SK 54/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna została wniesiona przez A.P. przeciwko przepisom art. 464 § 1 i 2 w związku z art. 96 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (k.p.k.). Skarżący zarzucił, że przepisy te, poprzez pominięcie prawodawcze, nie gwarantują stronie lub jej obrońcy prawa do udziału w posiedzeniu sądu rozpatrującego zażalenie na postanowienie dotyczące stosowania środków zapobiegawczych (np. zakazu opuszczania kraju) lub zabezpieczających. Skarżący powołał się na stan faktyczny związany z prowadzonym przeciwko niemu śledztwem w sprawie zdarzeń korupcyjnych, gdzie zastosowano wobec niego środki zapobiegawcze i zabezpieczenia majątkowe. Kwestionował brak gwarancji udziału w posiedzeniach sądu rozpatrującego zażalenia na te środki, co miało naruszać jego prawo do obrony i sprawiedliwego procesu. Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując skargę, wziął pod uwagę stanowiska Marszałka Sejmu, Prokuratora Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich. Prokurator Generalny oraz Marszałek Sejmu (w części) wnosili o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, argumentując m.in. brak podstawy prawnej zaskarżonych przepisów w orzeczeniach sądu. Rzecznik Praw Obywatelskich natomiast podzielił zarzuty skarżącego. Trybunał Konstytucyjny, po analizie, uznał skargę za formalnie niedopuszczalną. Stwierdził, że zaskarżone przepisy art. 464 § 1 i 2 w związku z art. 96 § 1 i 2 k.p.k. nie zostały powołane ani w sentencji, ani w uzasadnieniu postanowień Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 12 kwietnia 2012 r. (sygn. akt IV Kp 300/12) i z dnia 28 maja 2012 r. (sygn. akt IV Kp 301/12), które skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenia. W związku z tym, Trybunał uznał, że nie zachodzi wymagany przez art. 79 ust. 1 Konstytucji związek między zaskarżonymi przepisami a ostatecznym orzeczeniem w indywidualnej sprawie skarżącego. W konsekwencji, postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Sędzia Wojciech Hermeliński zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że zarzut niekonstytucyjności art. 464 § 1 k.p.k. powinien zostać poddany merytorycznemu badaniu, kwestionując stanowisko większości co do braku związku między przepisem a orzeczeniem sądu, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego orzecznictwa TK.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie formalnych wymogów dopuszczalności skargi konstytucyjnej, w szczególności wymogu związku między zaskarżonym przepisem a ostatecznym orzeczeniem sądu lub organu administracji publicznej.
Orzeczenie dotyczy wyłącznie kwestii formalnych dopuszczalności skargi konstytucyjnej, a nie merytorycznej oceny zgodności przepisów k.p.k. z Konstytucją.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przepisy art. 464 § 1 i 2 w związku z art. 96 § 1 i 2 k.p.k. naruszają konstytucyjne prawo do obrony i sprawiedliwego procesu poprzez brak gwarancji udziału podejrzanego lub jego obrońcy w posiedzeniu sądu rozpatrującego zażalenie na zastosowanie środków zapobiegawczych lub zabezpieczających?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skarga konstytucyjna jest niedopuszczalna, ponieważ zaskarżone przepisy nie stanowiły podstawy prawnej ostatecznych orzeczeń sądowych wydanych w sprawie skarżącego.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że aby skarga konstytucyjna była dopuszczalna, zaskarżone przepisy muszą stanowić podstawę prawną ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej w indywidualnej sprawie skarżącego. W analizowanym przypadku, przepisy art. 464 § 1 i 2 w związku z art. 96 § 1 i 2 k.p.k. nie zostały powołane ani w sentencji, ani w uzasadnieniu postanowień Sądu Rejonowego w Katowicach, które skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenia. Brak było zatem wymaganego przez art. 79 ust. 1 Konstytucji związku między zaskarżonymi przepisami a indywidualnym aktem stosowania prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.P. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (13)
Główne
k.p.k. art. 464 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis ten nie gwarantuje stronie lub jej obrońcy prawa do udziału w posiedzeniu sądu odwoławczego rozpoznającego zażalenie na postanowienie o zastosowaniu środka zapobiegawczego lub zabezpieczającego, poza przypadkami zatrzymania lub postanowień kończących postępowanie.
k.p.k. art. 464 § 2
Kodeks postępowania karnego
W innych wypadkach niż wskazane w § 1, sąd odwoławczy może zezwolić stronom lub obrońcy albo pełnomocnikowi na wzięcie udziału w posiedzeniu.
ustawa o TK art. 39 § 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Konstytucja art. 79 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej – orzeczenie ostateczne o prawach lub wolnościach konstytucyjnych skarżącego na podstawie zaskarżonego aktu.
Pomocnicze
k.p.k. art. 96 § 1
Kodeks postępowania karnego
Strony oraz osoby niebędące stronami, jeżeli ma to znaczenie dla ochrony ich praw lub interesów, mają prawo wziąć udział w posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jest obowiązkowy.
k.p.k. art. 96 § 2
Kodeks postępowania karnego
W pozostałych wypadkach mają one prawo wziąć udział w posiedzeniu, jeżeli się stawią, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równość wobec prawa.
Konstytucja art. 42 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do obrony.
Konstytucja art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnego, sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona życia prywatnego i rodzinnego, prawo do ochrony prawnej życia osobistego.
Konstytucja art. 52 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do swobodnego opuszczania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaskarżone przepisy art. 464 § 1 i 2 w związku z art. 96 § 1 i 2 k.p.k. nie stanowiły podstawy prawnej ostatecznych orzeczeń sądowych wydanych w sprawie skarżącego, co czyni skargę konstytucyjną niedopuszczalną formalnie.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 464 § 1 i 2 w związku z art. 96 § 1 i 2 k.p.k. naruszają konstytucyjne prawo do obrony i sprawiedliwego procesu poprzez brak gwarancji udziału podejrzanego lub jego obrońcy w posiedzeniu sądu rozpatrującego zażalenie na zastosowanie środków zapobiegawczych lub zabezpieczających.
Godne uwagi sformułowania
skarga konstytucyjna nie jest abstrakcyjnym środkiem kontroli konstytucyjności • żaden z zaskarżonych przepisów nie stanowił podstawy prawnej zapadłych w sprawie skarżącego i wskazanych wyżej orzeczeń sądowych • brak związku treściowego pomiędzy kwestionowanymi przepisami a zapadłymi orzeczeniami • milczenie sądu nie może świadczyć o stosowaniu przepisów w danej, konkretnej sprawie
Skład orzekający
Stanisław Rymar
przewodniczący
Zbigniew Cieślak
członek
Mirosław Granat
członek
Wojciech Hermeliński
członek
Andrzej Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie formalnych wymogów dopuszczalności skargi konstytucyjnej, w szczególności wymogu związku między zaskarżonym przepisem a ostatecznym orzeczeniem sądu lub organu administracji publicznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wyłącznie kwestii formalnych dopuszczalności skargi konstytucyjnej, a nie merytorycznej oceny zgodności przepisów k.p.k. z Konstytucją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu karnym, takich jak prawo do obrony i udział w posiedzeniach sądowych. Choć ostatecznie umorzono postępowanie z przyczyn formalnych, dyskusja prawna i zdanie odrębne sędziego Hermelińskiego nadają jej pewną wartość dla prawników procesowych.
“Trybunał Konstytucyjny: Skarga konstytucyjna niedopuszczalna z powodu braku związku z orzeczeniem sądu.”
Zdanie odrębne
Wojciech Hermeliński
Sędzia Hermeliński zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że zarzut niekonstytucyjności art. 464 § 1 k.p.k. powinien zostać poddany merytorycznemu badaniu. Kwestionował stanowisko większości co do braku związku między przepisem a orzeczeniem sądu, wskazując, że art. 464 § 1 k.p.k. stanowił procesową podstawę rozstrzygnięcia zażalenia, a jego niepowołanie przez sąd było uzasadnione tym, że nie przewidywał on udziału skarżącego. Podkreślił, że orzecznictwo TK dopuszcza kwestionowanie przepisów, które nie są wprost powołane w sentencji lub uzasadnieniu, jeśli stanowią one podstawę rozumowania sądu lub są niezbędne do zastosowania prawa.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.