udziału w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, jeżeli wykonawca złoży dokument lub oświadczenie, w tym takie, które nie potwierdza spełnienia warunków udziału w postępowaniu przetargowym. • Zatrzymanie wadium może nastąpić jedynie wówczas, gdy niezłożenie dokumentów lub oświadczeń było zawinione przez wykonawcę, przy czym konieczna jest jego całkowita bierność, umyślność i celowość oraz nasilenie złej woli w niezastosowaniu się do wezwania zamawiającego do złożenia dokumentów i oświadczeń. • Możliwe staje się wówczas wykorzystywanie instytucji wadium jako sposobu na uzyskanie nienależnego przysporzenia. • Dyrektywa zacieśniającego tłumaczenia regulacji wyjątkowych (exceptiones non sunt extentendae) o szczególnie restrykcyjnym charakterze.
Skład orzekający
Barbara Kurzeja
przewodniczący
Grzegorz Stojek
sprawozdawca
Aleksandra Janas
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 46 ust. 4a Pzp w kontekście zatrzymania wadium, gdy dokument został złożony, ale z uchybieniem terminu jego opłacenia."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed zmianami wprowadzonymi w 2016 r. oraz specyficznej sytuacji złożenia dokumentu z opóźnieniem w opłaceniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa może być precyzyjna interpretacja przepisów prawa zamówień publicznych i jak sądowa wykładnia może chronić wykonawców przed potencjalnie nieuzasadnionym zatrzymaniem znacznych kwot wadium.
“Czy opłacenie polisy dzień po terminie oznacza utratę 150 000 zł wadium? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
zwrot wadium: 150 000 PLN
koszty procesu: 11 117 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 12 900 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.