Orzeczenie · 2020-03-12

IV CSK 568/18Bank przelew pełnomocnictwo rachunek bankowy szkoda

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2020-03-12

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

rachunek bankowypełnomocnictwoprzelewodpowiedzialność bankunienależyte wykonanie umowyzwrotny przelewkarta wzorów podpisówumowa rachunku bankowegoSąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia powódki M. P. Ł. wobec Banku B. S.A. o zapłatę 75 001 zł, wynikającego z rzekomo nienależytego wykonania umowy o prowadzenie rachunku bankowego. Powódka twierdziła, że bank dokonał zwrotnego przelewu 750 000 zł z jej rachunku na rachunek firmy jej męża, D. Ł., bez jej wiedzy i zgody, co pozbawiło ją środków. Sąd Okręgowy w G. oddalił powództwo, uznając, że powódka nie posiadała skutecznego pełnomocnictwa do dysponowania rachunkiem męża, a jej czynność polegająca na przelewie była nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny w (…) zmienił ten wyrok, zasądzając dochodzoną kwotę na rzecz powódki, uznając ją za wierzyciela banku i kwestionując prawo banku do dokonania zwrotnego przelewu. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną banku, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego było ustalenie, czy powódka była skutecznie umocowana do zlecenia przelewu z rachunku firmy męża. Sąd Najwyższy uznał, że powódka nie była umocowana do dysponowania środkami na rachunku prowadzonym na podstawie umowy z dnia 1 kwietnia 2014 r., ponieważ karta wzorów podpisów załączona do wcześniejszej umowy z dnia 28 maja 2007 r. nie mogła być podstawą umocowania do rachunku prowadzonego na podstawie nowej umowy, która rozwiązała poprzednią. Wobec braku ważnego umocowania, zlecenie przelewu było nieważne, a tym samym powódka nie nabyła wierzytelności wobec banku i nie poniosła szkody w wyniku zwrotnego przelewu dokonanego przez bank. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja zasad umocowania pełnomocnika do rachunku bankowego, skutków zleceń przelewów dokonanych przez osoby nieuprawnione, odpowiedzialności banku oraz możliwości korygowania wpisów na rachunkach bankowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z umowami rachunków bankowych i kartami wzorów podpisów. Konieczność analizy konkretnych umów i regulaminów bankowych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy powódka, działając jako pełnomocnik męża, była skutecznie umocowana do zlecenia przelewu z rachunku firmy męża prowadzonego na podstawie umowy z dnia 1 kwietnia 2014 r., jeśli jej umocowanie wynikało z karty wzorów podpisów załączonej do wcześniejszej umowy z dnia 28 maja 2007 r., która została rozwiązana?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, powódka nie była skutecznie umocowana do zlecenia przelewu z rachunku prowadzonego na podstawie umowy z dnia 1 kwietnia 2014 r.

Uzasadnienie

Karta wzorów podpisów załączona do umowy z dnia 28 maja 2007 r. nie mogła stanowić podstawy umocowania do dysponowania rachunkiem prowadzonym na podstawie umowy z dnia 1 kwietnia 2014 r., ponieważ umowa z dnia 28 maja 2007 r. została rozwiązana z chwilą podpisania nowej umowy, a do nowej umowy załączono nową kartę wzorów podpisów.

Czy bank ponosi odpowiedzialność kontraktową wobec posiadacza rachunku za dokonanie zwrotnego przelewu środków, jeśli zlecenie przelewu pochodziło od osoby nieposiadającej ważnego umocowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie ponosi odpowiedzialności kontraktowej wobec posiadacza rachunku za dokonanie zwrotnego przelewu, jeśli zlecenie przelewu było nieważne z powodu braku umocowania osoby zlecającej, a zwrotny przelew przywraca stan zgodny z prawem.

Uzasadnienie

Jeśli zlecenie przelewu pochodzi od osoby nieuprawnionej, to wpis na rachunku bankowym beneficjenta nie tworzy wierzytelności wobec banku. W takiej sytuacji bank może dokonać korekty wpisów („storna”), a zwrotny przelew nie narusza praw beneficjenta, który nie nabył wierzytelności.

Czy wpis na rachunku bankowym, dokonany na podstawie nieważnego zlecenia przelewu, tworzy wierzytelność posiadacza rachunku wobec banku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wpis na rachunku bankowym dokonany na podstawie nieważnego zlecenia przelewu nie tworzy wierzytelności posiadacza rachunku wobec banku.

Uzasadnienie

Wpis na rachunku bankowym musi mieć podstawę w zleceniu pochodzącym od uprawnionego podmiotu. Obciążenie rachunku bez takiego polecenia lub na podstawie nieważnego zlecenia nie odzwierciedla rzeczywistej wysokości wierzytelności posiadacza wobec banku.

Czy powódka poniosła szkodę w wyniku zwrotnego przelewu kwoty 750 000 zł z jej rachunku na rachunek firmy męża, jeśli nie posiadała wierzytelności wobec banku o wypłatę tej kwoty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, powódka nie poniosła szkody, ponieważ nie posiadała wierzytelności wobec banku o wypłatę środków, które zostały przelane na jej rachunek w wykonaniu nieważnego zlecenia przelewu.

Uzasadnienie

Skoro powódka nie nabyła wierzytelności wobec banku z tytułu przelewu, którego nie była uprawniona zlecić, to zwrotny przelew tej kwoty nie mógł wyrządzić jej szkody ani z tytułu nienależytego wykonania umowy, ani z tytułu czynu niedozwolonego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

B. Spółka Akcyjna w W.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. P.	osoba_fizyczna	powódka
B. Spółka Akcyjna w W.	spółka	pozwana
D. Ł.	osoba_fizyczna	interwenient uboczny po stronie pozwanej

Przepisy (20)

Główne

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność kontraktowa za nienależyte wykonanie zobowiązania.

Pomocnicze

k.c. art. 725

Kodeks cywilny

Rachunek bankowy pełni funkcje gromadzenia środków i zlecania rozliczeń.

k.c. art. 415

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności deliktowej.

k.c. art. 430

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność za czyny podwładnych.

k.c. art. 95 § § 1

Kodeks cywilny

Zakres umocowania pełnomocnika.

k.c. art. 96

Kodeks cywilny

Czynność prawna jako czynność pełnomocnika.

k.c. art. 104 § zdanie pierwsze

Kodeks cywilny

Czynność prawna dokonana przez pełnomocnika bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu.

k.c. art. 103 § § 2

Kodeks cywilny

Potwierdzenie czynności prawnej przez mocodawcę.

k.c. art. 58 § § 2

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.

u.u.p. art. 46 § § 1

Ustawa o usługach płatniczych

Dotyczy zwrotu błędnie wykonanego przelewu.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Zakaz nadużywania prawa podmiotowego.

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady oceny dowodów.

k.c. art. 361 § § 2

Kodeks cywilny

Zakres odszkodowania.

k.c. art. 101 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna jako czynność pełnomocnika.

u.o.r. art. 25

Ustawa o rachunkowości

Dotyczy prowadzenia ksiąg rachunkowych.

k.c. art. 104 § zdanie drugie

Kodeks cywilny

Czynność prawna dokonana przez pełnomocnika bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu.

k.c. art. 103 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna dokonana przez pełnomocnika bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu.

k.p.c. art. 398 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

Uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powódka nie była umocowana do zlecenia przelewu z rachunku firmy męża. • Zlecenie przelewu było nieważne z powodu braku umocowania. • Bank miał prawo dokonać zwrotnego przelewu. • Powódka nie poniosła szkody, ponieważ nie nabyła wierzytelności wobec banku.

Odrzucone argumenty

Powódka była skutecznie umocowana do zlecenia przelewu. • Bank nienależycie wykonał umowę, dokonując zwrotnego przelewu. • Powódka poniosła szkodę w wyniku działań banku.

Godne uwagi sformułowania

wpis dokonany przez bank na rachunku klienta sam w sobie nie jest oświadczenie woli i nie kreuje w sposób samoistny wierzytelności klienta wobec banku • obciążenie rachunku bankowego bez takiego polecenia powoduje, że wpis na rachunku bankowym nie odzwierciedla rzeczywistej wysokości wierzytelności posiadacza wobec banku • zlecenie przelewu pochodzącego od osoby, która nie była umocowana do dokonania zlecenia, rachunek bankowy posiadacza zostanie - w drodze wpisu - obciążony kwotą przelewu [...] po stronie tej innej osoby nie powstanie wierzytelność do banku [...] ponieważ dokonany wpis nie miał podstawy prawnej • zlecenie przelewu [...] pochodzi od osoby uprawnionej, ale dokonane zostało bez przyczyny prawnej mającej podstawę w relacjach między posiadaczem, którego rachunek został obciążony (wpłacającym), a posiadaczem, którego rachunek został uznany (beneficjentem). Beneficjent uzyskuje wtedy wierzytelność w stosunku do swojego banku o wypłatę środków wpłaconych na jego rachunek i bez jego zlecenia bank nie może zwrócić wpłacającemu przekazanych środków.

Skład orzekający

Karol Weitz

przewodniczący-sprawozdawca

Anna Owczarek

członek

Agnieszka Piotrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad umocowania pełnomocnika do rachunku bankowego, skutków zleceń przelewów dokonanych przez osoby nieuprawnione, odpowiedzialności banku oraz możliwości korygowania wpisów na rachunkach bankowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z umowami rachunków bankowych i kartami wzorów podpisów. Konieczność analizy konkretnych umów i regulaminów bankowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność relacji między klientem a bankiem w kontekście przelewów i pełnomocnictw, a także znaczenie precyzyjnego uregulowania tych kwestii w umowach. Jest to przykład, jak błędy proceduralne lub brak jasności mogą prowadzić do długotrwałych sporów sądowych.

“Czy bank może cofnąć przelew z Twojego konta? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy masz prawo do pieniędzy.”

Dane finansowe

WPS: 75 001 PLN

zapłata: 75 001 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników