IV CK 376/05Uzgodnienie księgi wieczystej hipoteka bank
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka z ograniczoną odpowiedzialnością „L.” wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie hipoteki w kwocie 335 000 zł wpisanej na rzecz Banku. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając, że wpis hipoteki nie miał wystarczającej podstawy prawnej, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 21/01 oraz niezgodność kwoty hipoteki z umową. Sąd Okręgowy zmienił wyrok i oddalił powództwo, argumentując, że powód żądał wykreślenia hipoteki, ale nie wpisu dotyczącego odsetek, co oznaczałoby, że uwzględnienie powództwa nie doprowadziłoby do ujawnienia rzeczywistego stanu prawnego. Sąd Okręgowy powołał się na zasadę związania żądaniem pozwu (art. 321 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, uznał zarzut naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. za uzasadniony. Sąd Najwyższy podkreślił, że choć sąd jest związany żądaniem pozwu, nie jest bezwzględnie związany jego sformułowaniem. W przypadku niejasnego lub niewłaściwego sformułowania żądania, sąd może je zmodyfikować, o ile jest to zgodne z wolą powoda. W tej sprawie, mimo braku wyraźnego żądania wykreślenia odsetek, okoliczności faktyczne wskazywały, że wolą powódki było wykreślenie hipoteki wraz z odsetkami. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady związania żądaniem pozwu (art. 321 § 1 k.p.c.) w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w szczególności możliwość modyfikacji przez sąd niejasnego sformułowania żądania zgodnie z wolą strony.
Dotyczy specyfiki spraw o uzgodnienie treści księgi wieczystej i interpretacji żądania pozwu w kontekście art. 321 § 1 k.p.c.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd jest związany literalnym brzmieniem żądania pozwu w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy też może je modyfikować, jeśli jest ono niejasne, aby objąć wszystkie elementy wpisu, zgodne z wolą powoda?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd nie jest bezwzględnie związany literalnym sformułowaniem żądania pozwu. Jeśli jest ono niejasne lub niewłaściwe, sąd może je stosownie zmodyfikować, pod warunkiem, że uczyni to zgodnie z wolą powoda.
Uzasadnienie
Zasada związania żądaniem pozwu (art. 321 § 1 k.p.c.) nie oznacza sztywnego trzymania się sformułowania. W przypadku niejasności, sąd może dokonać modyfikacji, aby odzwierciedlić rzeczywistą wolę strony, co zapobiega nadmiernemu formalizmowi i wypaczeniu zasady.
Czy oświadczenie banku dotyczące ustanowienia hipoteki, złożone na podstawie art. 95 Prawa bankowego, stanowi wystarczającą podstawę do wpisu hipoteki do księgi wieczystej, jeśli nie zostało złożone w formie aktu notarialnego?
Odpowiedź sądu
Sąd Rejonowy przyjął, że dokumenty wymienione w art. 95 Prawa bankowego stanowią podstawę wpisu hipoteki tylko wtedy, gdy oświadczenie woli o jej ustanowieniu złożono w formie aktu notarialnego (powołując się na uchwałę SN III CZP 21/01). Ponadto, oświadczenie z 9 grudnia 1999 r. nie odpowiadało wymaganiom art. 95 P.b., gdyż nie dotyczyło czynności objętych tym przepisem (umowa przystąpienia do długu).
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy oparł się na uchwale SN III CZP 21/01, która wymaga aktu notarialnego dla ustanowienia hipoteki na podstawie dokumentów bankowych. Dodatkowo, uznał, że treść oświadczenia banku nie odpowiadała zakresowi czynności dopuszczonych przez art. 95 Prawa bankowego.
Czy wpis hipoteki w księdze wieczystej może być dokonany na podstawie oświadczenia banku, jeśli kwota hipoteki wskazana we wniosku o wpis różni się od kwoty wskazanej w umowie o przystąpienie do długu?
Odpowiedź sądu
Sąd Rejonowy stwierdził, że wpis hipoteki pozostawał w sprzeczności z treścią umowy przystąpienia do długu, w której mowa była o ustanowieniu hipoteki w kwocie 435 000 zł, a nie 335 000 zł.
Uzasadnienie
Niezgodność kwoty hipoteki wskazanej we wniosku o wpis (335 000 zł) z kwotą wynikającą z umowy przystąpienia do długu (435 000 zł) stanowiła dodatkową podstawę do uznania niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "L." Spółka z o.o. | spółka | powód |
| […] Bank Polska SA | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem ani zasądzać ponad żądanie. Zasada ta ma zastosowanie także w sprawach o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Sąd może zmodyfikować niejasne lub niewłaściwe sformułowanie żądania, jeśli jest to zgodne z wolą powoda.
Pr. bank. art. 95
Ustawa – Prawo bankowe
Przepis dotyczący mocy prawnej dokumentów bankowych jako podstawy wpisów w księgach wieczystych. Sąd Rejonowy uznał, że nie stanowił on wystarczającej podstawy do wpisu hipoteki, jeśli nie złożono oświadczenia woli w formie aktu notarialnego, a także że nie obejmował umowy przystąpienia do długu.
Pomocnicze
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Kwestia naruszenia przepisu przez przyjęcie, że żądanie pozwu dotyczyło wykreślenia części wpisu hipoteki, podczas gdy pojęcie takie nie istnieje na tle definicji z art. 65 ust. 1 u.k.w.h.
u.k.w.h. art. 65 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Definicja hipoteki, która była przedmiotem analizy w kontekście żądania wykreślenia części wpisu.
u.k.w.h. art. 68
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Kwestia niezależnego funkcjonowania hipoteki i jej oprocentowania.
u.k.w.h. art. 69
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Kwestia niezależnego funkcjonowania hipoteki i jej oprocentowania.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obligatoryjna treść pozwu, obejmująca dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie.
Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 3
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów k.p.c. do rozpoznania złożonej kasacji.
k.p.c. art. 393 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W związku z art. 393 19 k.p.c., dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 393 § 19
Kodeks postępowania cywilnego
W związku z art. 108 § 2 k.p.c., dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Okręgowy art. 321 § 1 k.p.c. poprzez błędną wykładnię żądania pozwu i przyjęcie, że nie obejmowało ono wykreślenia oprocentowania hipoteki, podczas gdy taka modyfikacja byłaby zgodna z wolą powoda.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego, że powództwo nie mogło być uwzględnione, ponieważ żądanie wykreślenia hipoteki nie objęło wykreślenia wpisu dotyczącego odsetek, co prowadziłoby do pozostawienia w księdze wieczystej wpisu o oprocentowaniu.
Godne uwagi sformułowania
sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem ani zasądzać ponad żądanie • ne eat iudex ultra petita partium • nie oznacza jednak, że samo sformułowanie żądania pozwu stało na przeszkodzie uwzględnieniu powództwa • nieuzasadnionego formalizmu i prowadziłoby do wypaczenia zasady wyrażonej w art. 321 § 1 k.p.c.
Skład orzekający
Tadeusz Żyznowski
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Barbara Myszka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady związania żądaniem pozwu (art. 321 § 1 k.p.c.) w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w szczególności możliwość modyfikacji przez sąd niejasnego sformułowania żądania zgodnie z wolą strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki spraw o uzgodnienie treści księgi wieczystej i interpretacji żądania pozwu w kontekście art. 321 § 1 k.p.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej związania sądu żądaniem pozwu, z praktycznym przykładem jej zastosowania w kontekście ksiąg wieczystych i hipoteki. Pokazuje, jak sąd może interpretować wolę strony, aby uniknąć formalizmu.
“Czy sąd musi trzymać się kurczowo słów pozwu? Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak interpretować żądania stron.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.