Orzeczenie · 2015-05-06

IV KK 33/15

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2015-05-06
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuŚrednianajwyższy
naruszenie BHPodpowiedzialność pracodawcyniebezpieczeństwoobraza przepisówSąd Najwyższykasacjakodeks karnykodeks postępowania karnego

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w N., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w L. uniewinniający oskarżonego C. S. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 220 § 1 k.k. (naruszenie przepisów BHP). Oskarżony był odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy w swoim zakładzie. Zarzucono mu m.in. niezapewnienie instruktażu wstępnego uczniowi Ł. F., dopuszczenie do użytkowania uszkodzonej drabiny oraz stworzenie sytuacji narażającej ucznia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Sąd Rejonowy uniewinnił oskarżonego od tego czynu, uznając, że zagrożenie miało charakter pośredni i dopiero dodatkowe zdarzenie (upadek innej osoby wraz z prowizorycznym podestem) stworzyło bezpośrednie niebezpieczeństwo, za które oskarżony nie ponosił odpowiedzialności. Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Prokurator w kasacji zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, twierdząc, że sądy zaakceptowały wewnętrznie sprzeczne ustalenia faktyczne. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że zarzuty prokuratora opierają się na błędnym założeniu o sprzeczności ustaleń. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sądy prawidłowo oceniły, iż oskarżony nie naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo, a ewentualne zagrożenie miało charakter pośredni lub powstało na skutek niezależnych zdarzeń. Sąd Najwyższy zwrócił jednak uwagę na potencjalne wątpliwości co do prawidłowości zastosowania prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji w odniesieniu do oceny bezpośredniego niebezpieczeństwa, co mogło być przedmiotem rozpoznania w apelacji, ale nie stanowiło podstawy do uwzględnienia kasacji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia 'bezpośredniego niebezpieczeństwa' w kontekście przepisów BHP (art. 220 k.k.) oraz narażenia na niebezpieczeństwo (art. 160 k.k.), a także zasady rozpoznawania sprawy przez sąd odwoławczy w postępowaniu kasacyjnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów karnych. Wartość praktyczna głównie dla prawników procesowych i karnistów.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sąd odwoławczy rażąco naruszył przepisy postępowania, akceptując wewnętrznie sprzeczne ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji dotyczące narażenia pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy nie naruszył przepisów postępowania, a ustalenia sądów obu instancji nie były wewnętrznie sprzeczne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sądy obu instancji prawidłowo oceniły, iż oskarżony nie naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Zagrożenie miało charakter pośredni lub powstało na skutek niezależnych zdarzeń, a nie bezpośrednio w wyniku działania oskarżonego.

Czy sąd odwoławczy miał obowiązek zastosować art. 440 k.p.k. (orzekanie poza granicami apelacji w przypadku rażącej niesprawiedliwości) mimo braku takiego zarzutu w apelacji prokuratora?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd odwoławczy nie miał takiego obowiązku, ponieważ nie wystąpiły przesłanki rażącej niesprawiedliwości, a zarzuty kasacji dotyczące naruszenia art. 440 k.p.k. były bezzasadne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 440 k.p.k. daje sądowi odwoławczemu jedynie możliwość, a nie obowiązek, orzekania poza granicami zaskarżenia w przypadku rażącej niesprawiedliwości. W tej sprawie nie stwierdzono rażącej niesprawiedliwości ani wewnętrznie sprzecznych ustaleń, które obligowałyby sąd odwoławczy do zastosowania tego przepisu.

Jak należy interpretować znamię 'bezpośredniego niebezpieczeństwa' w kontekście przestępstw z art. 220 § 1 k.k. i art. 160 § 1 k.k.?

Odpowiedź sądu

Bezpośrednie niebezpieczeństwo oznacza stan, w którym naruszenie dóbr prawnych jest nieuchronne bez dalszego dynamizowania sytuacji, a nie tylko zwiększenie ryzyka.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, analizując prawo materialne, wskazał, że bezpośrednie niebezpieczeństwo stanowi skutek przestępstw z art. 220 § 1 k.k. i art. 160 § 1 k.k. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że dopiero upadek prowizorycznego podestu stworzył bezpośrednie niebezpieczeństwo, podczas gdy utrata stabilności konstrukcji mogła już stanowić takie bezpośrednie zagrożenie.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
SkarPaństwo (wobec oddalenia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
C. S.osoba_fizycznaoskarżony
Ł. F.osoba_fizycznapokrzywdzony
T. D.osoba_fizycznaświadkowie/inne osoby
Prokurator Prokuratury Generalnejorgan_państwowyinna strona

Przepisy (8)

Główne

k.k. art. 220 § § 1

Kodeks karny

Przepis penalizuje naruszenie przepisów BHP przez pracodawcę, skutkujące narażeniem pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Pomocnicze

k.k. art. 160 § § 1

Kodeks karny

Przepis penalizuje narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

k.p.k. art. 438 § pkt 3

Kodeks postępowania karnego

Względna przesłanka apelacyjna dotycząca błędu w ustaleniach faktycznych.

k.p.k. art. 433 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Obowiązek sądu odwoławczego rozpoznania sprawy w granicach środka odwoławczego.

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

Możliwość orzekania przez sąd odwoławczy poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów, jeżeli utrzymanie w mocy orzeczenia byłoby rażąco niesprawiedliwe.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.k. art. 523 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wniesienia kasacji z powodu rażącego naruszenia prawa.

k.p.k. art. 536

Kodeks postępowania karnego

Zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenia faktyczne sądów obu instancji nie były wewnętrznie sprzeczne. • Oskarżony nie naraził pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. • Zagrożenie miało charakter pośredni lub powstało na skutek niezależnych zdarzeń. • Nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 440 k.p.k. przez sąd odwoławczy.

Odrzucone argumenty

Sąd odwoławczy zaakceptował wewnętrznie sprzeczne ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji. • Sąd odwoławczy rażąco naruszył przepisy postępowania, w tym art. 440 k.p.k., nie orzekając poza granicami apelacji mimo rażącej niesprawiedliwości. • Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował znamię 'bezpośredniego niebezpieczeństwa'.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wyroku • wewnętrznie sprzeczne ustalenia faktyczne • rażąca niesprawiedliwość • bezpośrednie niebezpieczeństwo • pośrednie zagrożenie • włączenie się w dany układ zdarzeń elementu dodatkowego

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

przewodniczący

Michał Laskowski

członek

Mariusz Młoczkowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'bezpośredniego niebezpieczeństwa' w kontekście przepisów BHP (art. 220 k.k.) oraz narażenia na niebezpieczeństwo (art. 160 k.k.), a także zasady rozpoznawania sprawy przez sąd odwoławczy w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów karnych. Wartość praktyczna głównie dla prawników procesowych i karnistów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa pracy i odpowiedzialności pracodawcy, ale rozstrzygnięcie opiera się na szczegółowej analizie przepisów procesowych i materialnych, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.

Czy pracodawca odpowiada za wypadek, jeśli zagrożenie było 'pośrednie'? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst