Orzeczenie · 2018-04-18

SK 15/16

Sąd

Trybunał Konstytucyjny

Data

2018-04-18

tkinnepostępowanie cywilneWysokakonstytucyjny

referendarz sądowyklauzula wykonalnościbankowy tytuł egzekucyjnyprawo bankowekodeks postępowania cywilnegoprawo do sądukontrola konstytucyjnaTrybunał Konstytucyjnyegzekucja

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Skarga konstytucyjna została wniesiona przez S.G., który kwestionował zgodność art. 767³a i art. 781 § 1¹ ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (KPC) z Konstytucją RP. Przepisy te dotyczyły możliwości nadawania przez referendarzy sądowych klauzuli wykonalności bankowym tytułom egzekucyjnym oraz trybu zaskarżania tych postanowień. Skarżący, będący przedsiębiorcą i dłużnikiem banku, argumentował, że taki mechanizm prowadzi do egzekucji bez merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd, naruszając jego prawa konstytucyjne, w tym prawo do sądu (art. 45 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny, analizując sprawę, stwierdził, że problem konstytucyjny podniesiony przez skarżącego został już w dużej mierze rozstrzygnięty w wyroku Trybunału z dnia 14 kwietnia 2015 r. (sygn. P 45/12). W tamtym wyroku Trybunał uznał przepisy Prawa bankowego (art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1) za niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji, ponieważ umożliwiały bankom wystawianie tytułów egzekucyjnych bez merytorycznej oceny sądu. Choć wyrok ten odroczył utratę mocy obowiązującej przepisów, a następnie ustawodawca uchylił te przepisy, Trybunał uznał, że obecna skarga zmierza do podważenia skutków prawnych tytułów wykonawczych wydanych na podstawie tych przepisów w okresie ich obowiązywania. Trybunał umorzył postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, ponieważ akt normatywny w zakwestionowanym zakresie (tj. możliwość nadawania klauzuli wykonalności bankowym tytułom egzekucyjnym przez referendarzy) utracił moc obowiązującą w wyniku uchylenia przepisów Prawa bankowego. Ponadto, Trybunał uznał, że wydanie orzeczenia nie jest konieczne dla ochrony praw skarżącego, gdyż jego sytuacja prawna opiera się na normie intertemporalnej (art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej Prawo bankowe), która nie była przedmiotem kontroli.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Umorzenie postępowania przez TK z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia problemu konstytucyjnego i utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, w której problem prawny został już rozstrzygnięty przez TK i nastąpiła zmiana stanu prawnego.

Zagadnienia prawne (1)

Czy przepisy KPC (art. 767³a i art. 781 § 1¹) umożliwiające referendarzowi sądowemu nadanie klauzuli wykonalności bankowym tytułom egzekucyjnym oraz ograniczające kontrolę instancyjną tych postanowień, są zgodne z Konstytucją RP (w szczególności z art. 2, 7, 31 ust. 3, 32 ust. 1, 45, 76, 77 ust. 2, 175 ust. 1, 176 ust. 1, 177, 178 ust. 1, 179, 180)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Postępowanie zostało umorzone, ponieważ problem konstytucyjny został już rozstrzygnięty w wyroku TK sygn. P 45/12, a zakwestionowane przepisy w tym zakresie utraciły moc obowiązującą.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że problem konstytucyjny dotyczący nadawania klauzuli wykonalności bankowym tytułom egzekucyjnym przez referendarzy został już rozstrzygnięty w wyroku sygn. P 45/12, który stwierdził niezgodność przepisów Prawa bankowego z Konstytucją. Ponadto, przepisy KPC w zakwestionowanym zakresie utraciły moc obowiązującą. W związku z tym, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy o TK, postępowanie podlega umorzeniu, a wydanie orzeczenia nie jest konieczne dla ochrony praw skarżącego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Umorzenie postępowania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
S.G.	osoba_fizyczna	skarżący
Bank	instytucja	wierzyciel

Przepisy (23)

Główne

k.p.c. art. 767³a

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis stwierdzający, że wniesienie środka zaskarżenia nie powoduje dewolutywności ani suspensywności, gdy postanowienie referendarza sądowego uzyskuje klauzulę wykonalności, nobilituje orzeczenie referendarza do mocy orzeczenia sądu pierwszej instancji, a sąd rejonowy do roli sądu drugiej instancji orzekającego o utrzymaniu w mocy albo zmianie wykonalnego już postanowienia.

k.p.c. art. 781 § § 1¹

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis stanowiący, że klauzulę wykonalności może nadać referendarz sądowy, a nadto, że referendarz sądowy może nadać klauzulę wykonalności orzeczeniu wydanemu przez referendarza sądowego, a nie tylko tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu.

uotpTK art. 59 § ust. 1 pkt 2 i 4

Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Podstawa do umorzenia postępowania.

u.p.w. art. 11 § ust. 3

Ustawa z dnia 13 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego

Bankowy tytuł egzekucyjny, któremu nadano klauzulę wykonalności na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowuje moc tytułu wykonawczego także po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

ustawa zmieniająca art. 1 § pkt 4

Ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe

Uchylenie art. 96-98 Prawa bankowego.

Pomocnicze

Konstytucja art. 2