K 21/24Umorzenie postępowania trybunału konstytucyjnego ustawa zabytki
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do Trybunału Konstytucyjnego dotyczył zbadania zgodności z Konstytucją ustawy z dnia 12 kwietnia 2024 r. zmieniającej przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Prezydent zarzucił naruszenie art. 4, 7, 104 ust. 1, 106 oraz 96 ust. 1 Konstytucji, wskazując na nieprawidłowości w procesie legislacyjnym, w szczególności na bezprawną odmowę dopuszczenia do prac sejmowych posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika. Wnioskodawca argumentował, że pozbawienie posłów możliwości wykonywania mandatu wpływa na konstytucyjność uchwalonej ustawy. Trybunał Konstytucyjny, zgodnie ze swoim orzecznictwem, zobowiązany jest badać przesłanki umorzenia postępowania na każdym etapie. W analizowanej sprawie Trybunał ustalił, że ustawa z dnia 12 kwietnia 2024 r. utraciła moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia, co nastąpiło w wyniku uchwalenia późniejszej ustawy zmieniającej (z 4 kwietnia 2025 r.), która w sposób odmienny uregulowała materię, skutecznie uchylając tym samym poprzednią regulację. Zgodnie z zasadą lex posterior derogat legi priori oraz utrwalonym orzecznictwem Trybunału, utrata mocy obowiązującej przepisu stanowi obligatoryjną przesłankę umorzenia postępowania. Ponieważ nie zachodziły okoliczności uzasadniające ocenę nieobowiązującego przepisu, Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny w przypadku utraty mocy obowiązującej przez zaskarżony przepis.
Dotyczy specyficznej sytuacji utraty mocy obowiązującej przepisu w toku postępowania przed TK.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ustawa uchwalona w procesie legislacyjnym, w którym doszło do naruszenia praw poselskich (np. poprzez niedopuszczenie do prac sejmowych), może być uznana za zgodną z Konstytucją?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli naruszenie to wpływa na konstytucyjność procesu uchwalania ustawy.
Uzasadnienie
Trybunał badał zgodność procesu legislacyjnego z Konstytucją, ale ostatecznie umorzył postępowanie z powodu utraty mocy obowiązującej przez zaskarżoną ustawę.
Czy utrata mocy obowiązującej przez zaskarżony przepis przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny stanowi przesłankę do umorzenia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Uzasadnienie
Trybunał konsekwentnie orzeka, że jeśli przepis utracił moc obowiązującą (np. przez uchylenie lub nadanie nowego brzmienia), postępowanie w sprawie jego konstytucyjności powinno zostać umorzone, chyba że wydanie orzeczenia jest konieczne dla ochrony praw i wolności konstytucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | Wnioskodawca |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik postępowania (nie zgłosił udziału) |
Przepisy (12)
Główne
u.o.t.p.TK art. 59 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa przesłanki umorzenia postępowania, w tym utratę mocy obowiązującej przepisu.
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2024 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Ustawa zaskarżona we wniosku, która utraciła moc obowiązującą.
Pomocnicze
Konstytucja art. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władza zwierzchnia należy do Narodu, który sprawuje ją przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio.
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja art. 104 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Posłowie są przedstawicielami Narodu i nie wiążą ich instrukcje wyborców.
Konstytucja art. 106
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa określa warunki niezbędne do skutecznego wypełniania obowiązków poselskich oraz ochronę praw wynikających ze sprawowania mandatu.
Konstytucja art. 96 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sejm składa się z 460 posłów.
u.o.t.p.TK art. 47 § 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa wymogi formalne wniosku o kontrolę konstytucyjności.
u.o.t.p.TK art. 47 § 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa wymogi formalne uzasadnienia wniosku o kontrolę konstytucyjności.
u.o.t.p.TK art. 59 § 3
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Określa wyjątki od umorzenia postępowania, gdy orzeczenie jest konieczne dla ochrony praw i wolności.
Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 3
Przepis, którego wejście w życie było przedmiotem nowelizacji z 12 kwietnia 2024 r. i późniejszej ustawy z 4 kwietnia 2025 r.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 3
Ustawa, która poprzez odmienną regulację uchyliła ustawę z 12 kwietnia 2024 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaskarżona ustawa utraciła moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.
Godne uwagi sformułowania
Trybunał Konstytucyjny – w każdym stadium postępowania, aż do wydania orzeczenia kończącego postępowanie – zobowiązany jest kontrolować, czy w sprawie nie zaistniała przeszkoda procesowa skutkująca koniecznością umorzenia postępowania. • Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem trybunalskim, przepis obowiązuje, jeżeli na jego podstawie są lub mogą być podejmowane indywidualne decyzje stosowania prawa. • Przez przyjęcie odmiennej regulacji w przedmiotowym zakresie ustawa ta, w myśl reguły kolizyjnej następstwa czasowego lex posterior derogat legi priori, utraciła swą moc obowiązującą.
Skład orzekający
Jarosław Wyrembak
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Bartłomiej Sochański
członek
Bogdan Święczkowski
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny w przypadku utraty mocy obowiązującej przez zaskarżony przepis."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty mocy obowiązującej przepisu w toku postępowania przed TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w Trybunale Konstytucyjnym oraz kontrowersji politycznych związanych z procesem legislacyjnym, co może być interesujące dla prawników i obserwatorów życia publicznego.
“Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę o konstytucyjność ustawy, bo... straciła moc!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.