IV KA 715/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił powody odstąpienia od sporządzenia go na formularzu, wskazując na potrzebę zapewnienia czytelności i transparentności dla stron oraz realizacji prawa do obrony. Sąd odwoławczy uznał apelację za bezzasadną i podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, który zastosował tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjną. Sąd Rejonowy trafnie uznał art. 42 § 3 k.k. za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim obliguje sąd do orzekania dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w razie popełnienia określonego przestępstwa. Sąd Okręgowy zgodził się, że przepis ten narusza art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji, ponieważ ustawodawca przejął kompetencje władzy sądowniczej, uniemożliwiając sądowi dostosowanie sankcji do indywidualnych okoliczności czynu i sprawcy. Podkreślono, że nacisk na prewencję ogólną negatywną (odstraszanie) jest charakterystyczny dla państw niedemokratycznych. Sąd odrzucił argument prokuratora o braku mocy obowiązującej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z powodu nieopublikowania go, wskazując na 'pat konstytucyjny' i konieczność przejęcia kontroli przez sądy powszechne. W konsekwencji, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego, orzekając zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na 14 lat (łączny na 15 lat), uznając, że dożywotni zakaz nie byłby motywacyjny dla sprawcy. Koszty postępowania odwoławczego ponosi Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 42 § 3 k.k. w kontekście Konstytucji RP oraz dopuszczalność rozproszonej kontroli konstytucyjnej przez sądy powszechne.
Dotyczy konkretnego typu przestępstwa i środka karnego; orzeczenie TK nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Ustaw, co może wpływać na jego powszechną stosowalność.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 42 § 3 k.k., obligujący sąd do orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w określonych przypadkach, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 42 § 3 k.k. w zakresie, w jakim obliguje sąd do orzeczenia dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Przepis ten narusza prawo do sądu, ponieważ ustawodawca przejął kompetencje władzy sądowniczej, uniemożliwiając sądowi dostosowanie sankcji do indywidualnych okoliczności czynu i sprawcy, a także nadmiernie kładzie nacisk na prewencję ogólną negatywną.
Czy sąd powszechny może stosować tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjną w sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją nie zostało jeszcze opublikowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji 'patu konstytucyjnego' wynikającego z nieopublikowania orzeczenia TK, sądy powszechne mogą przejąć kontrolę konstytucyjną.
Uzasadnienie
Brak niezwłocznego ogłoszenia orzeczenia TK w Dzienniku Ustaw, wbrew art. 190 ust. 2 Konstytucji, tworzy sytuację, w której sądy powszechne muszą samodzielnie reagować na niezgodność prawa z Konstytucją.
Przepisy (7)
Główne
k.k. art. 42 § § 3
Kodeks karny
Przepis w obecnym brzmieniu jest niezgodny z Konstytucją RP, gdyż obliguje do orzekania dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, naruszając prawo do sądu i indywidualizację kary.
k.k. art. 178a § § 4
Kodeks karny
Przepis określający czyn zabroniony, za który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, które jest naruszane przez przepisy ograniczające swobodę orzekania przez sąd.
Konstytucja RP art. 42 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjne podstawy orzekania o środkach karnych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 636 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania odwoławczego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek niezwłocznego ogłaszania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
k.k. art. 53 § § 1
Kodeks karny
Zasady wymiaru kary, w tym uwzględnienie stopnia winy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 42 § 3 k.k. z Konstytucją RP z uwagi na naruszenie prawa do sądu i brak możliwości indywidualizacji kary. • Możliwość stosowania rozproszonej kontroli konstytucyjnej przez sądy powszechne w sytuacji nieopublikowania orzeczenia TK.
Odrzucone argumenty
Argument prokuratora o braku mocy obowiązującej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z powodu nieopublikowania go w Dzienniku Ustaw.
Godne uwagi sformułowania
Sąd wyjaśni powody odstąpienia od sporządzenia uzasadnienia na formularzu. • sporządzenie go w tej formie byłoby nieczytelne dla stron i nie zapewniłoby pełnej transparentności, a tym samym swobodnej realizacji prawa do obrony naruszając prawo stron do rzetelnego procesu. • Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjną • przepis art. 42 § 3 kk w zakresie, w jakim obliguje sąd do orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 ustawy – Kodeks karny , jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . • mamy do czynienia z 'patem konstytucyjnym' • nie byłoby motywacyjne dla sprawcy – nie mając szans na odzyskanie uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych nie pracowałby nad sobą
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 42 § 3 k.k. w kontekście Konstytucji RP oraz dopuszczalność rozproszonej kontroli konstytucyjnej przez sądy powszechne."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego typu przestępstwa i środka karnego; orzeczenie TK nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Ustaw, co może wpływać na jego powszechną stosowalność.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego związanego z prawem do sądu i niezależnością władzy sądowniczej, a także pokazuje praktyczne zastosowanie kontroli konstytucyjnej przez sądy powszechne.
“Sąd Okręgowy: Dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów niezgodny z Konstytucją? Jak sądy walczą z 'patem konstytucyjnym'.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.