IV Ca 439/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka L. R. wniosła pozew o zobowiązanie pozwanego C. R. do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na nią 1/2 udziału we własności nieruchomości rolnej, stanowiącej gospodarstwo rolne. Pierwotnie żądanie oparto na art. 119 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a następnie na art. 64 k.c. Sąd Rejonowy w Lęborku oddalił powództwo. Powódka złożyła apelację, zarzucając naruszenie art. 193 § 2 kpc poprzez niewłaściwe zastosowanie, twierdząc, że zmiana powództwa mogła nastąpić jedynie w piśmie procesowym. Złożyła również zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach. Sąd Okręgowy w Słupsku oddalił zarówno apelację, jak i zażalenie. Sąd II instancji stwierdził, że roszczenie powódki nie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ nigdy nie zgłoszono żądania rozwiązania umowy darowizny z 1985 roku, która mogłaby być podstawą do późniejszego żądania przeniesienia własności. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 321 kpc, jest związany żądaniem stron i nie może orzekać ponad żądanie ani zmieniać jego podstawy faktycznej. Zmiana podstawy prawnej dochodzonego roszczenia nie stanowi zmiany powództwa w rozumieniu art. 193 k.p.c. Wobec tego, że powództwo zostało oddalone w całości z powodu nieprawidłowo sformułowanego roszczenia, które nie miało podstawy prawnej w stanie faktycznym, sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 102 kpc w kwestii kosztów postępowania przed sądem I instancji. Koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika powódki z urzędu zostały przyznane od Skarbu Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Średniainterpretacja zasady związania sądu żądaniem strony (art. 321 kpc) oraz rozróżnienie między zmianą powództwa a zmianą podstawy prawnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umowami o przekazanie gospodarstwa rolnego zawartymi pod rządem poprzednich ustaw.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może uwzględnić żądanie oparte na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda, jeśli powód konsekwentnie domaga się określonego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd jest związany żądaniem i nie może orzekać ponad żądanie ani zmieniać jego podstawy faktycznej. Może jedynie zastosować inną podstawę prawną niż wskazana przez stronę.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił zasadę dyspozytywności (art. 321 kpc) i zakaz orzekania ponad żądanie. Zmiana podstawy faktycznej roszczenia przez sąd byłaby naruszeniem tej zasady. Sąd może korygować wadliwie sformułowane żądanie, ale tylko zgodnie z wolą powoda i bez zmiany charakteru roszczenia.
Czy zmiana podstawy prawnej dochodzonego roszczenia przez pełnomocnika powoda stanowi zmianę powództwa w rozumieniu art. 193 § 2 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana podstawy prawnej nie jest zmianą powództwa.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że zmiana powództwa dotyczy zmiany jego istotnych elementów, takich jak żądanie lub podstawa faktyczna. Wskazanie lub zmiana podstawy prawnej, sprostowanie czy doprecyzowanie żądania nie stanowi zmiany powództwa.
Czy w przypadku oddalenia powództwa z powodu nieprawidłowo sformułowanego roszczenia, sąd powinien odstąpić od zasady odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania (art. 102 kpc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oddalenie powództwa z powodu braku podstaw prawnych dla sformułowanego roszczenia nie stanowi wystarczającej podstawy do zastosowania art. 102 kpc. Zwolnienie powódki od kosztów sądowych nie rozciąga się na koszty należne przeciwnikowi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. R. | osoba_fizyczna | powódka |
| C. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. K. | osoba_fizyczna | adwokat |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem i nie może orzekać ponad żądanie (zasada dyspozytywności).
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji.
Pomocnicze
u.u.s.r. art. 119 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Przepis ten może dotyczyć wyłącznie rozwiązania umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego, a nie zobowiązania do złożenia oświadczenia woli o przeniesienie własności.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla żądania złożenia oświadczenia woli, ale wymaga wcześniejszego rozwiązania umowy.
k.p.c. art. 193 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zmiany powództwa; sąd uznał, że zmiana podstawy prawnej nie jest zmianą powództwa.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od zasady odpowiedzialności za wynik procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych; sąd uznał, że nie zachodzą takie wypadki.
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania przez sąd II instancji, w tym możliwości uwzględnienia nowych okoliczności lub dowodów.
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 56 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 119
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 122
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie powódki o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli nie miało podstaw prawnych, ponieważ nie zostało zgłoszone żądanie rozwiązania umowy darowizny. • Sąd jest związany żądaniem i nie może orzekać ponad żądanie ani zmieniać jego podstawy faktycznej. • Zmiana podstawy prawnej dochodzonego roszczenia nie stanowi zmiany powództwa w rozumieniu art. 193 § 2 kpc.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 193 § 2 kpc poprzez niewłaściwe zastosowanie, albowiem ostatnia zmiana powództwa mogła być dokonana jedynie w piśmie procesowym.
Godne uwagi sformułowania
sąd jest związany żądaniem i nie może orzekać ponad żądanie • nie można utożsamiać zmiany podstawy prawnej dochodzonego roszczenia ze zmianą powództwa • zwolnienie od kosztów sądowych nie rozciąga się na te koszty, które strona zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi
Skład orzekający
Andrzej Jastrzębski
przewodniczący
Elżbieta Jaroszewicz
sędzia
Wanda Dumanowska
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "interpretacja zasady związania sądu żądaniem strony (art. 321 kpc) oraz rozróżnienie między zmianą powództwa a zmianą podstawy prawnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umowami o przekazanie gospodarstwa rolnego zawartymi pod rządem poprzednich ustaw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje fundamentalne zasady postępowania cywilnego, takie jak związanie sądu żądaniem strony i rozróżnienie między podstawą prawną a faktyczną, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy sąd może zmienić żądanie pozwu? Kluczowe rozróżnienie między podstawą prawną a faktyczną.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.