Orzeczenie · 2024-02-22

III SA/Łd 789/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi

Miejsce

Łódź

Data

2024-02-22

NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa

umorzenie należnościskładki ZUSodpowiedzialność za zobowiązania spółkitrudna sytuacja materialnaopieka nad dzieckiemniepełnosprawnośćcałkowita nieściągalnośćpostępowanie egzekucyjneuznanie administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, za które została ona obciążona jako były prezes zarządu spółki "C" Sp. z o.o. Skarżąca powoływała się na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, wynikającą z konieczności opieki nad niepełnosprawnym synem, co uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej. ZUS odmówił umorzenia, argumentując, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności należności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając sprawę po raz drugi (po uchyleniu poprzedniej decyzji), uznał skargę za niezasadną. Sąd podkreślił, że ocena prawna wyrażona w poprzednim wyroku (sygn. akt III SA/Łd 52/23) wiąże w sprawie. Sąd podzielił stanowisko ZUS, że mimo trudnej sytuacji życiowej skarżącej, nie można jednoznacznie stwierdzić, iż w przyszłości nie będzie możliwości wyegzekwowania należności. ZUS przeprowadził analizę symulacyjną kosztów egzekucyjnych i stwierdził, że nie jest oczywiste, iż kwoty uzyskane z egzekucji nie przekroczą jej kosztów. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca jest młodą i zdrową osobą, co nie wyklucza poprawy jej sytuacji materialnej w przyszłości. W związku z tym, że nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności, a umorzenie należności jest uznaniowe, sąd uznał, że ZUS prawidłowo odmówił umorzenia, nie przekraczając granic uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że umorzenie składek jest środkiem wyjątkowym, a ZUS ma obowiązek dochodzenia należności, kierując się również interesem społecznym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących umarzania należności z tytułu składek ZUS, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji życiowej dłużnika i oceny całkowitej nieściągalności.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej (przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania spółki) i uznaniowego charakteru decyzji ZUS. Ocena całkowitej nieściągalności uwzględnia perspektywę przyszłych możliwości egzekucyjnych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy trudna sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy, związana z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem, może stanowić podstawę do umorzenia należności z tytułu składek, pomimo braku spełnienia przesłanek całkowitej nieściągalności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, trudna sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy, związana z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem, nie stanowi samodzielnej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, jeśli nie są spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone w ustawie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umorzenie należności z tytułu składek jest środkiem wyjątkowym i wymaga spełnienia ustawowych przesłanek, w tym całkowitej nieściągalności. Choć sytuacja wnioskodawcy jest trudna, nie można jednoznacznie stwierdzić braku możliwości wyegzekwowania należności w przyszłości, co wyklucza zastosowanie przesłanki całkowitej nieściągalności. Umorzenie jest uznaniowe i musi uwzględniać interes społeczny.

Czy w przypadku przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na osobę fizyczną, można zastosować przepisy dotyczące umarzania należności w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na własne ubezpieczenia, a nie należności przeniesionych na osobę trzecią w związku z zobowiązaniami spółki.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ma zastosowanie tylko do należności z tytułu składek osób opłacających je na własne ubezpieczenia. W niniejszej sprawie chodziło o należności spółki, za które odpowiedzialność została przeniesiona na K. K., co wyklucza zastosowanie tego przepisu.

Jakie są kryteria oceny całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek w kontekście art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. (brak możliwości uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ocena ta powinna uwzględniać nie tylko bieżącą sytuację dłużnika, ale także potencjalne możliwości egzekucyjne w przyszłości, zwłaszcza gdy bieżącej sytuacji nie można przypisać cech trwałości.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ocena całkowitej nieściągalności w oparciu o art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. wymaga analizy zarówno obecnej, jak i przyszłej sytuacji majątkowej dłużnika. W przypadku młodej i zdrowej osoby, nawet w trudnej sytuacji życiowej, nie można wykluczyć poprawy jej sytuacji materialnej w przyszłości, co uzasadnia odmowę umorzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę K. K. na decyzję ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek.

Przepisy (21)

Główne

u.s.u.s. art. 28 § ust. 1-3, ust. 3a, ust. 3b, ust. 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy te regulują zasady umarzania należności z tytułu składek, w tym przesłanki całkowitej nieściągalności oraz możliwość umorzenia w uzasadnionych przypadkach. Sąd podkreślił, że umorzenie jest uznaniowe i wymaga spełnienia ustawowych przesłanek.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie sąd oraz organ.

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy.

k.p.a. art. 107 § § 3