IV KK 541/25Wyłączenie sędziego kasacja kwestie ustrojowe
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDo Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy skazanego P.L. od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie, który zmieniał wyrok Sądu Rejonowego. Sprawa kasacyjna została zarejestrowana pod sygnaturą IV KK 541/25 i przydzielona sędziemu SN R.W. Skazany złożył wniosek o wyłączenie sędziego R.W., wskazując, że obrońca podniósł w kasacji zarzut nieważności postępowania ze względu na skład Sądu Okręgowego, a sędzia SN R.W. został powołany w podobny sposób. Sąd Najwyższy uznał wniosek za niezasadny. Przypomniano, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sąd podkreślił, że wątpliwość ta musi mieć charakter konkretny, realny, obiektywny i poddający się weryfikacji, a nie może opierać się jedynie na subiektywnym przekonaniu czy kwestiach ustrojowych. Sąd odwołał się do Konstytucji RP, wskazując, że powoływanie sędziów jest kompetencją Prezydenta RP, a tryb ten nie podlega kontroli sądowej. Analizowano orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące wadliwości procedur nominacyjnych, podkreślając, że nie skutkowały one podważaniem skuteczności powołań sędziowskich. Podobnie orzecznictwo TSUE i ETPCz nie podważyło statusu sędziów powołanych po 2017 roku. Sąd wskazał, że art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (nemo iudex in causa sua) dotyczy sytuacji, gdy sędzia jest stroną lub quasi-stroną w sprawie, a nie ogólnych kwestii ustrojowych. Wniosek skazanego opierał się na krytyce rozwiązań normatywnych dotyczących trybu powoływania sędziów, a nie na konkretnych okolicznościach faktycznych rzutujących na bezstronność sędziego R.W. w tej konkretnej sprawie. Dlatego wniosek nie został uwzględniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście kwestii ustrojowych i wadliwości procedur nominacyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w oparciu o zarzuty ustrojowe.
Zagadnienia prawne (1)
Czy kwestie ustrojowe związane z trybem powoływania sędziów, w tym potencjalne wadliwości procedury nominacyjnej, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznawania sprawy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwestie ustrojowe związane z trybem powoływania sędziów nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego. Wyłączenie wymaga istnienia konkretnych okoliczności faktycznych budzących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wyłączenie sędziego wymaga obiektywnych i konkretnych okoliczności faktycznych, a nie ogólnych zarzutów dotyczących procedury powoływania sędziów. Odwołał się do orzecznictwa konstytucyjnego i europejskiego, które nie podważa statusu sędziów powołanych w ramach obowiązujących procedur, nawet jeśli te procedury były kwestionowane. Podkreślono, że art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. dotyczy sytuacji, gdy sędzia jest stroną w sprawie, a nie ogólnych kwestii ustrojowych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.L. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wątpliwość ta musi mieć charakter konkretny, realny, obiektywny i poddający się zewnętrznej weryfikacji, a nie może opierać się na kwestiach ustrojowych.
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanka z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (nemo iudex in causa sua) dotyczy sytuacji, gdy sędzia jest stroną lub quasi-stroną w sprawie, a nie ogólnych kwestii ustrojowych związanych z trybem powoływania sędziów.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie są powoływani przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Kompetencja ta stanowi prezydencką prerogatywę i nie podlega kontroli sądowej.
Konstytucja RP art. 180
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancje nieusuwalności sędziego z chwilą powołania.
Dz.U. z 2018 r. poz. 3
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Reguluje procedurę powoływania sędziów na wniosek KRS.
Dz.U. z 2022 r., poz. 1259 art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Test niezawisłości sędziego SN, uwzględniający okoliczności powołania i postępowanie po powołaniu.
Dz.U. z 2022 r., poz. 1259 art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dopuszczalność badania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN na wniosek uprawnionego, jeśli może to doprowadzić do naruszenia standardu mającego wpływ na wynik sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyłączenie sędziego wymaga konkretnych okoliczności faktycznych budzących uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, a nie jedynie kwestii ustrojowych związanych z trybem powoływania. • Orzecznictwo TK, TSUE i ETPCz nie podważa statusu sędziów powołanych w ramach obowiązujących procedur. • Art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. dotyczy sytuacji, gdy sędzia jest stroną w sprawie, a nie ogólnych kwestii ustrojowych. • Brak jest dowodów na bezpośredni wpływ procedury powołania sędziego na jego bezstronność w konkretnej sprawie.
Odrzucone argumenty
Sędzia R.W. powinien zostać wyłączony od rozpoznawania sprawy ze względu na wadliwość procedury powoływania sędziów, która dotyczy również składu Sądu Okręgowego rozpoznającego apelację.
Godne uwagi sformułowania
Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto, a nie in abstracto. • Nie może więc stanowić jedynie subiektywnego przekonania określonej osoby, lecz winna być konkretna, realna, obiektywna i poddająca się zewnętrznej weryfikacji. • Żaden sąd (...) nie dysponuje, w świetle norm konstytucyjnych, kompetencją do weryfikacji pozycji ustrojowej sędziego, czy szerzej - jakiejkolwiek w nią ingerencji, poza trybem szczególnym, który wynika z samej Konstytucji. • Instytucja określona w art. 41 § 1 k.p.k. nie stanowi bowiem narzędzia kontroli procesu powołania na stanowisko sędziego.
Skład orzekający
Stanisław Stankiewicz
przewodniczący
R.W.
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w kontekście kwestii ustrojowych i wadliwości procedur nominacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w oparciu o zarzuty ustrojowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i praworządności w kontekście reform wymiaru sprawiedliwości, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.
“Czy wadliwe powołanie sędziego automatycznie dyskwalifikuje go do orzekania? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.