III PK 75/12Przekroczenie limitu umowy na czas określony ustalenie stosunku pracy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lipca 2013 r. rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej spółki P.-M. SA w W., Zakład w S., od wyroku Sądu Okręgowego w S., który oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w S. Sąd Rejonowy ustalił, że umowa o pracę zawarta między stronami od 1 października 2009 r. jest umową na czas nieokreślony. Powód był zatrudniony na podstawie dwóch umów na czas określony, a pozwana odmówiła zawarcia kolejnej umowy. Sąd Okręgowy uznał, że naruszono art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (ustawa antykryzysowa), który ograniczał łączny okres zatrudnienia na czas określony do 24 miesięcy. Ustawa ta weszła w życie 22 sierpnia 2009 r. i stosowała się do umów trwających w tym dniu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za bezzasadną. Główny zarzut dotyczył błędnej interpretacji art. 13 ustawy antykryzysowej i zarzutu retroaktywności. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (m.in. wyrok I PK 67/11, uchwałę III PZP 5/12) oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego P 48/11, stwierdził, że ustawa antykryzysowa wywołuje skutki od dnia wejścia w życie, a okres 24 miesięcy liczy się od tego momentu. Podkreślono, że ustawa ta nie zawiera sankcji za przekroczenie 24-miesięcznego okresu, ale zgodnie z art. 300 k.p. i przepisami Kodeksu cywilnego (art. 94 i 116 § 2 k.c.), termin końcowy umowy sprzeczny z prawem jest niezastrzeżony, co skutkuje przekształceniem umowy w umowę na czas nieokreślony. Sąd odrzucił inną interpretację (wyrok II PK 149/12), która zakładała rozwiązanie umowy z upływem 24 miesięcy, uznając ją za nieprzekonującą i niezapewniającą skutecznej ochrony pracownikom.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy antykryzysowej dotyczących limitu 24 miesięcy zatrudnienia na czas określony oraz stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w przypadku naruszenia tego limitu.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą antykryzysową, która już nie obowiązuje. Jednakże zasady interpretacji przepisów dotyczących umów na czas określony i ich przekształcania w umowy na czas nieokreślony pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przekroczenie 24-miesięcznego okresu zatrudnienia na podstawie kolejnych umów na czas określony, w tym umów trwających w dniu wejścia w życie ustawy antykryzysowej, skutkuje przekształceniem umowy w umowę na czas nieokreślony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przekroczenie 24-miesięcznego okresu zatrudnienia na podstawie kolejnych umów na czas określony, w tym umów trwających w dniu wejścia w życie ustawy antykryzysowej, skutkuje przekształceniem umowy w umowę na czas nieokreślony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć ustawa antykryzysowa nie przewiduje wprost sankcji za przekroczenie 24-miesięcznego limitu, to zgodnie z art. 300 k.p. i przepisami Kodeksu cywilnego (art. 94 i 116 § 2 k.c.), termin końcowy umowy sprzeczny z prawem jest niezastrzeżony, co prowadzi do przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony. Interpretacja ta jest zgodna z dyrektywą UE 99/70/WE.
Czy stosowanie przepisów ustawy antykryzysowej do umów zawartych przed jej wejściem w życie, w części obejmującej okres po jej wejściu w życie, narusza zasadę nieretroaktywności prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stosowanie przepisów ustawy antykryzysowej do umów trwających w dniu jej wejścia w życie, w zakresie dotyczącym okresu po tej dacie, nie narusza zasady nieretroaktywności prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmuje, że ustawa antykryzysowa wywołuje skutki prawne od dnia wejścia w życie, a okres 24 miesięcy liczy się od tego momentu. Stanowisko to zostało potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| P. – M. SA w W. Zakład w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
ustawa antykryzysowa art. 13 § 1
Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców
Okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony oraz łączny okres zatrudnienia na podstawie kolejnych umów o pracę na czas określony między tymi samymi stronami stosunku pracy nie może przekraczać 24 miesięcy. Ustawa stosuje się do umów trwających w dniu wejścia w życie (22 sierpnia 2009 r.), a okres 24 miesięcy liczy się od tego momentu.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy, do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
k.c. art. 116 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o warunku rozwiązującym.
k.c. art. 94
Kodeks cywilny
Warunek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego uważa się za niezastrzeżony, gdy jest rozwiązujący. Określenie terminu końcowego umowy sprzecznie z art. 13 ustawy antykryzysowej uważa się za niezastrzeżone.
Pomocnicze
ustawa antykryzysowa art. 35 § 1
Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców
Przepisy ustawy stosuje się do umów zawartych na czas określony trwających w dniu wejścia jej w życie.
k.p. art. 251
Kodeks pracy
Zawarcie trzeciej kolejnej umowy na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony (stan prawny przed wejściem w życie ustawy antykryzysowej i po jej utracie mocy).
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Częściowa nieważność czynności prawnej – czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekroczenie 24-miesięcznego okresu zatrudnienia na czas określony, w tym z uwzględnieniem okresu przed wejściem w życie ustawy antykryzysowej, skutkuje przekształceniem umowy w umowę na czas nieokreślony. • Określenie terminu końcowego umowy sprzecznego z art. 13 ustawy antykryzysowej jest niezastrzeżone na podstawie art. 94 i 116 § 2 k.c., co prowadzi do powstania umowy na czas nieokreślony. • Interpretacja ta jest zgodna z wymogami dyrektywy 99/70/WE.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie ustawy antykryzysowej do umów trwających przed jej wejściem w życie narusza zasadę nieretroaktywności prawa. • Przekroczenie 24-miesięcznego okresu zatrudnienia nie powoduje automatycznego przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony, gdyż ustawa antykryzysowa nie zawiera odpowiednika art. 251 k.p. • Sąd Najwyższy w wyroku II PK 149/12 przyjął, że umowa o pracę rozwiązuje się z upływem 24 miesięcy faktycznego zatrudnienia, a kontynuacja pracy prowadzi do nawiązania stosunku pracy na czas nieokreślony.
Godne uwagi sformułowania
Umowa, której wykonanie prowadzi do skutku zakazanego przez prawo, jest umową z prawem sprzeczną, przy czym sprzeczność ta istnieje już w momencie jej zawarcia, a nie dopiero z chwilą nastąpienia tego skutku w przyszłości. • Określenie terminu końcowego obowiązywania umowy o pracę ustalonego sprzecznie z art. 13 ustawy antykryzysowej uważa się za niezastrzeżone. • Ta interpretacja jest w pełni zgodna z klauzulą 5 pkt 2 lit. b załącznika do dyrektywy Rady 99/70/WE.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gersdorf
członek
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy antykryzysowej dotyczących limitu 24 miesięcy zatrudnienia na czas określony oraz stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w przypadku naruszenia tego limitu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą antykryzysową, która już nie obowiązuje. Jednakże zasady interpretacji przepisów dotyczących umów na czas określony i ich przekształcania w umowy na czas nieokreślony pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony pracowników przed nadużywaniem umów na czas określony, z odniesieniem do przepisów antykryzysowych i prawa unijnego. Wyjaśnia praktyczne skutki przekroczenia limitu czasowego zatrudnienia.
“Czy umowa na czas określony może trwać wiecznie? Sąd Najwyższy wyjaśnia limit 24 miesięcy i skutki jego przekroczenia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.