IV CA 242/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Przysusze postanowieniem z 8 listopada 2023 roku oddalił wniosek A. T. (1), A. T. (2) i J. T. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Sąd ustalił, że grunty, na których znajdowały się nakłady kupione przez M. T., stanowiły własność Wspólnoty Gruntowej i Leśnej w O. Sąd uznał, że posiadanie M. T. jako samoistne można liczyć najwcześniej od 29 grudnia 2003 roku, co oznacza, że termin zasiedzenia upływa dopiero w 2033 roku. Sąd Rejonowy podkreślił brak dowodów na samoistne posiadanie przez poprzednika prawnego M. T. – Spółdzielnię Kółek Rolniczych. Wnioskodawcy wnieśli apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez błędną ocenę dowodów i pominięcie istotnych faktów, a także naruszenie prawa materialnego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ją za niezasadną. Sąd Okręgowy stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 327¹ § 1 kpc, a uzasadnienie sądu pierwszej instancji zawierało wszystkie wymagane elementy. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji, wskazując na sprzeczność twierdzeń wnioskodawców z dokumentami dotyczącymi daty powstania Spółdzielni Kółek Rolniczych i przekazania gruntów. Podkreślono, że umowa z M. T. dotyczyła wyłącznie nakładów, a nie przeniesienia posiadania gruntu. Sąd Okręgowy uznał, że Spółdzielnia Kółek Rolniczych nie posiadała gruntów samoistnie, o czym świadczyło m.in. zwracanie się o zgodę na inwestycje i porozumienie z 15 września 2003 roku. W konsekwencji, Sąd Okręgowy uznał, że nie zostały spełnione warunki do zasiedzenia nieruchomości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia, w szczególności rozróżnienia między posiadaniem samoistnym a zależnym, a także kwestii doliczania posiadania poprzednika prawnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z przekazaniem gruntów na rzecz spółdzielni i późniejszym nabyciem nakładów. Interpretacja przepisów o zasiedzeniu jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem SN.
Zagadnienia prawne (3)
Czy posiadanie nieruchomości przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych miało charakter samoistny, pozwalający na doliczenie go do okresu posiadania M. T. w celu stwierdzenia zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie Spółdzielni Kółek Rolniczych nie miało charakteru samoistnego, o czym świadczyło m.in. zwracanie się o zgodę na inwestycje do właściciela (Wspólnoty) oraz porozumienie z 15 września 2003 roku, w którym Spółdzielnia zobowiązała się do przekazania części środków Wspólnocie jako rekompensaty za przejęcie gruntów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działania Spółdzielni, takie jak uzyskiwanie zgód na inwestycje i porozumienie o rekompensacie, świadczą o respektowaniu praw właścicielskich Wspólnoty, co jest charakterystyczne dla posiadania zależnego, a nie samoistnego.
Czy umowa sprzedaży nakładów z dnia 18 września 2003 roku pomiędzy Spółdzielnią Kółek Rolniczych a M. T. skutkowała przeniesieniem posiadania gruntu, pozwalając na doliczenie okresu posiadania poprzednika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa ta dotyczyła wyłącznie sprzedaży nakładów, a nie przeniesienia posiadania gruntu. Brak jest dowodów na wydanie gruntu M. T. i jego manifestowanie posiadania wobec właściciela.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że umowa z 18 września 2003 roku wyraźnie stanowiła o sprzedaży nakładów, a nie gruntu. Nie było mowy o wydaniu gruntu ani o przeniesieniu jego posiadania. W związku z tym, art. 176 § 1 kc, dotyczący doliczania posiadania poprzednika, nie mógł znaleźć zastosowania.
Od kiedy należy liczyć bieg zasiedzenia w przypadku M. T., biorąc pod uwagę jego wiedzę o statusie prawnym nieruchomości i działania Wspólnoty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Najwcześniej od 29 grudnia 2003 roku, tj. od dnia otrzymania pisma przedstawicieli Wspólnoty wzywającego do zawarcia umowy dzierżawy, co można uznać za manifestację posiadania samoistnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że do momentu otrzymania pisma od Wspólnoty, M. T. nie manifestował swojego właścicielskiego posiadania. Brak reakcji na wezwanie do zawarcia umowy dzierżawy można potraktować jako początek posiadania samoistnego, jednakże termin zasiedzenia nie upłynął.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. T. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. T. (2) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. T. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa – Starosta (...) | organ_państwowy | uczestnik |
| Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej i Leśnej w O. | spółka | uczestnik |
| N. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. T. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny wnioskodawcy |
| Spółdzielnia Kółek Rolniczych w O. | spółka | poprzednik prawny wnioskodawcy |
| Kółko Rolnicze w O. | inne | poprzednik prawny wnioskodawcy |
| Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział (...) i Leśnictwa w O. | instytucja | poprzednik prawny |
| Gminna Rada Narodowa w O. | instytucja | poprzednik prawny |
| S. G. | osoba_fizyczna | kurator |
| Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Przysusze E. C. | inne | uczestnik porozumienia |
| Gmina O. | instytucja | uczestnik porozumienia |
| A. R. | osoba_fizyczna | nabywca nakładów |
| J. B. | osoba_fizyczna | pełnomocnik |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia nieruchomości przez samoistnego posiadacza.
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Pozwala na doliczenie do czasu posiadania prowadzącego do zasiedzenia czasu posiadania poprzednika, pod warunkiem następstwa w posiadaniu.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza samoistnego.
k.c. art. 65 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni umów, zgodnie z którą należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 327¹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 361
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres apelacji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji w przedmiocie apelacji.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowań wszczętych na skutek środków zaskarżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie Spółdzielni Kółek Rolniczych nie było samoistne, o czym świadczyły jej działania wobec właściciela (Wspólnoty). • Umowa z M. T. dotyczyła wyłącznie nakładów, a nie przeniesienia posiadania gruntu. • Brak dowodów na przeniesienie posiadania gruntu przez Spółdzielnię na M. T. • Termin zasiedzenia nie upłynął, nawet przy przyjęciu daty 18 września 2003 roku jako początku posiadania samoistnego przez M. T.
Odrzucone argumenty
Posiadanie Spółdzielni Kółek Rolniczych było samoistne i powinno być doliczone do posiadania M. T. • Umowa sprzedaży nakładów z 18 września 2003 roku skutkowała przeniesieniem posiadania gruntu. • Decyzja Wójta Gminy O. z 20 października 2003 roku o ustaleniu podatku od nieruchomości potwierdzała samoistne posiadanie M. T. od momentu zakupu nakładów. • Zwracanie się o zgodę na inwestycje nie przekreśla samoistności posiadania, a jedynie świadczy o dobrej wierze.
Godne uwagi sformułowania
„grunty stanowiące aktualnie działki (...) oraz działki nr (...) stanowiące własność Wspólnoty Gruntowej i Leśnej w O. zostały przekazane nieodpłatnie do użytkowania Kółkowi Rolniczemu w O. , którego członkowie przystępując do Spółdzielni Kółek Rolniczych wnieśli to jako swój wkład” • „nie mogło dojść do przekazania gruntów na rzecz Spółdzielni w dniu 12 czerwca 1975 roku, bowiem wówczas Spółdzielnia jeszcze nie istniała” • „nie ma żadnego dowodu, z którego wynikałoby, doszło do przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów przez Spółdzielnię na rzecz M. T.” • „Takie działanie świadczy o respektowaniu praw właścicielskich i jest charakterystyczne dla posiadania zależnego.” • „Uprawnione jest twierdzenie, że miała to być zapłata za korzystanie z gruntu przez Spółdzielnię, co jest charakterystyczne dla stosunków zależnych.” • „pismo z dnia 29 grudnia 2003 roku można potraktować jako wypowiedzenie dotychczasowej umowy na korzystanie z gruntu.”
Skład orzekający
Marek Gralec
sędzia referent
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia, w szczególności rozróżnienia między posiadaniem samoistnym a zależnym, a także kwestii doliczania posiadania poprzednika prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z przekazaniem gruntów na rzecz spółdzielni i późniejszym nabyciem nakładów. Interpretacja przepisów o zasiedzeniu jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii zasiedzenia nieruchomości, w tym rozróżnienia między posiadaniem samoistnym a zależnym, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Analiza historycznych dokumentów i uchwał dodaje jej kontekstu.
“Czy posiadanie nakładów na cudzej ziemi może prowadzić do zasiedzenia? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice między posiadaniem samoistnym a zależnym.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.