IV CZ 173/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanych na wyrok Sądu Okręgowego w E. z dnia 17 października 2012 r., którym uchylono wyrok Sądu Rejonowego w O. z dnia 20 czerwca 2012 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Pozwani zarzucili naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez niezasadne uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, art. 351 § 1 k.p.c. poprzez uchylenie wyroku, gdy mógł być uzupełniony, oraz art. 384 k.p.c. przez uchylenie wyroku na ich niekorzyść (zasada reformationis in peius). Sąd Najwyższy przypomniał, że zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje w przypadku uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy nie bada istoty sprawy, lecz ocenia, czy sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy wskazał, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do przedmiotu sprawy, zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego, mimo że materiał dowodowy był kompletny, a sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie powinien był uchylać wyroku, a jedynie rozpoznać apelację merytorycznie lub uzupełnić wyrok. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uchylania wyroków przez sądy drugiej instancji i zasady reformationis in peius.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeśli nie stwierdził nieważności postępowania, nierozpoznania istoty sprawy lub konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie może uchylić wyroku sądu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki określone w art. 386 § 2 i § 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kompetencja do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest nadużywana przez sądy drugiej instancji. Powinna ona być stosowana tylko w ściśle określonych przypadkach, takich jak nieważność postępowania, nierozpoznanie istoty sprawy lub konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W pozostałych przypadkach sąd drugiej instancji powinien rozpoznać sprawę merytorycznie lub wydać wyrok reformatoryjny.
Czy uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji na niekorzyść apelującego narusza zasadę reformationis in peius?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sąd drugiej instancji, akceptując podstawę faktyczną i prawną, uchyla wyrok, wskazując sądowi pierwszej instancji, jak ma orzec, a rozstrzygnięcie to jest mniej korzystne dla apelującego niż orzeczenie sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że orzeczenie kasatoryjne nie może naruszać zasady reformationis in peius. Dzieje się tak, gdy sąd drugiej instancji uchyla wyrok, wskazując sądowi pierwszej instancji, jak ma orzec, a rozstrzygnięcie to jest mniej korzystne dla apelującego niż orzeczenie sądu pierwszej instancji.
Kiedy dochodzi do nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do przedmiotu sprawy, zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał jednolite orzecznictwo, zgodnie z którym nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd pierwszej instancji nie rozpoznał materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, np. przez bezpodstawne przyjęcie braku legitymacji procesowej, przedawnienia roszczenia lub istnienia przesłanki unicestwiającej roszczenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.G. | osoba_fizyczna | powódka |
| P.G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. G. | osoba_fizyczna | współpozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić w razie stwierdzenia nieważności postępowania, nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, lub gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
k.p.c. art. 3941 § § 11
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego w przedmiocie uchylenia zaskarżonego postanowienia.
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego w przedmiocie uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący uzupełnienia wyroku, który nie został zastosowany w sprawie.
k.p.c. art. 384
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada zakazująca reformationis in peius (zmiany na niekorzyść).
k.c. art. 898 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego.
k.c. art. 407
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zwrotu przedmiotu darowizny w przypadku wejścia do majątku wspólnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji niezasadnie uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, naruszając art. 386 § 4 k.p.c. • Uchylenie wyroku nastąpiło z naruszeniem zasady reformationis in peius (art. 384 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
kompetencja do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest nadużywana przez sądy drugiej instancji • do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy • prawidłowo wydane orzeczenie kasatoryjne nie może naruszać zakazu reformationis in peius
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Marta Romańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchylania wyroków przez sądy drugiej instancji i zasady reformationis in peius."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące granic kognicji sądów odwoławczych i zasady zakazu reformationis in peius, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Sąd Najwyższy: Kiedy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok? Kluczowe zasady postępowania cywilnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.