IV CSK 772/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zwrotu nienależnego świadczenia, gdzie powód przekazał pozwanej znaczne środki pieniężne w latach 2006-2007, mające na celu pomoc w nabyciu nieruchomości i zorganizowaniu wspólnego centrum życiowego, z perspektywą przyszłego małżeństwa. Cel ten nie został osiągnięty z powodu sprzeciwu pozwanej na wspólne zamieszkanie, mimo że powód uregulował swoje sprawy osobiste. Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanej na rzecz powoda dalszą kwotę 181 500 zł, uznając świadczenie za nienależne z powodu nieosiągnięcia zamierzonego celu, co uzasadniało zwrot na podstawie art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanej, która zarzucała m.in. błędną wykładnię i zastosowanie art. 410 § 2 k.c. oraz art. 411 pkt 1 k.c. Sąd Najwyższy potwierdził, że cel świadczenia, objęty porozumieniem stron, nie został zrealizowany, a pozwana nie wykazała okoliczności wyłączających obowiązek zwrotu, takich jak świadomość braku obowiązku świadczenia bez zastrzeżenia zwrotu. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Konstytucji, uznając, że dochodzenie zwrotu świadczenia nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ani ochroną rodziny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 410 § 2 k.c.) w kontekście związków nieformalnych i nieosiągnięcia zamierzonego celu świadczenia.
Dotyczy sytuacji, gdy cel świadczenia był jasno określony i związany z przyszłym zobowiązaniem, a nie stanowił wykonania nieważnej czynności prawnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie przekazane w celu nawiązania nieformalnego związku i wspólnego zamieszkania, które nie doszło do skutku, jest nienależnym świadczeniem podlegającym zwrotowi na podstawie art. 410 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie jest nienależne, jeśli jego cel nie został osiągnięty, a odbiorca nie wykazał przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że jeśli cel świadczenia, objęty porozumieniem stron, nie został zrealizowany z powodu niewykonania zobowiązania przez odbiorcę, świadczenie jest nienależne i podlega zwrotowi na podstawie art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c.
Czy wiedza świadczącego o braku obowiązku świadczenia, o której mowa w art. 411 pkt 1 k.c., wyłącza roszczenie o zwrot świadczenia w sytuacji, gdy cel świadczenia nie został osiągnięty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 411 pkt 1 k.c. wyłącza roszczenie o zwrot świadczenia, gdy świadczący wiedział, że nie jest zobowiązany, chyba że świadczenie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu lub w celu uniknięcia przymusu. W przypadku świadczenia w celu osiągnięcia przyszłego zobowiązania, które nie nastąpiło, nie stosuje się tego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że świadczenie powoda było podyktowane oczekiwaniem na ziszczenie się zamierzonego celu, a nie świadomością braku obowiązku. Dlatego art. 411 pkt 1 k.c. nie miał zastosowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. T. | osoba_fizyczna | powód |
| I. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu bezpodstawnie uzyskanej korzyści.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Określenie sytuacji, z którymi połączony został obowiązek zwrotu otrzymanego świadczenia, w tym nieosiągnięcie zamierzonego celu świadczenia.
k.p.c. art. 3983 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub zastosowanie.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Przypadek wyłączający roszczenie o zwrot świadczenia, gdy świadczący wiedział, że nie jest zobowiązany, chyba że świadczenie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego.
k.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek osobistego pożycia małżonków.
k.r.o. art. 36
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona rodziny przez Rzeczpospolitą Polską.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel świadczenia nie został osiągnięty z powodu sprzeciwu pozwanej na wspólne zamieszkanie. • Świadczenie powoda było nienależne na podstawie art. 410 § 2 k.c. • Pozwana nie wykazała przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu świadczenia na podstawie art. 411 k.c.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 411 pkt 1 w zw. z art. 410 § 2 k.c. przez błędną wykładnię i zastosowanie. • Niezastosowanie art. 23 w zw. z art. 36 k.r.o. • Obraza art. 18 Konstytucji RP przez przyznanie powodowi świadczenia sprzecznego z ochroną rodziny. • Niezastosowanie art. 58 § 2 k.c. i art. 5 k.c.
Godne uwagi sformułowania
świadczący daremnie zmierza do skłonienia odbiorcy do niewymuszonego zachowania, do którego ten nie może bądź nie chce się prawnie zobowiązać • nieosiągnięcie zamierzonego celu, ponieważ nie ziściło się zobowiązanie przyjmującego świadczenie • oświadczenie woli spełniającego świadczenie, wskazujące na cel tego świadczenia w postaci zobowiązania, które powinno powstać, nazywane jest w doktrynie „skłanianiem” odbiorcy do „niewymuszonego zachowania”
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Bogumiła Ustjanicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 410 § 2 k.c.) w kontekście związków nieformalnych i nieosiągnięcia zamierzonego celu świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy cel świadczenia był jasno określony i związany z przyszłym zobowiązaniem, a nie stanowił wykonania nieważnej czynności prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy rozliczeń finansowych w związkach nieformalnych i pokazuje, jak prawo cywilne może regulować sytuacje, które nie są objęte formalnymi umowami, co jest interesujące dla szerszego grona odbiorców.
“Czy pieniądze dane ukochanej osobie na wspólny dom można odzyskać, gdy związek się nie uda?”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
zapłata: 100 000 PLN
zapłata: 181 500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.