IV Ca 435/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta m.st. Warszawy, wniósł o uzgodnienie treści księgi wieczystej poprzez wykreślenie wpisu użytkowania wieczystego nieruchomości oraz hipoteki na rzecz Banku. Rozszerzył powództwo o wykreślenie służebności przesyłu. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, a pozwana spółka z o.o. uznała powództwo. Sąd Rejonowy uznał uznanie powództwa za niedopuszczalne, oddalił powództwo i rozstrzygnął o kosztach. Powód złożył apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o gospodarce nieruchomościami i nieważność umowy z powodu niezachowania trybu przetargowego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych (art. 327¹ § 1 pkt 2 kpc i art. 233 § 1 kpc) są niezasadne, ponieważ uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego było wystarczające, a ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy nie nosiła znamion dowolności. Sąd Okręgowy stwierdził, że istniał stan niepewności co do tytułu prawnego do nieruchomości, ale decyzje administracyjne z lat 70. potwierdziły istnienie prawa użytkowania po stronie poprzednika prawnego pozwanego. Sąd uznał, że następstwo prawne (...) wobec (...) zostało prawidłowo ustalone na podstawie uchwały zjazdu i protokołu przekazania majątku, a kwestia daty nabycia osobowości prawnej przez stowarzyszenie nie miała decydującego znaczenia. Sąd podkreślił, że nie każda sprzeczność z przepisami dotyczącymi trybu zawarcia umowy skutkuje jej nieważnością na podstawie art. 58 § 1 kc, zwłaszcza gdy ustawodawca nie przewidział takiej sankcji, a interesy stron i cel normy prawnej przemawiają za utrzymaniem ważności umowy. Sąd nie podzielił argumentacji o istnieniu hipoteki na nieistniejącym prawie. W konsekwencji apelacja została oddalona, a o kosztach orzeczono na podstawie art. 98 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 58 § 1 kc w kontekście nieważności umów zawartych z naruszeniem trybu przetargowego, a także kwestie następstwa prawnego w stowarzyszeniach i oceny dowodów w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z nieruchomościami publicznymi i przekształceniami organizacyjnymi stowarzyszeń. Interpretacja art. 58 § 1 kc może być rozwijana w przyszłości.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa o ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości publicznej, zawarta z pominięciem trybu przetargowego, jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie każda sprzeczność z przepisami regulującymi sposób dokonania czynności prawnej skutkuje jej nieważnością, zwłaszcza gdy ustawodawca nie przewidział takiej sankcji, a interesy stron i cel normy prawnej przemawiają za utrzymaniem ważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że mimo potencjalnego niezachowania trybu przetargowego, umowa o ustanowienie użytkowania wieczystego nie była nieważna. Sąd zbadał intencje ustawodawcy, cel normy, interesy stron oraz istotność wad formalnych, dochodząc do wniosku, że okoliczności zawarcia umowy, długotrwałe korzystanie z nieruchomości przez pozwanego za zgodą Skarbu Państwa oraz brak nowych okoliczności przemawiają przeciwko zastosowaniu sankcji nieważności. Ochrona obrotu prawnego i interesów uczestników również przemawiały za utrzymaniem ważności umowy.
Czy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości publicznej mogło przejść na następcę prawnego (stowarzyszenie) w drodze sukcesji uniwersalnej lub przekazania majątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo użytkowania mogło przejść na następcę prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że następstwo prawne (...) wobec (...) zostało prawidłowo ustalone na podstawie uchwały zjazdu zmieniającej nazwę stowarzyszenia i protokołu przekazania majątku z 1990 roku. Sąd stwierdził, że protokół ten formalizował stan faktyczny przekazania nieruchomości, a pozwany (...) spełniał przesłanki następstwa prawnego.
Czy uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego spełniało wymogi formalne, w szczególności w zakresie wskazania podstawy prawnej i ustaleń faktycznych?
Odpowiedź sądu
Tak, uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego było wystarczające do przeprowadzenia kontroli instancyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zarzut naruszenia art. 327¹ § 1 pkt 2 kpc jest niezasadny, ponieważ uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego pozwalało na zrozumienie motywacji rozstrzygnięcia i dokonanie kontroli instancyjnej, mimo że ustalenia mogły być czasem ogólnikowe.
Czy Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny dowodów i ustalił stan faktyczny zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego?
Odpowiedź sądu
Tak, ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy była prawidłowa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał zarzuty naruszenia art. 233 § 1 kpc za niezasadne, stwierdzając, że strona skarżąca nie wykazała uchybienia zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego przez Sąd Rejonowy. Sąd podkreślił, że nie jest wystarczające przekonanie strony o innej wadze dowodów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa-Prezydent (...) W. | organ_państwowy | powód |
| (...) z siedzibą w W. | inne | pozwany |
| Bank (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
| (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. | spółka | pozwany |
Przepisy (25)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna jest nieważna, jeżeli jest sprzeczna z ustawą albo ma na celu jej obejście. Sąd Okręgowy podkreślił, że nie każda sprzeczność z przepisami dotyczącymi sposobu dokonania czynności prawnej skutkuje nieważnością, a należy badać intencje ustawodawcy, cel normy, interesy stron i istotność wad formalnych.
u.g.n. art. 37 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 204 § ust. 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 205 § ust. 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 254
Kodeks cywilny
Użytkowanie jest niezbywalne.
u.g.n. art. 208
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.g.i.w.n. art. 88a
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.g.i.w.n. art. 2 ust. 4
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach art. 3 § ust 1 i 2
Dekret z dnia 26 kwietnia 1948 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 2
Ustawa Prawo o stowarzyszeniach art. 17 § ust. 1
Data nabycia osobowości prawnej jest datą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.
Ustawa Prawo o stowarzyszeniach art. 10
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 7
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
k.p.c. art. 327 § 1 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo użytkowania wieczystego zostało prawidłowo ustanowione i przeszło na następcę prawnego. • Umowa o ustanowienie użytkowania wieczystego nie była nieważna z powodu niezachowania trybu przetargowego. • Uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego było wystarczające, a ocena dowodów prawidłowa.
Odrzucone argumenty
Nieważność umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego z powodu niezachowania trybu przetargowego. • Naruszenie przepisów prawa procesowego przez Sąd Rejonowy (art. 327¹ § 1 pkt 2 kpc, art. 233 § 1 kpc). • Brak następstwa prawnego pozwanego (...) wobec (...) w zakresie użytkowania nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
nie każda sprzeczność z przepisami regulującymi sposób dokonania czynności prawnej winna skutkować przyjęciem wyżej wymienionej sankcji, w szczególności gdy ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji sankcji nieważności. • zarzut naruszenia art. 327 1 § 1 k.p.c. może znaleźć zastosowanie w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia. • nie jest wystarczającym przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu.
Skład orzekający
Mariusz Jabłoński
przewodniczący
Iwona Wróblewska-Pokora
sędzia
Beata Błaszczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 58 § 1 kc w kontekście nieważności umów zawartych z naruszeniem trybu przetargowego, a także kwestie następstwa prawnego w stowarzyszeniach i oceny dowodów w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z nieruchomościami publicznymi i przekształceniami organizacyjnymi stowarzyszeń. Interpretacja art. 58 § 1 kc może być rozwijana w przyszłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii nieważności umów z powodu naruszenia procedur, co ma szerokie zastosowanie. Pokazuje też, jak sądy podchodzą do historycznych stanów prawnych i następstwa prawnego.
“Czy umowa zawarta z naruszeniem procedury jest zawsze nieważna? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.