IV KA 626/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację obrońcy oskarżonego P. M. od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w P., najpierw sprostował oczywistą omyłkę pisarską w nazwisku oskarżonego. Następnie, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, uniewinniając oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa z art. 284 § 2 kk. Uzasadnienie opierało się na stwierdzeniu, że sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy prawa materialnego. Kluczowe było ustalenie, że przestępstwo z art. 284 § 2 kk wymaga działania z zamiarem bezpośrednim, a sąd rejonowy, mimo niekwestionowanych ustaleń faktycznych co do strony podmiotowej, przyjął zamiar ewentualny. Sąd odwoławczy, związany zakazem reformationis in peius, nie mógł dokonać ustaleń na niekorzyść oskarżonego. Ponieważ opis czynu przypisanego oskarżonemu nie zawierał ustaleń faktycznych warunkujących przyjęcie innej kwalifikacji prawnej, sąd nie skorzystał z możliwości poprawienia błędnej kwalifikacji czynu na podstawie art. 455 kpk. Wobec wyczerpania możliwości dowodowych, ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd pierwszej instancji uznano za bezcelowe. Sąd zasądził również koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz obciążył Skarb Państwa kosztami procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa z art. 284 § 2 kk, w szczególności wymogu zamiaru bezpośredniego, oraz stosowanie zasady zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych ustaleń faktycznych sądu niższej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przestępstwo przywłaszczenia powierzonego mienia (art. 284 § 2 kk) może być popełnione z zamiarem ewentualnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przestępstwo z art. 284 § 2 kk wymaga działania sprawcy umyślnie z zamiarem bezpośrednim.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z judykaturą, przestępstwo przywłaszczenia powierzonego mienia nie może być popełnione z zamiarem ewentualnym. Brak możliwości popełnienia tego przestępstwa z zamiarem ewentualnym, w połączeniu z ustaleniami sądu niższej instancji wskazującymi na taki właśnie zamiar, skutkuje brakiem wyczerpania znamion czynu zabronionego.
Czy sąd odwoławczy, rozpoznając apelację wniesioną wyłącznie na korzyść oskarżonego, może dokonać ustaleń faktycznych w zakresie strony podmiotowej czynu, które byłyby niekorzystne dla oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy jest związany zasadą zakazu reformationis in peius (art. 434 § 1 kpk) i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść oskarżonego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że zasada zakazu reformationis in peius oznacza, iż sytuacja prawna oskarżonego w postępowaniu odwoławczym nie może ulec pogorszeniu. W związku z tym, nawet jeśli sąd odwoławczy dostrzegłby przesłanki do odmiennych ustaleń faktycznych w zakresie strony podmiotowej, nie był uprawniony do ich poczynienia, jeśli mogłyby one być niekorzystne dla oskarżonego.
Czy sąd odwoławczy może poprawić błędną kwalifikację prawną czynu na podstawie art. 455 kpk, jeśli opis czynu przypisanego oskarżonemu nie zawiera ustaleń faktycznych warunkujących przyjęcie innej kwalifikacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, poprawa kwalifikacji prawnej czynu na podstawie art. 455 kpk jest możliwa tylko wtedy, gdy czyn pozostaje tożsamy co do znamion z tym opisanym przez sąd niższej instancji, a ustalenia faktyczne zawarte są w opisie przypisanego czynu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że art. 455 kpk nie zezwala na dowolną zmianę kwalifikacji prawnej czynu. Może on być stosowany jedynie do poprawienia błędów w procesie subsumpcji, gdy czyn pozostaje tożsamy co do znamion z tym opisanym przez sąd niższej instancji, a ustalenia faktyczne są zawarte w opisie przypisanego czynu. W niniejszej sprawie opis czynu nie zawierał ustaleń faktycznych pozwalających na inną kwalifikację.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. M. | osoba_fizyczna | obrońca z urzędu |
| J. M. | osoba_fizyczna | Prokurator |
| (...) | spółka | pokrzywdzony |
| (...) | osoba_fizyczna | osoba wskazana przez oskarżonego |
Przepisy (14)
Główne
k.p.k. art. 105 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w zaskarżonym wyroku.
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakaz reformationis in peius – zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu odwoławczym, gdy apelacja została wniesiona wyłącznie na jego korzyść.
k.k. art. 284 § 2
Kodeks karny
Przestępstwo przywłaszczenia mienia powierzonego.
k.p.k. art. 632 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami procesu w przypadku orzeczenia uniewinniającego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
Możliwość poprawienia błędnej kwalifikacji prawnej czynu przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 443
Kodeks postępowania karnego
Zakaz orzekania surowszego niż uchylone w przypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdy orzeczenie nie było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 2 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada prawdy materialnej – wymóg opierania rozstrzygnięć na zgodnych z prawdą ustaleniach faktycznych.
k.p.k. art. 5 § 1
Kodeks postępowania karnego
Domniemanie niewinności.
k.p.k. art. 5 § 2
Kodeks postępowania karnego
Rozstrzyganie nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego.
k.k. art. 284 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo przywłaszczenia.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 17 ust. 2 pkt 4
Podstawa do zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 ust. 3
Podstawa do zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 2 pkt 1
Podstawa do zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
k.p.k. art. 634
Kodeks postępowania karnego
Obciążenie Skarbu Państwa kosztami procesu w przypadku orzeczenia uniewinniającego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak możliwości popełnienia przestępstwa z art. 284 § 2 kk z zamiarem ewentualnym. • Naruszenie zasady zakazu reformationis in peius przez sąd pierwszej instancji w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących zamiaru. • Brak możliwości poprawienia kwalifikacji prawnej czynu na podstawie art. 455 kpk z uwagi na brak odpowiednich ustaleń faktycznych w opisie czynu.
Odrzucone argumenty
Argumenty prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego o bezzasadności apelacji i utrzymaniu wyroku w mocy.
Godne uwagi sformułowania
Nie można popełnić omawianego przestępstwa z zamiarem ewentualnym. • Sąd odwoławczy związany był regułą ustanowioną w przepisie art. 434 § 1 kpk – zakaz reformationis in peius – i nie mógł wydać orzeczenia na niekorzyść oskarżonego. • Istotą unormowania art. 455 kpk nie jest zezwolenie na dowolną zmianę kwalifikacji prawnej czynu, pod warunkiem że nie znajdzie to równocześnie wyrazu w odmiennym opisie przypisanego czynu, lecz zezwolenie jedynie na poprawienie błędów zaistniałych w procesie subsumcji.
Skład orzekający
Małgorzata Ziołecka
przewodniczący
Ewa Taberska
sędzia
Hanna Bartkowiak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa z art. 284 § 2 kk, w szczególności wymogu zamiaru bezpośredniego, oraz stosowanie zasady zakazu reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych ustaleń faktycznych sądu niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne określenie zamiaru sprawcy w kontekście przestępstw przeciwko mieniu i jak zasady procesowe chronią oskarżonego przed niekorzystnymi zmianami orzeczenia w postępowaniu odwoławczym.
“Czy można trafić do więzienia za przywłaszczenie, jeśli nie miało się zamiaru bezpośredniego? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.