III PSKP 7/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki M. P. o zapłatę odszkodowania od pozwanego G. S., pracodawcy jej zmarłego męża. Powódka domagała się kwoty 40.100 zł, argumentując, że pracodawca zaprzestał opłacania składek na grupowe ubezpieczenie pracownicze, co doprowadziło do rozwiązania umowy i odmowy wypłaty świadczenia przez ubezpieczyciela po śmierci męża. Sąd Rejonowy zasądził 30.000 zł, uznając odpowiedzialność pracodawcy za brak należytego poinformowania pracownika o zaprzestaniu opłacania składek. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok i oddalił powództwo, co zostało następnie uchylone przez Sąd Najwyższy. W ponownym rozpoznaniu Sąd Okręgowy utrzymał wyrok Sądu Rejonowego. Pozwany wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 471 k.c. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że pracodawca ponosi odpowiedzialność kontraktową za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jakim było prawidłowe zarządzanie grupowym ubezpieczeniem pracowniczym i informowanie o jego zmianach. Sąd podkreślił, że pracodawca miał obowiązek terminowo przekazywać składki i informować pracowników o zmianach warunków umowy lub jej rozwiązaniu, czego zaniechał, co doprowadziło do utraty ochrony ubezpieczeniowej przez powódkę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie odpowiedzialności pracodawcy za szkody wynikłe z zaniedbań w zakresie grupowego ubezpieczenia pracowniczego, w tym obowiązku informacyjnego.
Dotyczy specyfiki umów grupowego ubezpieczenia pracowniczego i ich relacji do prawa pracy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność kontraktową za szkodę wynikłą z braku poinformowania pracownika o zaprzestaniu opłacania składek na dobrowolne grupowe ubezpieczenie pracownicze, co doprowadziło do rozwiązania umowy i odmowy wypłaty świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca ponosi odpowiedzialność kontraktową na podstawie art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p., jeśli nie dopełnił obowiązku informacyjnego wobec pracownika dotyczącego zmian w umowie ubezpieczenia lub zaległości w składkach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że umowa grupowego ubezpieczenia pracowniczego stanowi klauzulę dodatkową do umowy o pracę, tworząc stosunek zobowiązaniowy między pracodawcą a pracownikiem. Pracodawca ma obowiązek terminowo opłacać składki i informować pracowników o zmianach warunków umowy lub jej rozwiązaniu. Niewykonanie tych obowiązków, w tym brak odpowiedniej informacji, stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy.
Jak rozkłada się ciężar dowodu w przypadku odpowiedzialności kontraktowej pracodawcy z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania związanego z grupowym ubezpieczeniem pracowniczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku odpowiedzialności kontraktowej, wina jest domniemana, a pozwany pracodawca musi udowodnić brak swojej winy lub należyte wykonanie obowiązków. Powódka musi udowodnić fakt naruszenia obowiązków kontraktowych, powstanie szkody i jej wysokość.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. w kontekście rozkładu ciężaru dowodu jest wadliwy, gdy ustalony stan faktyczny wynika z oceny materiału dowodowego. W tej sprawie Sąd Okręgowy stwierdził, że pozwany nie wykazał w sposób dostateczny, iż poinformował męża powódki o braku możliwości opłacania składek, co było konsekwencją oceny zebranego materiału dowodowego, a nie wadliwego rozłożenia ciężaru dowodu.
Czy pracodawca może uchylić się od odpowiedzialności, powołując się na ustne poinformowanie pracownika o zaprzestaniu opłacania składek na ubezpieczenie grupowe, lub na problemy finansowe firmy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustne poinformowanie lub ogólna świadomość problemów finansowych firmy nie są wystarczające do zwolnienia pracodawcy z odpowiedzialności. Zmiana warunków umowy ubezpieczeniowej, która stanowi klauzulę dodatkową prawa pracy, powinna być dokonana w formie pisemnej (wypowiedzenie zmieniające).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że podpis na liście płac jest czynnością techniczną i nie oznacza analizy wszystkich składników wynagrodzenia, w tym braku składek ubezpieczeniowych. Pracodawca miał obowiązek poinformować pracownika o zaległościach składkowych w sposób dostateczny, a nie tylko poprzez ogólne problemy finansowe firmy czy ustne komunikaty.
Czy odprawa pośmiertna przysługuje, gdy pracownik był objęty grupowym ubezpieczeniem na życie, a świadczenie z ubezpieczenia jest równe lub wyższe od odprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odprawa pośmiertna nie przysługuje, jeżeli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie wypłacone przez ubezpieczyciela jest nie niższe niż odprawa pośmiertna. W przypadku, gdy odszkodowanie jest niższe, pracodawca jest zobowiązany wypłacić różnicę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zastosował per analogiam art. 93 § 7 k.p., wskazując, że świadczenie z ubezpieczenia grupowego, które powódka dochodziła jako odszkodowanie, wyprzedza możliwość dochodzenia odprawy pośmiertnej. Zasądzone odszkodowanie w kwocie 30.000 zł było równe kwocie, która byłaby wypłacona z polisy, co uniemożliwiało dochodzenie odprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| G. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności kontraktowej pracodawcy za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków prawnych wynikających z umowy o pracę.
Pomocnicze
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie ujawniające ją w sposób dostateczny.
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają okoliczności, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje.
k.p.c. art. 232 § zdanie pierwsze
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek stron przedstawiania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ogólna zasada rozkładu ciężaru dowodu.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania ponad żądanie strony.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne pozwu, w tym określenie żądania i okoliczności faktycznych.
k.p. art. 93 § § 7
Kodeks pracy
Regulacje dotyczące odprawy pośmiertnej i jej relacji do świadczeń ubezpieczeniowych.
k.p. art. 42
Kodeks pracy
Wypowiedzenie zmieniające warunki umowy o pracę.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 398^20
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracodawca ponosi odpowiedzialność kontraktową za szkodę wynikłą z braku poinformowania pracownika o zaprzestaniu opłacania składek na grupowe ubezpieczenie pracownicze. • Umowa grupowego ubezpieczenia pracowniczego stanowi klauzulę dodatkową do umowy o pracę, tworząc stosunek zobowiązaniowy między pracodawcą a pracownikiem. • Pracodawca ma obowiązek terminowo opłacać składki i informować pracowników o zmianach warunków umowy lub jej rozwiązaniu. • Ustne poinformowanie lub ogólna świadomość problemów finansowych firmy nie są wystarczające do zwolnienia pracodawcy z odpowiedzialności.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. w zakresie rozkładu ciężaru dowodu. • Zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. i art. 187 § 1 k.p.c. przez zasądzenie kwoty przekraczającej żądanie. • Zarzut naruszenia art. 471 k.c. przez jego bezpodstawne zastosowanie wobec osoby uposażonej niebędącej stroną stosunku ubezpieczenia. • Zarzut naruszenia art. 60 k.c. w związku z art. 65 § 1 k.c. przez uznanie, że dane z list płac nie stanowią wystarczającego poinformowania o zaprzestaniu opłacania składek. • Zarzut naruszenia art. 361 § 2 k.c. w związku z art. 93 k.p. przez niepomniejszenie zasądzonej kwoty o odprawę pośmiertną.
Godne uwagi sformułowania
umowa grupowego ubezpieczenia pracowniczego typu P Plus, którym [...] przysługuje status prawny klauzuli dodatkowej do umowy o pracę, która ma naturę prawną zobowiązania ubezpieczającego pracodawcy wobec ubezpieczonego pracownika • ubezpieczający pracodawca powinien terminowo przekazywać ubezpieczycielowi składki oraz rozliczać je, wraz z odpowiednimi wykazami ubezpieczonych • Bezwarunkowy charakter obowiązku opłacania w pełnej wysokości składek przez ubezpieczającego pracodawcę powinien już i co najmniej prima facie (zatem) wykluczać negatywne dla ubezpieczonych skutki umownej fikcji prawnej wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez ubezpieczającego w przypadku zaległości w przekazywaniu składek za wszystkich ubezpieczonych • Podpis na liście płac jest czynnością techniczną, która potwierdza, że pracownik odebrał w danym dniu od pracodawcy wynagrodzenie w łącznej kwocie wypłaconej mu „do ręki”
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Bohdan Bieniek
członek
Maciej Pacuda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności pracodawcy za szkody wynikłe z zaniedbań w zakresie grupowego ubezpieczenia pracowniczego, w tym obowiązku informacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki umów grupowego ubezpieczenia pracowniczego i ich relacji do prawa pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne wypełnianie obowiązków przez pracodawcę, nawet w przypadku dobrowolnych świadczeń, i jakie mogą być tego konsekwencje prawne. Podkreśla znaczenie przejrzystości i formalności w relacjach pracodawca-pracownik.
“Czy pracodawca może zignorować obowiązek informowania o ubezpieczeniu pracowniczym? Sąd Najwyższy odpowiada: nie!”
Dane finansowe
WPS: 40 100 PLN
odszkodowanie: 30 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.