IV KK 279/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego Marka Motuka od udziału w sprawie kasacyjnej o sygnaturze akt IV KK 279/23 został złożony przez obrońcę skazanego C. O. na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. Głównym argumentem obrony była wadliwość powołania sędziego do Sądu Najwyższego, wynikająca z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Obrońca podniósł, że takie powołanie rodzi niewzruszalne domniemanie braku bezstronności, zgodnie z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał go za zasadny. W uzasadnieniu podkreślono, że przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować szeroko, uwzględniając nie tylko obawy o stronniczość konkretnego sędziego, ale także konieczność zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, gwarantowanego przez Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE oraz EKPC. Sąd odwołał się do własnego orzecznictwa (m.in. V KO 37/22, I KZP 2/22) oraz wyroku ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, które wskazują na brak niezależności i bezstronności sędziów powołanych w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po 2017 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że wątpliwości co do bezstronności sędziego Motuka miały charakter instytucjonalny, a nie personalny, i były uzasadnione. Jedyną możliwością usunięcia tych wątpliwości i zapewnienia stronie postępowania sądu spełniającego wymogi konwencyjne i konstytucyjne było uwzględnienie wniosku i wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwość procedury nominacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 r.
Zagadnienia prawne (1)
Czy sędzia Sądu Najwyższego, którego powołanie nastąpiło w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po nowelizacji z 2017 r., może być uznany za niezależnego i bezstronnego w rozumieniu art. 41 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku sędziów powołanych w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po nowelizacji z 2017 r., zachodzi domniemanie braku niezależności i bezstronności, które uzasadnia ich wyłączenie od udziału w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo krajowe (własne uchwały i postanowienia) oraz międzynarodowe (ETPC, TSUE), stwierdził, że wadliwa procedura nominacyjna z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 r. skutkuje brakiem instytucjonalnych gwarancji niezależności i bezstronności sędziego. Wykładnia art. 41 k.p.k. powinna uwzględniać ten aspekt, zapewniając stronie dostęp do niezależnego sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. O. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca skazanego | inne | wnioskodawca |
| Sąd Najwyższy | instytucja | organ orzekający |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis należy interpretować szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego, uwzględniając konieczność zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, w tym sądową kontrolę standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez Konstytucję RP, Kartę Praw Podstawowych UE oraz EKPC.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do niezależnego i bezstronnego sądu.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., której przepisy ukształtowały skład KRS w sposób budzący wątpliwości co do niezależności i bezstronności.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nienależytej obsady sądu, która zachodzi również wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r.
k.p.k. art. 540 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa konwencyjnego, np. przez ETPC.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość procedury powołania sędziego do Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji KRS ukształtowanej po nowelizacji z 2017 r. • Instytucjonalny brak niezależności i bezstronności sędziego wynikający z wadliwej procedury nominacyjnej. • Konieczność zapewnienia stronie dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu zgodnie z Konstytucją RP, EKPC i Kartą Praw Podstawowych UE. • Orzecznictwo krajowe i międzynarodowe wskazujące na wadliwość procedury nominacyjnej i jej skutki dla bezstronności sędziego.
Godne uwagi sformułowania
aktualizuje się wynikające z jego wadliwego powołania domniemanie braku bezstronności, które w świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w piśmiennictwie, ma – zdaniem obrony – charakter niewzruszalny. • słuszne jest również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu. • nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. • wątpliwości co do bezstronności sędziego (...) sygnalizuje nie w aspekcie personalnym, ale w aspekcie instytucjonalnym • jedyną możliwością usunięcia wyżej omówionych, uzasadnionych wątpliwości natury konwencyjnej i konstytucyjnej
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący
Marek Motuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego ze względu na wadliwość procedury nominacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury nominacyjnej sędziów Sądu Najwyższego z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i praworządności, odwołując się do orzecznictwa krajowego i międzynarodowego, co czyni ją bardzo istotną dla prawników i obywateli.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego. Kluczowa decyzja w sprawie praworządności i niezależności sądownictwa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.