III SA/WA 2078/23
Podsumowanie
WSA uchylił decyzję organu podatkowego odmawiającą zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu, uznając, że rabaty posprzedażowe obniżają podstawę opodatkowania.
Spółka wniosła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu, argumentując, że faktury korygujące zmniejszyły podstawę opodatkowania. Organy podatkowe odmówiły, twierdząc, że rabaty posprzedażowe nie wpływają na podstawę opodatkowania akcyzą. WSA uchylił decyzje organów, stwierdzając, że "kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić" obejmuje ostateczną cenę po uwzględnieniu rabatów, niezależnie od momentu ich przyznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi P. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym. Spółka nabyła wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy i zapłaciła podatek akcyzowy. Następnie sprzedawca wystawił faktury korygujące, zmniejszające wartość pojazdu z tytułu rabatu posprzedażowego, co zdaniem Spółki spowodowało powstanie nadpłaty. Organy podatkowe uznały, że rabaty posprzedażowe, wynikające z polityki marżowej sprzedawcy, nie mogą obniżyć podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym, ponieważ przepisy ustawy o podatku akcyzowym nie przewidują takiej możliwości w odróżnieniu od ustawy o VAT. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że podstawa opodatkowania w podatku akcyzowym, zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym, to "kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy", która obejmuje ostateczną cenę ustaloną między stronami, uwzględniającą wszelkie umówione rabaty. Sąd podkreślił autonomię regulacyjną ustawy o podatku akcyzowym i stwierdził, że brak specyficznej regulacji dotyczącej rabatów nie wyklucza ich uwzględnienia w podstawie opodatkowania, zwłaszcza że podatek akcyzowy jest podatkiem konsumpcyjnym i jednofazowym. Sąd odrzucił argumentację organów o braku powiązania rabatu z wartością samochodu, wskazując, że warunki przyznania rabatu mogą być dowolne, a istotny jest skutek w postaci obniżenia ceny.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, rabaty posprzedażowe obniżają podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym, ponieważ "kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić" obejmuje ostateczną cenę ustaloną między stronami, uwzględniającą wszelkie umówione rabaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podatek akcyzowy jest podatkiem konsumpcyjnym, a podstawa opodatkowania to ostateczna cena, na którą umówiły się strony transakcji, niezależnie od momentu przyznania rabatu. Brak specyficznej regulacji w ustawie o podatku akcyzowym dotyczącej rabatów nie wyklucza ich uwzględnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.p.a. art. 104 § 1 pkt 2
Ustawa o podatku akcyzowym
Podstawą opodatkowania jest kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy, uwzględniająca ostateczną cenę po rabatach.
O.p. art. 72 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Podstawa do stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.
Pomocnicze
u.p.a. art. 1 § 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Akcyza jest podatkiem nakładanym w związku z obrotem określonymi towarami.
u.p.a. art. 100 § 3
Ustawa o podatku akcyzowym
Jeżeli podatek akcyzowy został określony lub zadeklarowany w należnej wysokości, nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności.
u.p.a. art. 2 § 18
Ustawa o podatku akcyzowym
Definicja dokumentacji zdarzenia gospodarczego.
u.p.a. art. 104 § 8 i nast.
Ustawa o podatku akcyzowym
Procedura rewizji podstawy opodatkowania w przypadku znaczącego odbiegania ceny od wartości rynkowej.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § 2 i 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres zasądzenia kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Miarkowanie kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rabaty posprzedażowe obniżają podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym, ponieważ "kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić" obejmuje ostateczną cenę ustaloną między stronami. Brak specyficznej regulacji w ustawie o podatku akcyzowym dotyczącej rabatów nie wyklucza ich uwzględnienia w podstawie opodatkowania ze względu na autonomię tego podatku. Warunki przyznania rabatu mogą być dowolne, a istotny jest skutek w postaci obniżenia ceny zakupu.
Odrzucone argumenty
Rabaty posprzedażowe nie wpływają na podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym, ponieważ przepisy ustawy o podatku akcyzowym nie przewidują takiej możliwości. Rabaty posprzedażowe nie są powiązane z wartością samochodu dla celów podatku akcyzowego. Udzielenie premii/rabatu uwarunkowane wykonaniem zadań marketingowych wyklucza możliwość uznania go za rabat od ceny zakupu.
Godne uwagi sformułowania
"Kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić" to cena ostateczna – ta, która zgodnie z treścią wiążącego strony stosunku prawnego należy się ostatecznie sprzedawcy za umówiony towar. Akcyza jest podatkiem konsumpcyjnym i pośrednim. Autonomia regulacyjna podatku akcyzowego względem podatku od towarów i usług powinna być przyjęta konsekwentnie. Warunkiem może być cokolwiek, na co umówiły się strony umowy, skutkiem jest obniżenie "kwoty, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy".
Skład orzekający
Anna Zaorska
przewodniczący sprawozdawca
Marta Sarnowiec-Cisłak
asesor
Piotr Dębkowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że rabaty posprzedażowe obniżają podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, nawet jeśli nie są bezpośrednio związane z wartością pojazdu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki podatku akcyzowego i jego odmienności od VAT. Może wymagać analizy konkretnych zapisów umownych dotyczących rabatów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego w podatku akcyzowym, które ma bezpośrednie przełożenie na rozliczenia podatkowe firm importujących samochody. Wyjaśnia, jak rabaty wpływają na podstawę opodatkowania.
“Rabaty posprzedażowe obniżają podatek akcyzowy od Twojego nowego auta? WSA wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 13 001 PLN
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Wa 2078/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Zaorska /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Sarnowiec-Cisłak
Piotr Dębkowski
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I FSK 975/24 - Postanowienie NSA z 2025-08-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 143
art. 104 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 72 par 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200, art. 205 par 2 i 4, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Dębkowski, asesor WSA Marta Sarnowiec-Cisłak, Protokolant sekretarz sądowy Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] ; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 917 zł (słownie: dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W.(dalej: "NUS") z [...] kwietnia 2023 r. odmawiającą P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") stwierdzania i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym.
2. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 maja 2017 r. Spółka złożyła deklarację podatkową w podatku akcyzowym z tytułu dokonanego w dniu 5 maja 2017 r. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...]. Spółka zapłaciła podatek akcyzowy wykazany w deklaracji.
1.3. W dniu 20 grudnia 2022 r. Spółka wniosła do NUS o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym. Spółka wskazała, że po złożeniu deklaracji podatkowej sprzedawca pojazdu wystawił faktury korygujące zmniejszające wartość samochodu, co spowodowało zmniejszenie podstawy opodatkowania w podatku akcyzowym, a w konsekwencji powstanie nadpłaty akcyzy. Do wniosku Spółka dołączyła skorygowaną deklarację podatkową oraz kopię faktury zakupu i faktur korygujących.
1.4. W piśmie z 25 stycznia 2023 r. Spółka wyjaśniła, że powodem wystawienia faktur korygujących jest rabat z tytułu spełnienia warunków sprzedaży określonych przez producenta w polityce marżowej. Wszystkie faktury korygujące otrzymane od dostawcy kompensowane są na bieżąco z fakturami sprzedaży wystawionymi przez sprzedawcę, w związku z czym dostawca nie realizował przelewów na Spółkę. Spółka przedstawiła również dokumenty (wraz z tłumaczeniem) regulujące udzielanie rabatów przy sprzedaży samochodów.
1.5. Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. NUS odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym w wysokości 13.001,00 zł.
1.6. Pismem z 27 kwietnia 2023 r. Spółka odwołała się od decyzji NUS wnosząc o jej uchylenie w całości oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem wskazanym we wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym.
Decyzji NUS zarzucono naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p."), poprzez bezpodstawną odmowę stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego w sytuacji nadpłacenia podatku przez Spółkę w wyniku otrzymania rabatu oraz art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U z 2022 r., poz. 143 ze zm., dalej: "u.p.a."), poprzez uznanie, że dla ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym nabytego wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego nie mają znaczenia rabaty udzielone po dniu powstania obowiązku podatkowego.
1.7. Utrzymując w mocy decyzję NUS, DIAS wskazał, że spór pomiędzy Spółką a organami podatkowymi dotyczy tego, czy w świetle przepisów ustawy o podatku akcyzowym na ustalanie podstawy opodatkowania nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego mają wpływ rabaty udzielane po dniu powstania obowiązku podatkowego. W ocenie organu, uzyskane przez Spółkę rabaty posprzedażowe nie mogą obniżyć podstawy opodatkowania samochodu osobowego wykazanej w złożonej deklaracji podatkowej. Rabaty te stanowią rodzaj gratyfikacji za osiągnięcie przez Spółkę celu sprzedażowego w określonym czasie. Nie wpływają na wykazaną w deklaracji akcyzowej podstawę opodatkowania akcyzą co powoduje, że podatek akcyzowy obliczony i wykazany w tej deklaracji podatkowej jest podatkiem należnym do zapłaty. Przepisy u.p.a. – w odróżnieniu od przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – nie wskazują zasad korekty podstawy opodatkowania i kwoty podatku, jeżeli zmianie ulegnie cena sprzedaży po dokonaniu czynności oraz rozliczeniu akcyzy. Dlatego po dokonaniu WNT samochodu osobowego nie ma prawnej możliwości zmiany momentu powstania obowiązku podatkowego i zmiany (ustalonej już) podstawy opodatkowania, a tym samym zmiany kwoty należnej akcyzy po stronie sprzedawcy. DIAS wskazał również, że dokonał analizy nadesłanych dokumentów w celu zbadania węzła obligacyjnego łączącego Skarżącą ze sprzedawcą. Uzyskane przez Spółkę rabaty posprzedażowe wynikały z polityki marżowej/premiowej prowadzonej przez B. Limited; rabaty przyznane przez ten podmiot zostały ujęte w fakturach korygujących wystawionych przez B. GmbH i nie mogą obniżyć podstawy opodatkowania samochodu osobowego wykazanego w złożonej deklaracji podatkowej. Rabaty te stanowią rodzaj gratyfikacji/premię za osiągnięcie przez Spółkę założonych celów w określonym czasie. Cele te nie są powiązane z wartością konkretnego samochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. W tym zakresie przedstawiono postanowienia dokumentu "[...]" B. Limited określającego warunki uzyskania zmiennej marży i/lub premii. Organ stwierdził, że warunki te występują po nabyciu wewnątrzwspólnotowym pojazdu, a więc marże/premie mogą wystąpić w przyszłości, ale nie muszą. Rabaty nie mogą wpływać na podstawę opodatkowania konkretnego samochodu, ponieważ nie odnoszą się do jego wartości, która jest podstawą opodatkowania. Spółka na potwierdzenie uzyskanych rabatów otrzymała faktury korygujące.
Zdaniem DIAS, udzielone rabaty nie są powiązane z wartością samochodu dla celów podatku akcyzowego; mimo wystawienia faktur korygujących pojazd nie zmienił de facto swojej wartości.
2. Spółka zaskarżyła decyzję DIAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 72 § 1 pkt 1 O.p., poprzez bezpodstawną odmowę stwierdzenia i zwrotu Spółce nadpłaty w podatku akcyzowym od WNT samochodu osobowego w sytuacji nadpłacenia podatku przez Spółkę w wyniku otrzymania rabatu,
- art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. poprzez błędne uznanie, że dla ustalenia podstawy opodatkowania akcyzą nabywanych wewnątrzwspólnotowo samochodów osobowych nie mają znaczenia rabaty udzielone po dniu powstania obowiązku podatkowego, mimo że były one z góry przewidziane w obowiązującej między stronami polityce cenowej.
3. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją ocenę w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
4.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
4.2. Istota sporu w sprawie dotyczy zasadniczo wykładni art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., tj. tego, czy przepis ten umożliwia obniżenie podstawy opodatkowania w ramach wykazanego nabycia wewnątrzwspólnotowego, w razie przyznania (ex post) nabywcy rabatu cenowego (tzw. rabatu potransakcyjnego). Strony spierają się przede wszystkim o to, czy Spółka ma prawo do obniżenia podstawy opodatkowania po przyznaniu jej rabatu cenowego – w sytuacji, gdy art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. ani inny przepis u.p.a. nie zawiera specyficznej regulacji tej kwestii.
Jak stanowi art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., podstawą opodatkowania w przypadku samochodu osobowego jest kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy, w przypadku jego nabycia wewnątrzwspólnotowego.
4.3. Dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia podstawowe znaczenie ma charakter podatku akcyzowego (akcyzy) w powiązaniu z brzmieniem art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a.
Akcyza jest podatkiem konsumpcyjnym i pośrednim. Jego podstawową cechą konstrukcyjną – zarazem cechą istotną – jest to, że jest nakładany w związku z obrotem określonymi towarami (wyrobami akcyzowymi i samochodami osobowymi – por. art. 1 ust. 1 u.p.a.). Taka jest natura tego podatku tak w zakresie zharmonizowanym na poziomie prawa Unii, jak i w pozostałym zakresie – jednolicie.
W zgodzie z takim jego charakterem pozostaje fakt, że podstawą opodatkowania akcyzą WNT jest "kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy" (verba legis). Jeżeli podatnikowi (nabywcy) jego kontrahent (sprzedawca) udzielił rabatu, kwota ta ulega zmniejszeniu (obniżeniu). W ślad za tym zmniejszeniu (obniżeniu) ulega podstawa opodatkowania.
Kwotą, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy, a zatem kwotą, której skutecznie sprzedawca może domagać się od swoich kontrahentów, jest jedynie taka kwota, na której zapłatę ostatecznie obie strony transakcji się umówiły, a więc uwzględniająca wszelkie rabaty umówione i przyznane kontrahentowi.
Spółka jest więc obowiązana zapłacić sprzedawcy za samochód taką cenę, na jaką się z nim umówiła. Faktury są w tym przypadku jedynie refleksem zdarzenia gospodarczego i stosunku cywilnoprawnego, jaki został umówiony przez Spółkę ze sprzedawcą. Faktury są dokumentacją zdarzenia gospodarczego (art. 2 pkt 18 u.p.a.) co do ilości (liczby) i miary nabywanych wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych), ale same w sobie tego zdarzenia nie kształtują, w tym nie kształtują ceny samochodu.
Jeżeli umówiono się jedynie wstępnie co do ceny samochodu – co dokumentuje faktura pierwotna, ale jednocześnie strony umowy sprzedaży były też umówione, że cena ta może ulec zmianie w wyniku późniejszych zdarzeń (ziszczenia się warunków, które opisano w umowie lub zespole umów), to razie zaistnienia tych zdarzeń należało skorygować fakturę pierwotną ze skutkiem zmniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym.
"Kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić" na gruncie art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. to cena ostateczna – ta, która zgodnie z treścią wiążącego strony stosunku prawnego należy się ostatecznie sprzedawcy za umówiony towar. Jest tak niezależnie od sposobu opisania tej ceny, czasu zaistnienia warunku kształtującego tę cenę, jak również liczby faktur i faktur korygujących, które dokumentują daną sprzedaż.
Przepis art. 104 ust. 1 u.p.a. (ani żaden inny przepis ustawy) nie musi odwoływać się expressis verbis do "upustu lub rabatu", aby "upust lub rabat" został uwzględniony w podstawie opodatkowania. W przypadku, gdy taki upust (rabat) zmienia "kwotę, jaką podatnik obowiązany jest zapłacić", ipso facto zmienia także wartość podstawy opodatkowania – w zgodzie z brzmieniem ustawy.
4.4. Respektując autonomiczność regulacji prawnych podatku akcyzowego, rozwiązania sporu należy poszukiwać w oparciu o przepisy ustawy o podatku akcyzowym. Analogia do innych ustaw podatkowych, w tym do ustawy o VAT, byłaby dopuszczalna, gdyby z treści adekwatnych przepisów u.p.a. nie dało się wywieść normy prawnej do zastosowania w tej sprawie.
Zdaniem Sądu, przepis art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. nie zawiera luki prawnej nakazującej posiłkowanie się analogią do regulacji z innych ustaw podatkowych.
Dlatego brak w u.p.a. regulacji takiej jak np. w art. 29a ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT nie uzasadnia wykładni a contrario art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. i nie wyklucza możliwości obniżania podstawy opodatkowania w związku z udzieleniem rabatu cenowego. Taka możliwość wynika wprost z treści art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a.
4.5. Akcyza jest podatkiem jednofazowym: jest nakładana tylko na jednym szczeblu (etapie) obrotu. W odróżnieniu od podatku od towarów i usług nie jest oparta na mechanizmie odliczenia przez nabywcę podatku naliczonego przez sprzedawcę (dostawcę) i wykazanego przez niego jako podatek należny.
Opodatkowanie akcyzą samochodów osobowych w kraju jest jednokrotne – opodatkowaniu podlega nabycie wewnątrzwspólnotowe, import oraz pierwsza sprzedaż samochodu osobowego niezarejestrowanego na terenie kraju. Dalsza (kolejna) sprzedaż co do zasady nie podlega opodatkowaniu akcyzą. Zgodnie z art. 100 ust. 3 u.p.a. jeżeli w stosunku do samochodu osobowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności podlegającej opodatkowaniu, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości.
Z jednej strony jednofazowość w żaden sposób nie wpływa na wcześniej sformułowaną tezę o konieczności uwzględnienia rabatu w kalkulacji podstawy opodatkowania. Rabat udzielony przez sprzedawcę nabywcy pozostaje bowiem w ramach tej samej (jednej) fazy obrotu.
Z drugiej strony jednofazowość tego podatku w relacji do wielofazowości (kaskadowości) VAT może wyjaśnić znamienną różnicę w regulacji obu ustaw: u.p.a i ustawy o VAT, to znaczy fakt, że u.p.a. nie zawiera odpowiednika art. 29a ust. 10 i 13 ustawy o VAT. Ten ostatni przepis uzależnia korektę podstawy opodatkowania VAT od spełnienia określonych warunków. Przepisy ustawy o VAT zostały tak skonstruowane, by zadbać o odpowiedniość korekt u sprzedawcy (dostawcy) i nabywcy – tak, aby w rezultacie odliczeniu nie podlegał podatek naliczony, któremu nie odpowiada podatek należny. Jednofazowość podatku akcyzowego i jego relatywna do VAT prostota powoduje, że podobna regulacja nie jest konieczna w u.p.a.
Organ odwoławczy wskazuje, że jednofazowość oznacza, że podatek "powinien być obliczany i płacony tylko w jednej fazie obrotu wyrobu akcyzowego – w chwili dopuszczenia do konsumpcji". To sformułowanie jest dwuznaczne. Jeżeli ma znaczyć, że obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym powstaje raz tylko – jest poprawne. Jeżeli natomiast ma znaczyć, że wartość opodatkowania jest określana na moment powstania obowiązku podatkowego i według wiedzy z tego momentu, bez możliwości jej rewizji w sytuacji, gdy wiedza ta jest niepełna – jest niepoprawne.
Jeżeli po powstaniu obowiązku podatkowego podatnikowi zostaje wypłacony rabat – w taki sposób i na takiej podstawie, że zmniejszeniu ulega cena sprzedaży – to odpowiednio mniejsza jest "kwota, jaką podatnik obowiązany jest zapłacić" w rozumieniu art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a.
Z braku w u.p.a. regulacji podobnej do zawartej w ustawy o VAT nie można wywodzić wniosku o niedopuszczalności korekty podstawy opodatkowania akcyzą. Regulacja u.p.t.u. nie determinuje sposobu kształtowania podstawy opodatkowania akcyzą.
Autonomia regulacyjna podatku akcyzowego względem podatku od towarów i usług powinna być przyjęta konsekwentnie.
Z jednej strony – jak wyżej wskazano – obowiązywanie art. 29a ust. 10 ustawy o VAT nie implikuje, że brak podobnego przepisu w u.p.a. jest równoznaczny z brakiem prawa do korekty zadeklarowanej podstawy opodatkowania WNT w wyniku otrzymania rabatu.
4.6. Reasumując, Sąd podtrzymuje dotychczas prezentowane zapatrywanie, że "kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić" na gruncie art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. to cena ostateczna – ta, która zgodnie z treścią wiążącego strony stosunku prawnego należy się ostatecznie sprzedawcy za umówiony towar. Istotę tego poglądu można sprowadzić do tezy, że skoro mamy do czynienia z podatkiem konsumpcyjnym (obrotowym) i proporcjonalnym, to powinien on dotyczyć rzeczywistej wartości owej konsumpcji (obrotu).
Sąd zwraca przy tym uwagę, że argumenty, które przemawiają za odstąpieniem od poglądu o braku możliwości obniżenia podstawy opodatkowania o tzw. rabat potransakcyjny, przemawiające również za krytyczną oceną zaskarżonej obecnie decyzji, zostały już wielokrotnie przedstawione w jednorodnych sprawach Spółki i są znane stronom (zob. m.in. wyroki NSA z 12 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 784/19, I GSK 599/19, I GSK 720/19, wyroki WSA w Warszawie z 9 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2805/22, III SA/Wa 2837/22).
4.7. Wątkiem, który stanowi novum na tle dotychczas rozpoznawanych spraw Skarżącej, jest natomiast zbadanie przez organ, według własnej deklaracji, "węzła obligacyjnego" łączącego Spółkę ze sprzedawcą. W ramach tego badania organ przytoczył postanowienia dokumentu "[...]" B. Limited. Z uwagi na treść tego dokumentu organ skonkludował, że "udzielone rabaty nie są powiązane z wartością samochodu dla celów podatku akcyzowego".
Tym samym organ odwoławczy przedstawia argument wtórny wobec argumentu pierwszoplanowego o braku podstaw do uwzględnienia rabatu posprzedażowego w każdych warunkach.
Odnosząc się do tego aspektu oceny prawnej organu Sąd zauważa na wstępie, że jest on niespójny ze wspomnianym argumentem pierwszoplanowym. Pojawia się bowiem retoryczne pytanie o sens badania stosunków zobowiązaniowych stron transakcji, skoro wskazuje się zasadniczo na brak możliwości skorygowania podstawy opodatkowania względem pierwotnie zadeklarowanej z uwagi na rabat potransakcyjny, tj. gdy organ kwestionuje a limine taką możliwość na gruncie wykładni art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a.
Niezależnie jednak od powyższego wskazać trzeba że inaczej, niż wydaje się uważać organ fakt, że udzielenie premii/rabatu było uwarunkowane nie tylko nabyciem samochodów, lecz także wykonaniem określonych zadań marketingowych, nie przekreśla możliwości uznania, że wypłata stanowiła rabat od ceny zakupu samochodów. Rabat nie musi również wynikać ze "zmniejszenia się wartości nabytego wewnątrzwspólnotowo pojazdu (...)", to znaczy nie musi wiązać się jakkolwiek z charakterystyką tego samochodu (jego właściwościami). Strony umowy sprzedaży mogą umówić się dowolnie na to, co daje prawo do rabatu; mogą to być warunki dowolnie odległe od charakterystyki (właściwości, cech czy realnej wartości) samego przedmiotu sprzedaży, co wynika z zasady swobody umów. Warunki przyznania rabatu należy zatem odróżnić od skutku jego przyznania: w a r u n k i e m może być cokolwiek, na co umówiły się strony umowy, s k u t k i e m jest obniżenie "kwoty, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy". Zatem rozumowanie organu wskazuje, że myli umówione przez kontrahentów przesłanki udzielenia rabatu z jego przedmiotem.
4.8. DIAS błędnie też utożsamia wartość samochodu z ceną jego sprzedaży – to ta druga, nie pierwsza, stanowi "kwotę, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy". Oczywiście ustalona między stronami umowy cena samochodu osobowego ("kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić" za ten samochód) może podlegać ocenie pod względem relacji do średniej wartości rynkowej; jeżeli bez uzasadnionej przyczyny od niej odbiega, podstawa opodatkowania może podlegać rewizji organu podatkowego przy zachowaniu odpowiedniej procedury (art. 104 ust. 8 i nast. u.p.a.). To odbywa się jednak w odpowiednim trybie; w tej sprawie nikt nie twierdził i nie twierdzi, że ten tryb powinien zostać zastosowany. Wobec tego wskazane argumenty akcesoryjne organu Sąd również uznaje za chybione – nie podważają one możliwości uwzględnienia rabatów udzielonych Spółce w ramach korekty podstawy opodatkowania.
4.9. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają w związku z powyższym art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a. przez błędną wykładnię i uznanie, że dla ustalenia podstawy opodatkowania WNT samochodów osobowych nie mają znaczenia rabaty wypłacone po dniu powstania obowiązku podatkowego, mimo że obniżają one kwotę, jaką podatnik obowiązany jest zapłacić za samochód osobowy. W rezultacie naruszono również art. 72 § 1 pkt 1 O.p. poprzez co najmniej przedwczesne uznanie, że Spółka nie nadpłaciła podatku akcyzowego. Stąd też obie decyzje podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "P.p.s.a.").
4.10. Sąd zauważa ponadto, że w sprawie nie jest sporne, że Skarżąca otrzymywała faktury korygujące oraz stosowała na ich podstawie potrącenia w ramach bieżących rozliczeń z kontrahentem. Co do zasady, udzielenie rabatu zostało więc dokonane oraz udokumentowane. Kwestią, która może natomiast wymagać dodatkowych wyjaśnień jest to w jaki sposób Spółka przyporządkowuje kwoty udzielonego rabatu do konkretnego samochodu. W tym zakresie, w razie wątpliwości, organ może zwrócić się o stosowne informacje do Skarżącej.
4.11. Rozstrzygnięcie o kosztach zapadło na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 206 P.p.s.a. i objęło poza kosztami sądowymi miarkowane koszty zastępstwa procesowego. Sąd miarkował je do kwoty 500 zł, z uwagi na szereg analogicznych spraw ze skarg Spółki reprezentowanej przez tych samych pełnomocników. Pozwala to, biorąc pod uwagę nakład pracy, który w kolejnych sprawach sprowadza się do powielania dotychczasowego stanowiska, na przyjęcie, że w sprawie zaistniał uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 206 P.p.s.a., uzasadniający odstąpienie od zasądzenia części kosztów postępowania.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę