Orzeczenie · 2026-07-07

III OZ 287/26Oddalenie zażalenia wykluczenie sędziego 12

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-07-07
NSAAdministracyjneŚredniansa
wyłączenie sędziegoreferendarz sądowyprawo pomocydostęp do informacji publicznejbezczynność organubezstronnośćp.p.s.a.NSAWSA

Sprawa dotyczyła zażalenia A.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które oddaliło wniosek o wyłączenie starszego referendarza sądowego Jolanty Skowronek. Skarżący domagał się wyłączenia referendarza, zarzucając mu m.in. popełnienie przestępstwa z art. 231 § 2 k.k., rażące naruszenie Konstytucji RP (art. 45, 32, 61) oraz przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Argumentował, że referendarz działa stronniczo, tuszuje przestępstwa i odmawia przyznania prawa pomocy, aby uniknąć rozpatrzenia niewygodnej sprawy dotyczącej bezczynności organu. WSA w Gliwicach, oddalając wniosek, stwierdził, że podniesione zarzuty nie wypełniają przesłanek wyłączenia z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.) ani nie budzą uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności referendarza (art. 19 p.p.s.a.). Podkreślono, że zarzuty dotyczące wadliwości postępowania mogą być podstawą do wniesienia środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, podzielił stanowisko WSA. Zgodnie z art. 18 i 19 p.p.s.a. (stosowanymi odpowiednio do referendarzy na mocy art. 24 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego lub referendarza ma na celu zapewnienie obiektywizmu i eliminowanie wątpliwości co do jego bezstronności. NSA uznał, że argumenty skarżącego, w tym subiektywne przekonanie o braku bezstronności czy dyskryminacji, nie stanowią podstawy do wyłączenia. Podkreślono, że instytucja wyłączenia nie może być wykorzystywana do eliminowania sędziów, którzy nie odpowiadają subiektywnym oczekiwaniom strony, a przyczyny wyłączenia muszą mieć charakter obiektywny.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego lub referendarza sądowego, interpretacja przesłanek wyłączenia na gruncie p.p.s.a., rozróżnienie między zarzutami merytorycznymi a wnioskiem o wyłączenie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie referendarza sądowego w kontekście prawa pomocy i dostępu do informacji publicznej.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zarzuty strony dotyczące rzekomego tuszowania przestępstw, naruszenia prawa pomocy oraz obrazy przepisów Konstytucji RP przez referendarza sądowego stanowią podstawę do jego wyłączenia od orzekania w sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty te nie stanowią podstawy do wyłączenia referendarza sądowego.

Uzasadnienie

Zarzuty strony nie wypełniają przesłanek wyłączenia z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.) ani nie budzą uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności referendarza (art. 19 p.p.s.a.). Subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności lub wadliwości postępowania nie jest wystarczającą przesłanką do wyłączenia, a ewentualne uchybienia procesowe mogą być podnoszone w środkach odwoławczych.

Czy fakt zainicjowania przez stronę postępowań dyscyplinarnych wobec referendarza sądowego może stanowić podstawę do jego wyłączenia od orzekania w danej sprawie?

Odpowiedź sądu

Nie, fakt ten nie stanowi podstawy do wyłączenia.

Uzasadnienie

Postępowanie dyscyplinarne jest odrębnym trybem postępowania, a jego wynik (lub brak spełnienia przesłanek odpowiedzialności dyscyplinarnej) nie wpływa na możliwość orzekania referendarza w innej sprawie, chyba że istnieją inne, obiektywne przesłanki wyłączenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono zażalenie A.G. na postanowienie WSA w Gliwicach o oddaleniu wniosku o wyłączenie starszego referendarza sądowego.

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 18 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 19

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 24 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu jako gwarancja rozpoznania sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.k. art. 231 § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 304

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 258 § 2

Kodeks postępowania karnego

p.p.s.a. art. 258 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 246 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.k. art. 156 § 1

Kodeks postępowania karnego

p.u.s.p. art. 152 § 1

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące rzekomego tuszowania przestępstw, naruszenia prawa pomocy i obrazy Konstytucji RP przez referendarza sądowego nie wypełniają przesłanek do jego wyłączenia. • Subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności lub wadliwości postępowania nie jest podstawą do wyłączenia referendarza. • Fakt zainicjowania postępowań dyscyplinarnych wobec referendarza nie stanowi podstawy do jego wyłączenia w innej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (referendarza sądowego) sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu. • Instytucja wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów (referendarzy), których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów.

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego lub referendarza sądowego, interpretacja przesłanek wyłączenia na gruncie p.p.s.a., rozróżnienie między zarzutami merytorycznymi a wnioskiem o wyłączenie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie referendarza sądowego w kontekście prawa pomocy i dostępu do informacji publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak sądy podchodzą do wniosków o wyłączenie sędziów/referendarzy, gdy strony podnoszą bardzo emocjonalne i szerokie zarzuty, często wykraczające poza ramy proceduralne.

Czy można wyłączyć sędziego, bo 'tuszuje przestępstwa'? NSA wyjaśnia granice wniosku o wyłączenie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst