Orzeczenie · 2023-01-11

III OSK 351/22Naruszenie prawa wygaszenie mandatu radnego brak uzasadnienia

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2023-01-11

NSAAdministracyjneWysokansa

samorząd terytorialnyradnymandatwygaśnięcie mandatuuchwałauzasadnienienaruszenie prawakontrola administracyjnanadzórKodeks wyborczy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Laskowa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Małopolskiego. Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Laskowa z dnia 25 września 2019 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego C. Z. Ustawową podstawą wygaśnięcia mandatu miał być art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zakazujący radnym prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy. Głównym zarzutem Wojewody było jednak rażące naruszenie prawa przez brak uzasadnienia uchwały, co uniemożliwiało ocenę jej legalności. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko, wskazując na konieczność uzasadnienia uchwały wynikającą z zasad ustrojowych państwa i analogii do art. 107 § 3 KPA. Gmina Laskowa w skardze kasacyjnej zarzuciła m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując obowiązek uzasadniania uchwały o wygaśnięciu mandatu oraz twierdząc, że zebrany materiał dowodowy (wydruki ze strony internetowej stowarzyszenia, protokół sesji) potwierdzał naruszenie zakazu przez radnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że uchwały organów stanowiących gminy, niezależnie od ich charakteru prawnego, powinny być uzasadniane, co wynika z zasad ustrojowych (art. 2 i 7 Konstytucji RP) oraz przepisów wykonawczych (Zasady techniki prawodawczej, KPA). Brak uzasadnienia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego, która ingeruje w wolę wyborców, stanowi istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. Sąd uznał, że organ nadzoru i sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniły brak uzasadnienia jako podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące pominięcia dowodów i błędnej wykładni przepisów były niezasadne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie obowiązku uzasadniania uchwał organów samorządu terytorialnego, zwłaszcza tych ingerujących w prawa obywatelskie (jak wygaśnięcie mandatu radnego), oraz konsekwencji braku takiego uzasadnienia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia mandatu radnego, ale zasady dotyczące uzasadniania uchwał mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (4)

Czy naruszenie obowiązku sporządzenia uzasadnienia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego stanowi istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie obowiązku sporządzenia uzasadnienia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego stanowi istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Uzasadnienie

Obowiązek uzasadnienia uchwały wynika z zasad ustrojowych państwa (art. 2 i 7 Konstytucji RP) oraz przepisów wykonawczych. Brak uzasadnienia uniemożliwia kontrolę legalności działania organu, narusza zasadę jawności i zaufania do państwa, a w przypadku wygaszenia mandatu radnego, ingeruje w wolę wyborców.

Czy organ gminy, stwierdzając spełnienie dyspozycji przepisu art. 24f ust. 1 u.s.g. (zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy przez radnego), dokonuje zniesienia skutków prawnych decyzji mieszkańców wyrażonych w drodze wyborów powszechnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ gminy, stwierdzając spełnienie dyspozycji przepisu art. 24f ust. 1 u.s.g., dokonuje zniesienia skutków prawnych ex nunc decyzji mieszkańców gminy wyrażonych w drodze wyborów powszechnych.

Uzasadnienie

Przekreślenie woli suwerena wyrażanej w formie demokracji bezpośredniej przez organ administracyjny wymaga precyzyjnego uzasadnienia, wskazującego podstawy faktyczne i prawne, dowody oraz procesy myślowo-decyzyjne organu.

Czy sąd pierwszej instancji naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy orzekaniu dokumentów w postaci wydruków ze strony internetowej Stowarzyszenia oraz protokołu obrad sesji Rady Gminy Laskowa?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. jest nieuzasadniony.

Uzasadnienie

Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. reguluje orzekanie na podstawie akt sprawy. Zarzut ten nie służy do kwestionowania stanu faktycznego przyjętego przez sąd, jeśli autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z oceną sądu w tym zakresie. Sąd orzekał na podstawie akt sprawy, a polemika z oceną materiału dowodowego nie stanowi naruszenia tego przepisu.

Czy sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest nieuzasadniony.

Uzasadnienie

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. był abstrakcyjny, nieprecyzujący, który konkretny zarzut nie został rozpoznany. Ponadto, uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawierało przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, podstawę prawną i jej wyjaśnienie, co czyniło je dostatecznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy Laskowa.

Przepisy (13)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Naruszenie obowiązku sporządzenia uzasadnienia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego stanowi istotne naruszenie prawa.

u.s.g. art. 24f § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Wykorzystanie mienia gminy musi pozostawać w związku funkcjonalnym z działalnością gospodarczą.

k.w. art. 383 § 1

Kodeks wyborczy

Określa podstawy wygaśnięcia mandatu radnego, w tym naruszenie zakazów.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego, zaufania do państwa, dobrej legislacji.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów administracji na podstawie lub w granicach prawa.

Pomocnicze

k.w. art. 383 § 2

Kodeks wyborczy

Wspomniany w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących oceny zgodności uchwały z prawem.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Stosowany w drodze analogii legis do uchwał organów stanowiących, nakładając obowiązek uzasadnienia.

p.p.s.a. art. 133 § 1