Orzeczenie · 2026-06-17

III OSK 3170/23Umorzenie postępowania niz 30 lat kpa 2

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-06-17

NSAAdministracyjneWysokansa

kodeks postępowania administracyjnegostwierdzenie nieważności decyzjiumorzenie postępowaniaustawa nowelizującaograniczenie czasowekonstytucjaprawo do sądustabilność prawaprawomocność decyzjiprawo administracyjne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1952 r. dotyczącej likwidacji Związku M. pod wezwaniem Świętego S. K. z siedzibą w K. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie przez WSA środka prawnego i utrzymanie w mocy decyzji organu, który prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (ustawa nowelizująca). Przepis ten stanowi, że postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, umarza się z mocy prawa. Skarżący podnosił, że przepis ten narusza szereg przepisów Konstytucji RP, w tym prawo do sądu, prawo do własności oraz zasadę państwa prawnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest zgodny z Konstytucją RP i nie narusza wskazanych przez skarżącego praw. Sąd podkreślił, że celem przepisu było dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, który wskazał na potrzebę stabilizacji stanu prawnego i ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. NSA odrzucił również zarzut braku zawieszenia postępowania w związku z toczącą się przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawą K 2/22, wskazując, że strona będzie mogła żądać wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją. Sąd nie uwzględnił również wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających, uznając je za zbędne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. dotyczącego ograniczenia czasowego w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji, zgodność tego przepisu z Konstytucją RP oraz zasady postępowania sądowoadministracyjnego w kontekście spraw toczących się przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją K.p.a. i ograniczeniem czasowym w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw, gdzie takie ograniczenia nie występują.

Zagadnienia prawne (3)

Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający ograniczenie czasowe dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą państwa prawnego, prawem do sądu, prawem do własności oraz zasadą pewności prawa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej jest zgodny z Konstytucją RP. Wprowadzenie ograniczenia czasowego dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji jest uzasadnione zasadą bezpieczeństwa prawnego i stabilizacji stanu prawnego, a nie narusza prawa do sądu ani prawa własności.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej K.p.a. jest zgodny z Konstytucją RP, ponieważ wprowadza niezbędne ograniczenie czasowe dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, co jest zgodne z zasadą bezpieczeństwa prawnego i stabilizacji stanu prawnego. Sąd podkreślił, że prawo do sądu nie oznacza prawa do uzyskania orzeczenia zgodnego z wnioskiem strony, a samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności nie jest prawem nabytym.

Czy sąd administracyjny powinien zawiesić postępowanie w sprawie skargi kasacyjnej, gdy przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie dotyczące zgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę decyzji administracyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie ma obowiązku zawieszania postępowania w takiej sytuacji, ponieważ strona będzie mogła żądać wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją przez TK.

Uzasadnienie

NSA uznał, że brak zawieszenia postępowania w związku z oczekiwaniem na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi naruszenia prawa procesowego. Sąd wskazał, że w przypadku stwierdzenia przez TK niezgodności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z Konstytucją, strona będzie mogła skorzystać z instytucji wznowienia postępowania na podstawie art. 145a K.p.a.

Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów dotyczących postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym lub innych dokumentów mających na celu wykazanie niezgodności przepisu z Konstytucją?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do przeprowadzania takich dowodów, ponieważ jego rolą jest ocena zgodności z prawem zastosowania przepisów przez organy administracji, a nie zastępowanie Trybunału Konstytucyjnego czy prowadzenie postępowania dowodowego w celu wykładni prawa.

Uzasadnienie

NSA odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, stwierdzając, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma na celu ocenę prawidłowości ustaleń faktycznych i zastosowania prawa przez organy administracji, a nie wykładnię prawa czy zastępowanie Trybunału Konstytucyjnego. Opinie amicus curiae nie mogą stanowić podstawy stosowania prawa przez sąd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną K. W. od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (10)

Główne

ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (to jest 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, gdy m.in. dotyczy spraw już rozstrzygniętych inną decyzją ostateczną albo jest sprzeczna z nakazem albo zakazem wynikającym z przepisów ustawy.

k.p.a. art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona będzie mogła żądać wznowienia postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jeśli orzeczenie to stwierdzi niezgodność przepisu z Konstytucją.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c